ەسكە الۋ كەشىندە قارىمدى ءجۋرناليستىڭ «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ وڭىردەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى بولا ءجۇرىپ, احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ مۇرالارىن زەرتتەپ, ناسيحاتتاۋعا زور ۇلەس قوسقانى جونىندە دە اڭگىمە ءوربىدى. 1996 جىلى بايتۇرسىن ءىلياس «اق جول» عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسىن ۇيىمداستىرىپ, وعان باسشىلىق ەتتى. ەكسپەديتسيا الاش ارداقتىسى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ءجۇرىپ وتكەن ىزىمەن تورعاي ءوڭىرىن ارالاپ, ەل ىشىندەگى كونەكوز قاريالاردىڭ اۋزىنان كوپتەگەن قۇندى دەرەك-ماعلۇماتتاردى جينادى. عىلىمي ساپاردان سوڭ قالامگەر احاڭنىڭ ءومىرى مەن قايراتكەرلىگى تۋرالى «التىن بەسىك» اتتى زەرتتەۋ ەڭبەگىن جازدى.
كەش بارىسىندا كەزىندە «اق جول» عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسياسىنىڭ باسى-قاسىندا بولعان يبراحيم اعىتاي ۇلى ءسوز الىپ, بايتۇرسىن ءىلياستىڭ ازاماتتىق بولمىسى مەن جۋرناليستىك شەبەرلىگى جايىندا وي تولعادى.
«الدىمەن ءبىر ءوتىنىش ايتا كەتەيىن, كىتاپحانا قىزمەتكەرلەرى, ستۋدەنت جاستار بىرلەسىپ كىتاپ تالداۋ دەگەندى ۇيىمداستىرۋ كەرەك. احمەتتى جازىپ جۇرگەندەردىڭ ءبىرازى جاقشانىڭ ىشىندەگى «ۇلكەن ىزدەنىسپەن» ەستىگەن-بىلگەندەرىن قايتالاپ, كوركەمدەپ جازىپ ءجۇر. ال ەڭ ءبىرىنشى احمەتتى تانىتۋشىلاردىڭ ءبىرى – وسى بايتۇرسىن ءىلياس. ءبىر كۇنى ول قوڭىراۋ شالىپ: «وسىنداي ەكسپەديتسيا ۇيىمداستىرىپ جاتىر ەدىم. ماعان جولباسشى بولۋعا قالايسىڭ؟» دەدى. مەن: «جولباسشى ەمەس, اتشى بولامىن. مەن ءسىزدىڭ بۇل ساپارىڭىزعا بەنزين, توقتاپ, قوناتىن ورىن جاعىن قامداپ, كەزدەسەتىن ادامدارىڭىزبەن كەزدەستىرەمىن», دەدىم. سونىمەن اتشى بولىپ باردىم. بايتۇرسىن اعامىزدىڭ كەرەمەتى – ۋاق-تۇيەك نارسەنىڭ بارلىعىن ءتۇرتىپ جازىپ وتىرادى ەكەن. وتە ىجداعاتتى. ول ساپاردا تاپقان ەڭ باستى ولجامىز – احمەتتى كورگەن ەكى تورعايلىق اقساقالمەن كەزدەستىك. ءبىرىنشىسى – مىرجاقىپتىڭ نەمەرە بالاسى ەسەپتى بايەكە جۇماباەۆ. 1919 جىلى احمەت اتامىز بەن ءبادريساپا اجەمىز سول جۇمابايدىڭ ۇيىندە بولعان. باكەڭ وسى كىسىدەن كوپتەگەن قۇندى ماتەريالدار جازىپ الدى», دەدى يبراحيم اعىتاي ۇلى.
بايتۇرسىن ءىلياس ارتىندا «تىڭ تۇلەكتەرى», «توعىز پەرنە», «پاتشا كوڭىل» اتتى تاماشا جىر جيناقتارىن قالدىردى. كەش بارىسىندا قالامگەردىڭ پوەزياسى تۋرالى ايتىلىپ, وبلىستىق كىتاپحانانىڭ قىزمەتكەرى بوتاگوز دۇيسەنباەۆا كوپشىلىككە اقىننىڭ تۋعان جەر تاقىرىبىنداعى ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ بەردى.
قوستاناي وبلىسى
