سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
قايراتكەر اقىن نۇرلان ءورازاليندى قازاق وقىرمانى, قازاق قوعامى تانىعالى دا جىلدار جىلجىدى, ايلار اۋىستى, كۇندەر قىر استى. تالاي سۋ اقتى, تالاي قۇم كوشتى. ۋاقىت پەن كەڭىستىك اتتى ۇلى ولشەمدەردىڭ جازيراسىنان نۇرلان ولەڭىنىڭ اق پىراعىن اينىماي تانيسىڭ.
«بەۋ, قۇدىرەت!
ءاۋ باستان ءسوز قالاپ ەم,
بوز ات ءمىنىپ وتەيىن بوز دالامەن.
ماعان ەگەر قونعانىڭ راس بولسا,
ويان!
سىلكىن!
كەۋدەدە قوزعال, ولەڭ!..» دەپ, مارجانداي ءتىزىلىپ, توگىلىپ تۇسكەن, وت پەن سۋعا قاتار سۇڭگىپ, سەزىم مەن ويدىڭ شۋاعىنا قاتار كومىلگەن, وسىدان قىرىق بەس جىلداي بۇرىنىراقتا جازىلعان مىنا ولەڭ وسى ءسوزىمىزدىڭ ايعاعى!
ونىڭ التىن جالىنا تۇندە ايدىڭ جارىعى, كۇندىز كۇننىڭ ساۋلەسى ءتۇسىپ, ەل-جۇرتىمەن ەتەنە بولىپ كەتكەن. تاعىلىم مەن تانىم – اقىننىڭ اسار اسۋىن, بەل-بەلەسىن, قيا-شىڭىن ايقىنداپ, داڭعىلىن دارالاپ, سوقپاعىن سارالاپ بەرگەن.
قوعامدىق فورماتسيالار الماسىپ, ءداۋىر ديىرمەنى سان اسىلىمىزدى ەلەكتەن وتكىزىپ جاتقان تۇستا نۇرلان اقىن «ادامزاتقا امانات», «قۇرالايدىڭ سالقىنى», «عاسىرمەن قوشتاسۋ», «جاننىڭ داۋىسى», «ساناداعى سارىن» سياقتى جىر كىتاپتارىن بىرىنەن سوڭ ءبىرىن جاريالاپ, رۋحتىڭ شامىن جاعىپ, ەگەمەن ەلدىڭ ەستى ءسوزىن ايتتى. ءتىرى ولەڭ, جاڭا ءسوز ايتۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتتى.
پوەزيا – كوركەمدىك كورىگىنە شىڭدالعان سىڭعىرى سۇلۋ, سىرى تىلسىم ءسوز ونەرى. ول – كوڭىلدىڭ ەركە تولقىنى, جان-جۇرەكتىڭ جاڭعىرىعى, تەرەڭنىڭ تەربەلگەن سىرى. اسەمدىك پەن سۇلۋلىق اتتى قاسيەتتەردىڭ بالاما اتاۋى. سوناۋ «ەرتە كوكتەم», «سىرنايلى شاق», «سىرعالى ءتۇن», «بەيمازا كوڭىل» سياقتى العاشقى جىر جيناقتارىنان باستاپ, قاسيەتتى قازاق جىرىنىڭ شۋاعى مول نۇرلى بەتتەرىنە, قۇرىعى قالىڭ سىرلى تاراۋلارىنا اينالعان نۇرلان اقىننىڭ مۋزاسىنداعى ارايلى ايشىعى, ورنەكتى ورنەگى, ماشىعى مەن مانەرى قالىڭ ەل, قارا ورمان جۇرتتىڭ تالعام تارازىسىنا تۇسكەنىنە دە الپىس جىلعا جۋىقتاپتى.
اقىننىڭ ون تومدىق شىعارمالارىنا جازىلعان العىسوزدە كورنەكتى سىنشى, اكادەميك سەرىك قيراباەۆ: «نۇرلان ءورازاليننىڭ شىعارمالارىندا ليريكالىق سەزىم مەن درامالىق تارتىستان تۋعان ءومىر فيلوسوفياسى سىر شەرتەدى. تەك وي مەن سەزىمنىڭ ارپالىسى ەمەس, جۇرەك پەن جاننىڭ ۇندەستىگى, ۇيلەسىمى سەزىلەدى... مۇنداي ولەڭ جازۋ ءۇشىن اقىنعا تالانتپەن قوسا ۇلكەن ءبىلىم, بيىك پاراسات, ءومىر كورىنىستەرىن بايقاعىشتىق پەن ونى تەرەڭ تالداي ءبىلۋ ونەرى كەرەك. ءومىر فيلوسوفياسى ولەڭگە وسىلاي كىرەدى», دەپ جازادى.
وسى جەردە جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ: «كۇشتى اقىن – الەۋمەتىنىڭ ءتىل قامشىسى, سايلاماسا دا تابيعاتىمەن سايلانىپ شىعارىلعان ۋاكىلى, مۇڭىن, زارىن ايتقىزاتىن ەلشىسى. ءوز الەۋەتىن, ءوز تابىن ىلگەرى سۇيرەۋگە, كوتەرمەلەۋگە, دەمەۋگە كۇشتى اقىنداردىڭ اسەرى تيگەن, ءالى دە تيمەكشى», دەگەن ورامدى ويلارى ەسكە تۇسەدى.
90-جىلداردىڭ ورتاسىنان اۋا اقىن نۇرلان ءورازاليننىڭ «اتامۇرا» باسپاسىنان «قۇرالايدىڭ سالقىنى» اتتى ولەڭدەر مەن پوەمالار جيناعى جارىق كوردى. قاناتتاس, قالامداس اعانىڭ ەلۋ دەگەن ەلسىزگە ەرۋ قونعان تۇسى ەدى. بۇل جيناق – ۇلتتىق پوەزيامىزعا ءسوزسىز ولجا سالعان تالانتتى جىرلاردان تۇراتىن ءورىستى كوركەم الەم. «قۇرالايدىڭ سالقىنىن» وقىپ وتىرىپ, ءوز باسىم كىل قاراكوكتىڭ تۇقىمىنان ءۇيىر ايداعانداي اسەردە بولىپ ەم.
«زامان – سۇراق...
دالام – سۇراق...
سۇراقتاردان تۇڭىلەم,
تۇڭىلەم دە ءوز كەۋدەمە ۇڭىلەم.
ءوز مۇڭىمدى سالىستىرام وزگەنىڭ
وزەكتى ورتەر مۇڭىمەن...», دەپ باستالاتىن, سوقتاسى تەرەڭدە جاتقان وسىناۋ تاعدىرلى جىردىڭ, كورىپ وتىرسىزدار, جازىلعان كەزى وتكەن عاسىردىڭ ءورتى شاپشىپ تۇرعان توقسانىنشى جىل. الەم وت ورانىپ, تورتكۇل عالام ىدىراعان الىپ يمپەريانىڭ ورنىندا پايدا بولعان تاۋەلسىز ەلدەردى كوكپارعا سالا باستاعان كۇدىگى مەن كۇمانى قالىڭ كەز. تاعدىرى تالكەككە اينالا باستاعان وردالى جۇرتتىڭ ءبىرى – ۇلى دالا. الاشتىڭ ۇلى جۇرتى! قازاقتىڭ ۇلى مەكەنى! كۇنى كەشە عانا يدەولوگياشىل قوعامنىڭ سىزىپ بەرگەن جولىمەن ونەر جاساپ, ولەڭ جازىپ ۇيرەنگەن ەلدىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتى عانا ەمەس, كۇللى قازاق ەلى بەلگىسىز, بەيمالىم ءداۋىردىڭ ارباۋى مەن الداۋىنا تۇسكەن تۇسى. جاعاسى جىرتىلىپ, جال-قۇيرىعى قىرقىلىپ, پاناسىز قالعان اۋىلداردىڭ بازار جاعالاپ, كۇنكورىس ىزدەپ, دالادان قالاعا اۋعان كەزىن قالاي ۇمىتامىز؟ ەكى عاسىر توعىسىنداعى وسى ءبىر ءومىر, زامان اقيقاتىن نۇرلان اقىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى, بىرەگەيى بوپ, ءورتى مەن دەرتى قالىڭ سۇراپىل جىرلار جازعانى جادىمىزدا.
«زامان قاشىپ بارادى, زامان قاشىپ,
الدەكىمگە بۇرىلىپ, امانداسىپ;
الدەكىمنىڭ كوزىنە جاس ءۇيىرىپ,
جەتەگىندە بارادى ادام قاشىپ...» – دەيتىن ولەڭدى وقىپ وتىرىپ, كەزەڭ, ءداۋىر شىندىعىن سەزىنبەۋ مۇمكىن ەمەس ەدى.
«كوز الدىمدا – قۋراعان ىڭكار قايىڭ,
كوكىرەگىم – جارالى سۇڭقاردايىن;
زامان قاشىپ بارادى ارپالىسىپ,
شاباندوزى قۇلاعان تۇلپاردايىن...» (قىركۇيەك, 1992 ج.)
مۇنداي ۋاقىتتىڭ ۋداي اششى اقيقاتى تۋدىرعان داۋىرلىك ولەڭدەر «قۇرالايدىڭ سالقىنى» اتتى جىر كىتابىنىڭ التىن وزەگى ەدى.
«عارىش مىنەزدى جىرلار» اتتى وسى كىتابىنا جازعان العىسوزىندە زاڭعار جازۋشى شىڭعىس ايتماتوۆ: «اقىن قۋانسا شىن قۋانىپ, مۇڭايسا شىن مۇڭايادى. ونىڭ ءبىر جىردان ەكىنشى جىرعا كوشىپ وتىراتىن ليريكالىق كەيىپكەرىنىڭ جان دۇنيەسىندەگى تولعانىستار ادامزات كەڭىستىگىنە كوتەرىلەدى. ول اسپانمەن تىلدەسسە دە, جەرمەن سىرلاسسا دا, ءبىر قىزىعى, سەنى ەتباۋىر تۋىسىڭمەن سويلەستىرگەندەي, تىلدەستىرگەندەي ەرەكشە ءبىر حالگە بولەيدى», دەپ جۇرەكجاردى ءسوزىن ايتىپتى. اقىن كوڭىلى الاساپىران. سەزىمنىڭ سەرىسى دەگەنىمىزبەن, شىن اقىن – ۇلكەن پاراساتتىڭ يەسى. ءوزىنىڭ بويىنداعى جالقىلىق ويدى جالپىلىق بيىككە كوتەرە العاندا عانا اقىن ءىرى بولادى. ابايدىڭ تىلىمەن ايتقاندا, «تولىق ادام» بولادى. «تولىق ادام» عانا ءوز زامانىنىڭ تولعاقتى ءسوزىن ايتىپ, تولايىم جىرىن جاراتادى.
«قۇرالايدىڭ سالقىنى» – نۇرلان اقىننىڭ شىعارماشىلىقتىڭ ءورىسىن, بيىك بەلەسىن عانا تانىتار سونى جىرلاردىڭ توپتاما جيناعى ەمەس, ءداۋىر تىنىسىن كەڭ تولعاعان, شىنايى كوركەم پوەزيانىڭ كەمەل الەمى. كەزىندە ءبىرتۋار اقىن تۇمانباي مولداعاليەۆ: «قولىمداعى «قۇرالايدىڭ سالقىنى» دەپ اتالاتىن قوماقتى كىتابىنىڭ ىشىنەن ۇلكەن اقىننىڭ عانا قولىنان شىعاتىن سۇبەلى, سۇيكىمدى, تەرەڭ تەگەۋرىندى جىرلارعا كوزىم قۋاندى, كوڭىلىم تولدى...», دەپ جازعانى ەسىمىزدە.
جالپى, نۇرلان اقىننىڭ جىرلارى – مەتافورالىق تىڭ بوياۋلارعا باي, كوركەمسوزدىڭ ءورتى مەن سەرتىنە ورانعان, تامىرىن تەرەڭنەن تارتار, ۇلتتىق ناقىش پەن جالپىادامزاتتىق سارىندارعا نەگىزدەلگەن پوەزيا.
نۇرلان ءورازاليننىڭ سويى بولەك, بولمىسى ەرەك, كەسەك تۋىندىلارىنىڭ بىرەگەيى – «قاراقازان عاسىر» درامالىق داستانى. كوك اسپان مەن قارا جەر اراسىنداعى ۋاقىت اتتى ۇلى كەڭىستىك ءۇشىن قاس-قاعىم ءسات-اينالاسى 50-60 جىل ىشىندەگى ءبىر اۋلەتتىڭ قاسىرەت مۇڭىن بەينەلەۋ ارقىلى زامانا زاۋالدارىن تەرەڭ سۋرەتتەيدى. انا مەن ۇلدىڭ ديالوگى ارقىلى بەرىلەتىن بولىمدەردەن باستاپ وقىرمان سەزىمىن شارپىستىرىپ, بىردە كۇيىندىرىپ, بىردە مۇڭايتادى. اقىن كەيدە ابىز بولىپ تولعاپ, رۋح بولىپ ءتىل قاتادى. شىعارمانىڭ شىنايىلىعى سونشا, سول وقيعالاردىڭ ورتاسىندا ءوزىڭ جۇرگەندەي اسەردە بولاسىڭ.
پوەزيا – ماڭگى جاس جانر. ونىڭ نازىك تە قۇدىرەتتى قاسيەتى ارقىلى وقۋشى كوڭىلىنە جاپىراقتىڭ ءدىرىلى, بۇلاقتىڭ سىلدىرى, كۇننىڭ نۇرى, قۇستىڭ ءۇنى قۇيىلىپ جاتادى.
«ەرتەگىدەي ەرتە كوكتەم,
جۇرەگىمدى ورتەپ وتكەن.
اتام ماعان اڭىز ايتىپ
ءومىرىمدى ەرتەگى ەتكەن.
ەرتەگىدەي ەرتە كوكتەم...
جۇرەگىمدى ورتەپ وتكەن.
ءتاڭىرتاۋدى جىرعا بولەپ
سەزىم قىلىپ شەرتەدى ەپپەن», دەيدى اقىن.
اسپانداي ايدىندى, قاۋىرسىنداي جەڭىل جولدار. جيىرمادان جاڭا اسقان بوزبالانىڭ بوزالا تاڭداعى بوزتورعاي جىرى. ادەمى ەمەس پە؟
سول كەزدىڭ جىرقۇمار قىز-جىگىتتەرى ۇلكەندى-كىشىلى زالداردا, ستۋدەنتتىك اۋديتوريالاردا ءجيى وقىلاتىن جاس اقىن نۇرلان ءورازاليننىڭ «حالي گالي», «تۇنگى ىرعاقتار», «جيىرما جاسىم كەلەدى...», ء«تۇسىن مەنى», «تەڭسەلىپ تۇر تۇنگى اسپان...», «كەتەمىن ەرتەڭ» اتتى العاۋسىز سەزىم, اق ماحابباتقا تولى جىرلارىن ءالى كۇنگە ساعىنىشپەن ەسكە الادى. قىزىل-جاسىلى مول, ءومىردىڭ ايدىنىنان اق بۇلاقتاي القىنعان, اپپاق شىڭعا تالپىنعان تۇماداي تۇنىق ولەڭدەر, سۇلۋ سەزىمدەر كوركەمدىكتىڭ كورىگىنە سۋارىلعان جىرلار.
ولەڭ – وزگەرگەن ءومىردىڭ ايناسى. وسى ءبىر «جازۋسىز قاعيداعا» باعىنعان مىنەزدى نۇرلان اقىننىڭ ۋاقىت, زامانا تىنىسىن ايعاقتار جىرلارىنان انىق اڭعارامىز.
«جەتىنشى قۇرىلىق», «ادامزاتقا امانات», «عاسىرمەن قوشتاسۋ», «ساناداعى سارىن» جيناقتارىنىڭ اتى ايتىپ تۇرعانداي, عاسىرلار قويناۋىنان كوش-كەرۋەن تارتىپ, تامىرىن تىلسىمعا جىبەرىپ, قازاق جىرىنىڭ جاڭا تىنىسىن اشقان, بۇگىنگىنىڭ ءبۇتىن ءسوزىن ايتقان جىر كىتاپتارى.
وسىدان قىرىق جىلعا جۋىق ۋاقىت بۇرىن جازىلعان «تالبەسىك» داستانىندا اقىن:
«جارىسۋدا دۇنيە – ەكى بولەك,
سانام ەكى بولەك,
ءانىم ەكى بولەك,
شامام ەكى بولەك,
جانىم ەكى بولەك...
تىعىلادى زاپىران وتىمە كەپ...
تالبەسىكتە تەربەلگەن ءبۇتىن تىرلىك...
قالاي؟
قايتىپ؟
ءبىرى قاپ...
بىرەۋى شەتىنەمەك؟!
اقىلىما سىيمايدى...
مۇمكىن ەمەس!
وتە شىعار تىرشىلىك...
ءبىر كۇن ەلەس!..» دەپ تولعانادى. اقىننىڭ جان داۋىسى دەگەن وسى بولار. كەڭىستىك پەن ۋاقىت, ادام مەن قوعام, ماحاببات پەن پاراسات اراسىنان اقىن ءوز ءسوزىن ايتىپ, ءوز بيىگىن ىزدەيدى. «...ادام ءومىرى بودلەر جازعان ولەڭنىڭ ءبىر جولىنا تاتىمايدى», دەيدى اكۋتاگاۆا ريۋنوسكە. شىن پوەزيانىڭ ماڭگىلىگىن ايتقىسى كەلدى مە ەكەن؟ «...ومىرگە مىناۋ ولە ءبىر عاشىق بولماساڭ, ولەڭ دە, جىر دا بولماس ءان», دەيدى نۇرلان اقىن.
تۇتاس العاندا بايىپتى دا, بايسالدى, سۇبەلى دە, سۇيكىمدى, تىلسىمى كوپ تۇنىق جىرلار كوشى كوڭىلدى كونشىتەدى, كوزدى قۋانتادى.
«...بويىما ءۇڭىل – ءوردى كورەسىڭ,
شالعىنى قالىڭ كەلىسكەن.
ويىما ءۇڭىل – ءتوردى كورەسىڭ,
ءتوردى كورەسىڭ, پەرىشتەم!
قانىما بويلا – وتتى كورەسىڭ,
جۇرەگىم ىستىق, ءورىس كەڭ:
جانىما بويلا – كوكتى كورەسىڭ,
كوكتى كورەسىڭ, پەرىشتەم!» دەيدى اقىن.
بۇل – عالامدىق ورە بيىگىنەن ايتىلعان ءسوز, بۇل – قازاق ولەڭىنىڭ قاسيەتتى بەتتەرى. ۇلى ابايدىڭ «جۇرەكتىڭ كوزى اشىلسا, حاقتىقتىڭ تۇسەر ساۋلەسى», دەيتىنى وسىندايدان شىعار!
كورنەكتى اقىن, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «قۇرمەت», «پاراسات», ءى, ءىىى دارەجەلى «بارىس» وردەندەرىنىڭ يەگەرى, الماتى قالاسى جانە الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى نۇرلان مىرقاسىم ۇلى شىعارماشىلىعى, قايراتكەرلىگى تۋرالى ايتىلار ءسوز از ەمەس. ونىڭ ونداعان درامالىق شىعارمالارى رەسپۋبليكا تەاترلارىندا ۇزدىكسىز قويىلىپ كەلەدى.
ورازالين شىعارماشىلىعى مەن قايراتكەرلىك قارىمىنىڭ جارقىراپ كوزگە تۇسكەن تۇسى – تاۋەلسىزدىك كەزەڭى. اقىن ءۇشىن بۇل ۋاقىت – جالاڭ ۇران ەمەس, قۇرانداي قاسيەتتى ۇعىمداردى جان-جۇرەگىمەن ارقالاعان سىننىڭ, حالىق تاعدىرى تارازىعا تۇسكەن تاريحي جاۋاپكەرشىلىك بەلەسى بولدى. رەتى كەلگەن سوڭ, ۇلكەنىمىز دە, كىشىمىز دە ىشتەي مويىنداعان ءبىر شىندىقتى ايتقىم كەلەدى. نۇرلان ورازالين – قوس عاسىر توعىسىنداعى تاريحي كاتاكليزمدەر مەن وتپەلى ءداۋىردىڭ سىن-ساعاتتارى شىڭداعان كورنەكتى اقىن, قارىمدى قايراتكەر, وسى كەزەڭدەگى قازاق قوعامىنا ەسىمى بارىنشا كەڭ تانىلعان تۇلعا. بۇل – ۋاقىت دالەلدەگەن شىندىق.
مەن بۇل ءسوزدى دارىندى اقىننىڭ, قايراتكەر باسشىنىڭ ءارى قىزمەتتەس, ءارى شىعارماشىلىق ۇستانىمى جاراسقان قالامداس ءىنىسى رەتىندە ايتىپ وتىرمىن. ويتكەنى ءبىز وسى جىلداردا توراعا ورازالينمەن قاراشاڭىراق قالامگەرلەر ۇيىمىنىڭ ىستىعىن دا, سۋىعىن دا قاتار ءجۇرىپ بىرگە كوردىك. جاسىراتىنى جوق, تۇرلاۋلى تاريحتىق ەنشىسىنە اينالىپ بارا جاتقان قاسيەتتى ءتورىمىزدىڭ ورازالين تىزگىنىن ۇستاعان جيىرما ەكى جىلى وڭاي بولعان جوق. نۇرلان اعامىزدىڭ وسىعان دەيىنگى ۇلكەن ءومىر مەكتەبىنەن وتكەنى, جوعارعى كەڭەس پەن سەناتتىڭ دەپۋتاتى بولعانى, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىن باسقارىپ, ۇزاق جىل جازۋشىلار وداعى تىزگىنىن ۇستاعانى, ماسكەۋ, ىستانبۇل, ۆاشينگتون, بەيجىڭ سەكىلدى الەم ادەبيەتىنىڭ وردالى تورلەرىمەن بايلانىس ورناتىپ, ءبىراز حالىقارالىق ۇيىمداردى باسقارعانى قالامگەرلەر تۇعىرناماسىنىڭ وڭ جولعا تۇسۋىنە دە, تۇلعانىڭ ۇلت رۋحانياتىنىڭ الدىڭعى لەگىنەن كورىنۋىنە دە كوپ سەپتىگىن تيگىزدى. اقىندارمەن – اقىنشا, اكىمدەرمەن اكىمشە سويلەسۋ دەيتىن ۇلكەن ونەر ەكەنىن دە وسى جىلداردا سەزىندىك. سەزىنگەندىكتەن... بەرىك شاحانوۆ, يرانبەك ورازباەۆ, سماعۇل ەلۋباي, ءسۇلتانالى بالعاباەۆ, تالاپتان احمەتجان, جۇماباي شاشتاي ۇلى, مارالتاي ىبىراەۆ, جاناربەك ءاشىمجان, تۇرىسبەك ساۋكەتاەۆ سەكىلدى ارىپتەستەرى توراعا اينالاسىنا توپتاسىپ, ۇيىم مارتەبەسىن بيىكتەتۋ ءۇشىن تاس-ءتۇيىن جۇمىس جۇرگىزدىك.
قىسقاسى, سول بەرەكە, سول بىرلىكتىڭ ارقاسىندا تىعىرىققا تىرەلگەن ۇيىم بىرتە-بىرتە قايتا ءبىرتۇتاستاندى, قولدى بولعان عيماراتتارى مەن باسىلىمدارى وداقتىڭ ءوز يەلىگىنە ورالدى...
مىنبەردەگى شەشىلەر شەشەندىگىن, توپ باستار كوسەمدىگىن, قايراتكەرلىك قىرلارى تۋرالى تاراتىپ ايتساق, ءسوزدى ۇزارتىپ الارمىز...
...نۇرلان ورازالين اعامىز جەتپىسكە تولعان مەرەيلى تويىندا: «...اسپانتاۋدان كۇز اۋسا... قار بوراعان, اق تولقىنى اپتىققان ارمان الاڭ... سول تولقىندار سىيلاعان ساعان ارنا, ارعىماعىڭ القىنباي الاماندا, مارەسىنەن كومبەنىڭ قيىپ ءوتىپ, رۋحىڭدى تاعى دا بيىك ەتىپ, جانارىنان جاس پارلاپ بارادى ءانى, جالقىن ساۋلە جالت ەتىپ قاراعانى... ارعىماعىڭ جازادى جىر قاناتىن, سولاي ەندى بۇل ءومىر, نۇرلان اقىن! اسپان تاۋدان كۇز اۋسا...» دەپ تولعاپپىن...
سودان بەرى دە جەتى-سەگىز جىلدىڭ اقشاڭقان جازى مەن التىن كۇزى ءوتتى... مەن كوشتىڭ بەتىن سارىارقاعا بۇرىپ, استاناعا كەلدىم. اعامىز الاتاۋىنا ارقاسىن سۇيەپ, الماتى دەيتىن الاشتىڭ ۇلى قالاسىندا تۇرىپ جاتىر. ءومىر... قوعام... زامان... ەل تۋرالى تەرەڭنەن تولعار بەتتى ءسوزى مەن تەكتى مىنەزىنەن جاڭىلمايتىن وي-تولعاۋلارىن ءجيى وقيمىن. «بيىكتىك», «كەڭىستىك» دەيتىن قوعام, ادەبيەت, ونەر, تۇلعالار حاقىنداعى ەكى بىردەي ماقالالار كىتابى وقىرمان قولىنا ءتيدى. سايگ ۇلىك جىرى دا بابىندا. «كۇرەتامىر», «جوعالعان جۇماق», «حاق تىنىسى» دەيتىن ءۇش ولەڭدەر جيناعى – تۇياعىمەن جەر تارپىعان ءۇش بىردەي قاناتتى تۇلپار-پىراعى, بۇيىرسا, وقىرمانىنا جول تارتقالى تۇر.
تامىرىن تەرەڭنەن تارتار تاعدىرلى جىردى ءتاڭىرى قولداسىن دەگىم كەلەدى ءسوز سوڭىندا.
عالىم جايلىباي,
اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
