قالا بيلىگى تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا كوتەرىلگەن وزەكتى ماسەلەلەردى نازاردان تىس قالدىرعان ەمەس. اسىرەسە تۇرعىن ءۇي پروبلەماسىن شەشۋدىڭ ءتۇرلى جولى قاراستىرىلىپ جاتىر. ارينە, وبلىس ورتالىعىندا حالىق تىعىز ورنالاسقاندىقتان, جۇرت كوكەيىندەگى ماڭىزدى ماسەلەنىڭ از ۋاقىتتا ءتۇيىنىن تارقاتۋ وڭاي شارۋا ەمەس.
وسى جىلدىڭ العاشقى 8 ايىنداعى دەرەككە جۇگىنسەك, تاراز قالاسىندا 22 مىڭنان استام ازامات كوممۋنالدىق تۇرعىن ءۇي قورىنان پاتەر الۋ كەزەگىندە تۇر. البەتتە, باسپانالى بولۋدان ءۇمىتتى تۇرعىنداردىڭ ماسەلەسى قالا اكىمى باقىتجان ورىنبەكوۆتىڭ تۇراقتى نازارىندا. قازىرگى كەزدە وسى باعىتتا ءبىرشاما جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر.
«قالا تۇرعىندارىن تولعاندىرعان وزەكتى ماسەلەنى شەشۋ – ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. وسى ورايدا 2023 جىلى شاھاردا 3279 پاتەرلى 62 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ, 12 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەنىن ايتا كەتكەن ءجون. اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە 754 وتباسى جاڭا پاتەردىڭ كىلتىن الىپ, باسپانالى بولدى.
تاراز قالاسىندا 2522 پاتەرلى 50 كوپقاباتتى تۇعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. قولعا الىنعان بۇل ءىستى جىل سوڭىنا دەيىن تولىقتاي اياقتاۋدى كوزدەپ وتىرعان جايىمىز بار. كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ 34-ءى جاڭادان بوي كوتەرگەن « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىندا, قالعان 16-سى اسانباي اسقاروۆ كوشەسىنىڭ اياق تۇسىنداعى تۇرعىن الابىندا سالىنىپ جاتىر.
بۇدان بولەك, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى شەڭبەرىندە وسى جىلى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنا 9,9 ملرد تەڭگەگە 669 پاتەر ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ونىڭ ىشىندە 162 پاتەرگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن 2,2 ملرد تەڭگە, 507 پاتەرگە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اق ەسەبىنەن 7,7 ملرد تەڭگە قارجى قاراستىرىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. قازىرگى كەزدە ساتىپ الامىز دەپ جوسپارلاعان پاتەرلەردىڭ قۇرىلىسى باستالعان. جىل سوڭىنا دەيىن تولىق اياقتالادى», دەيدى تاراز قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ورىنبەكوۆ.
تاراز قالاسىنىڭ اكىمى كەلتىرگەن دەرەككە جۇگىنسەك, 14 شاعىن اۋداندا 22 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىس جۇمىسىن باستاۋعا 5,2 ملرد تەڭگە قاراجات بولىنگەن. سونداي-اق اسانباي اسقاروۆ كوشەسىنىڭ اياق تۇسىنداعى تۇرعىن الابىنان قوسىمشا 66 تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنىڭ جوباسى ازىرلەنگەن. قالا باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى كەزدە مەملەكەتتىك ساراپتامادان وتكىزىلىپ جاتىر.
تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ماقساتىندا جەر ۋچاسكەسىن الۋعا 2005 جىلدان بەرى 127554 ازامات تىركەلگەن. جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك قالا حالقىنىڭ وزەكتى ماسەلەسىن شەشۋ جۇمىسىن دا قولعا الىپ وتىر. دەرەككە سەنسەك, وتكەن جىلى قۇمشاعال-قاراسۋ تۇرعىن الاپتارىنان 1497 جەر ۋچاسكەسى بەرىلىپتى. قازىرگى ۋاقىتتا وزگە دە كەزەكتە تۇرعان ازاماتتاردىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە قاتىستى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتىر.
وبلىس ورتالىعىندا كوپپاتەرلى 1438 تۇرعىن ءۇي بار ەكەن. ولاردىڭ ەداۋىر بولىگىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلگەن مەرزىمى 30 جىلدان اسىپ كەتكەن. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قالاداعى كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىرازىنىڭ توزىعى جەتكەن. جۇزدەگەن تۇرعىن ءۇي جوندەۋدەن وتكىزۋدى قاجەت ەتەدى. قالا بيلىگى بۇل ماسەلەنى دە نازارعا الىپ, ءتيىستى جۇمىستاردى اتقارىپ جاتىر.
«تاراز قالاسىندا 1103 تۇرعىن ءۇيدىڭ پايدالانۋ مەرزىمى 30 جىلدان اسىپ كەتكەن. ونىڭ ىشىندە 614 تۇرعىن ۇيگە جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەت ەكەنى انىقتالدى. وسى جىلى 5,1 ملرد تەڭگەگە 53 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدى مودەرنيزاتسيادان وتكىزۋدى جوسپارلاعان بولاتىنبىز. ماڭىزدى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءتيىستى قاراجات تا قاراستىرىلدى.
ءوڭىر باسشىسى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قالانىڭ ورتالىق كوشەلەرىندە ورنالاسقان 24 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ساۋلەتتىك كەلبەتىن جاڭارتۋ جوباسى دايىندالدى. ونىڭ ىشىندە, 11 ءۇيدىڭ سىرتقى كەلبەتى مەن شاتىرىن جوندەۋ جۇمىستارى ۋاقتىلى جۇرگىزىلدى. قالعان 13 ءۇيدى كەلەسى جىلى جاڭعىرتامىز دەگەن جوسپارىمىز بار», دەيدى ب.ورىنبەكوۆ ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ءتۇسىندىرىپ.
قالا تۇرعىندارىن الاڭداتقان وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى – وبلىس ورتالىعىنداعى بىرقاتار كوشەلەردى جارىقتاندىرۋ. بۇل پروبلەمانى شەشۋگە قاتىستى كەيىنگى جىلدارى وبلىس ورتالىعىندا اۋقىمدى جۇمىس قولعا الىنعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. ماسەلەن, وتكەن جىلى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك 83 كوشەنىڭ ماسەلەسىن دەر كەزىندە شەشسە, وسى جىلى 76 كوشەنى جارىقتاندىرۋ ءجۇمىسىن قولعا العان.
«وبلىس اكىمىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قالالىق بيۋدجەتتەن 368 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, 10 شاعىن اۋداندا ورنالاسقان كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەردىڭ اۋلاسىن جارىقتاندىرىلادى. ناتيجەسىندە, 353 كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي اۋلاسى, 79 كىرەبەرىس جولدار – جالپى سانى 44 359 تۇرعىننىڭ كوكەيكەستى ماسەلەسى ۋاقتىلى شەشىمىن تاپتى. بۇل جۇمىستاردى كەلەسى جىلى قالانىڭ وزگە دە اۋماقتارىندا ىسكە اسىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز.
بۇدان بولەك, ساكەن سەيفۋللين كوشەسىنىڭ بويىنا, جامبىل داڭعىلىنداعى جاياۋ جۇرگىنشىلەر جولىنا تۇنگى جارىق شامدارى ورنالاستىرىلدى. سونداي-اق ء«شولدالا», «28 ساياجاي» تۇرعىن الاپتارىن ەلەكتر جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى تولىعىمەن اياقتالدى. 5775 تۇرعىن ءۇي جارىقپەن قامتاماسىز ەتىلدى.
وسى جىلى قالا ماڭىنداعى ساياجاي الاپتارىن ەلەكتر قۋاتىمەن تۇراقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا جوعارى ۆولتتى جەلىلەر مەن قوسالقى ستانسالار قۇرىلىسى باستالدى. جالپى قۇنى 8,7 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن جوبانىڭ جۇمىسى 2025 جىلى اياقتالادى», دەيدى قالا اكىمى.
كەيىنگى بىرنەشە جىلدىڭ بەدەرىندە وبلىس ورتالىعىندا جاڭا شاعىن اۋداندار بوي كوتەردى. قالا حالقى سانىنىڭ جىل ساناپ وسۋىنەن قوعامدىق كولىككە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتقانى دا ءمالىم. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ بۇل سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋعا قاتىستى دا قالا بيلىگى ءبىرشاما جۇمىس اتقارعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
تاراز قالاسىنىڭ اكىمى ب.ورىنبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, وبلىس ورتالىعىندا جولاۋشىلاردى تاسىمالداۋ قىزمەتىمەن 9 مەكەمە اينالىسادى. جىل باسىنان بەرى قالا حالقىنىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك 112 سۋ جاڭا اۆتوبۋس اكەلگەن. جىل سوڭىنا دەيىن قوسىمشا 45 اۆتوبۋس اكەلۋ جوسپارلانعان.
«وسى جىلى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قالالىق, قالا ماڭىنداعى جولاۋشىلار قاتىناستارى تىزبەسىنە ەنگىزىلگەن اۆتوبۋس باعىتتارىنىڭ شىعىنىن وتەۋ ماقساتىندا 4,8 ملرد تەڭگە سۋبسيديا قاراستىرىلدى. سونداي-اق بيىل وبلىس ورتالىعىندا 75 ايالداما ورناتىلادى», دەدى ب.ورىنبەكوۆ.
تاراز
