باتىس قاقپانىڭ كولىك الەۋەتى قانداي؟

ەرتەرەكتە جايىق وزەنى ارقى­لى جولاۋشى جانە جۇك تاسىمالى تىم ءتاۋىر ءجۇرىپ تۇرعان. بىراق وزەن سۋى تارتىلىپ, كەمە قاتىناسى توقتاعالى جارتى عاسىرعا جۋىقتاپتى. ورال قالاسى مەن وبلىس­تى ەلدىڭ وزگە وڭىرلەرىمەن بايلانىس­تىراتىن تەمىرجول دا رەسەي ارقىلى (سول-يلەتسك, تۇزتوبە) وتەدى. مۇنىڭ دا وزىندىك قولايسىزدىعى, ساعاتتارعا سوزىلاتىن كەدەندىك تەكسەرۋ ماسەلەلەرى بار. ال وڭىردەگى جالعىز اۋە پورتى – مانشۇك مامەتوۆ اتىنداعى حالىق­ارالىق اۋەجايدىڭ جىرى دا از ەمەس. وبلىس اكىمىنىڭ وسى سالانى قاداعالايتىن ورىنباسارى وڭىردە قالىپتاسقان كولىك جۇيەسى جونىندە رەت-رەتىمەن ايتىپ بەردى.

«گەوگرافيالىق ورنالاسۋىمىزعا بايلانىستى, قازىر وبلىستا 4 حالىق­ارالىق مارشرۋت – رەسەيدىڭ سامارا, ورىن­بور, تولياتتي جانە ساراتوۆ قالا­لارىنا باراتىن اۆتوبۋستارىمىز قىزمەت كورسەتەدى. بۇعان قوسا, ءبىر وبلىس­ارالىق باعىت – ورال مەن اتىراۋ قالالارى اراسىندا اۆتوبۋس كۇن سايىن جۇرەدى. 24 اۋدانارالىق مار­شرۋتقا 18 تاسىمالداۋشى قىزمەت كور­سەتەدى. بارلىق 12 اۋدان ورتالىعى اۆتو­بۋس قاتىناسىمەن قامتىلعان», دەدى ت.كايۋپوۆ. 

ايتۋىنشا, 2023 جىلى وتكەن بايقاۋ قورىتىندىسى بويىنشا ورالدان قازتالوۆ پەن جىمپيتى باعىتىنا باراتىن 3 اۋدانارالىق اۆتو­بۋس مار­شرۋتى قايتا اشىلعان. بيىل ءسارىومىر, قامىستى, سايقىن مارشرۋتتارى قىزمەت كورسەتە باستاپتى. 2023 جىلى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار باعىتتاردا 233 743 جولاۋشى تاسىمالدانعان ەكەن.

جوعارىدا اتالعان باعىتتاردىڭ «الەۋ­مەتتىك» دەپ اتالۋ سەبەبى بار. ويتكەنى جولاۋ­­شىلاردىڭ جاعدايى ەسكەرىلىپ, بۇل مارش­رۋت­تارعا كەتەتىن شىعىننىڭ ءبىر بولىگى مەملەكەت ەسەبىنەن جابىلادى. ستاتيستيكاعا قاراساق, كە­يىنگى جىلدارى وبلىستىق بيۋدجەتتەن بو­­لىنەتىن سۋبسيديا كولەمى ارتىپ كە­لە­دى. سونىمەن قاتار سۋبسيديالانا­تىن مار­شرۋت سانى دا وسكەن. 2024 جىلى 17 با­عىت بويىنشا جولاۋشى تاسي­تىن 14 تا­­سى­مالداۋشى كومپانيا جالپى كو­لە­مى 400 ملن تەڭگە سۋب­سي­ديا الىپ وتىر.

ءبىر ءتاۋىرى, اۋدان ورتالىقتارىنا قاتىناي­تىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار باعىتتاردا ستۋدەنت, زەينەتكەر جانە باسقا از قامتىلعان تۇرعىندارعا جە­ڭىل­­دىك قاراستىرىلعان. مەملەكەتتىك سۋبسي­ديا جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ قول­داۋى ناتيجەسىندە اۋدانارالىق مار­شرۋتتاردا قىزمەت كورسەتەتىن تاسى­مال­داۋشىلاردىڭ اۆتوپاركتەرى دە جاڭارتىلىپ جاتىر ەكەن. 2020 جىلدان بەرى 15 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىنعان.

ء«بىز ەڭ الدىمەن اۆتوپاركتى جاڭار­تۋعا دەن قويدىق. 2021-2024 جىل ارالىعىندا سۋ جاڭا 124 اۆتوبۋس ساتىپ الىندى. بۇعان دەيىن قالا­داعى اۆتوپاركتىڭ توزۋى 47% بولسا, قا­بىل­دانعان ءىس-شارا ناتيجەسىندە ول كور­سەتكىش 28%-عا دەيىن قىسقاردى. قالا تۇرعىندارى زامان تالابىنا ساي جاڭا اۆتوبۋستارمەن جۇرەتىن بولدى. بۇل وڭ ءۇردىستى جالعاستىرا بەرەمىز», دەدى تىلەپبەرگەن ەرساي ۇلى.

ادەتتە, تەمىرجول قاتىناسىن ەڭ ارزان ءارى ەڭ قاۋىپسىز كولىك ءتۇرى دەپ جاتادى. بۇل راس تا. وبلىس ارقىلى بۇگىندە «الماتى – ساراتوۆ» حالىقارالىق پو­يىزى, «ورال – استانا», «ورال – الماتى», «ورال – ماڭعىشلاق» وبلىسارالىق پو­يىزدارى جانە «ورال – سەميگلاۆىي مار», «ورال – شىڭ­عىرلاۋ» اۋدانارالىق پو­يىزدارى وتەدى. سونىڭ ىشىندە وبلىستىڭ ءوز ىشىندە جۇرەتىن «ورال – سەميگلاۆىي مار» جانە «ورال – شىڭعىرلاۋ» الەۋمەتتىك ماڭىزى بار مارشرۋتتارىن سۋبسيديا­لاۋ باعدارلاماسى ىسكە اسىپ جاتىر. ماسەلەن, 2022 جىلى – 199,6 ملن تەڭگە, 2023 جىلى 218 ملن تەڭگە قاراجات قۇيىلعان. 2024 جىلعا 209 ملن تەڭگە سۋبسيديا بولىنگەن. 2023 جىلى 67 676 جولاۋشى تاسىمالدانىپتى.

«جولاۋشىلار تاراپىنان ورال ۆوكزالى عيماراتىنىڭ توزىپ كەتكەنى تۋرالى سىن ايتىلىپ جۇرگەن ەدى. كولىك ءمينيسترى م.قاراباەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن ورال قالاسى جانە «قازاقستان» ستانساسىنىڭ (اقساي قالاسى) ۆوكزالدارىنا تەحنيكالىق تەكسەرۋ جۇرگىزىلدى. سول تەكسەرۋ قورىتىندىسى بويىنشا قوس ۆوكزالدى كۇردەلى جوندەۋگە تيىسىنشە 1 700 ملن تەڭگە جانە 722 ملن تەڭگە قاراجات قاجەتتىگى ەسەپتەلدى. قازىر جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەندى», دەيدى ورىنباسار.

1983 جىلى سالىنعان ورال تەمىرجول ۆوكزالى سوڭعى رەت 2012 جىلى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن ەكەن. جالپى اۋدانى – 5 716,1 شارشى مەتر, تاۋلىگىنە 900 جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتە الاتىن بەكەتكە جوندەۋ قاجەت-اق. ال اقساي قالاسىنداعى «قازاقستان» ۆوكزالى 1937 جىلى سالىنعان عيماراتتا ورنالاسقان. ول دا سوڭعى رەت وسىدان 10 جىل بۇرىن جوندەۋ كورگەن. ايتپاقشى, اتالعان ۆوكزال عيماراتتارىن جوندەۋ «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق كومپانياسىنىڭ قۇزىرىندا.

سونىمەن قاتار باتىس قاقپاداعى زاما­ناۋي اۋە بايلانىس ماسەلەسى وتكىر تۇر.

«قازىر ورال قالاسىنىڭ حالىق­ارا­لىق اۋەجايى ارقىلى 9 باعىتتا ۇشاق قا­تىناسى بار. مۇنىڭ 6-اۋى – استانا, الماتى, تۇركىستان, اقتاۋ, اتىراۋ, شىمكەنت سەكىلدى ىشكى رەسپۋبليكالىق قاتىناس بولسا, فرانكفۋرت, انتاليا, شارم-ەل-شەيح قالالارىنا باراتىن 3 حالىقارالىق باعىت بار», دەيدى تىلەپبەرگەن ەرساي ۇلى.

ەكى جىل بۇرىن اۋەجاي تەرمينالى عيماراتى 6,6 ملرد تەڭگە قاراجاتقا جوندەلىپ, رەكونسترۋكتسيادان ءوتتى. قازىر اۋەجايدىڭ جاڭا تەرمينالى ساعاتىنا 400 جولاۋشىنى وتكىزە الادى. وتكەن جىلى اۋەجايدا ايلاق جابىندارىن جوندەۋ جانە تاڭبالاۋ, انگاردى جوندەۋ, اۋەجايدى تەحنيكالىق قايتا جاراقتاندىرۋ جۇزەگە اسىپتى. بۇعان 29 ارنايى تەحنيكا تارتىلعان. سونداي-اق كابەلدىك بايلانىس جەلى­لەرى تارتىلىپ, بىرقاتار بيزنەس ءۇردىس قايتا ۇيىمداستىرىلعان. ينۆەس­تور قاراجاتىنا امبۋليفت مامان­دان­دى­رىلعان تەحنيكاسى ساتىپ الىنىپ, حا­لىق­تىڭ از قورعالاتىن توبىنا قىزمەت كور­سەتۋ ساپاسى ارتقان.

«ورال» حالىقارالىق اۋەجايى» جشس مامانداندىرىلعان جوبالاۋ ۇيىمىن تارتا وتىرىپ, «ا» رۋلدىك جولى مەن پەرروننىڭ جاساندى جابىندارىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا جوبالاۋ-سمە­تا­لىق قۇجاتتاما ازىرلەدى. ونىڭ جال­پى قۇنى – 71 ملن تەڭگە. قازىر قۇ­جات مەم­لە­كەتتىك ساراپتامادان ءوتىپ جا­تىر. ساراپتاما 2024 جىلدىڭ II توق­­سانىندا اياقتالادى. مەم­لەكەتتىك سا­راپ­تاما­نىڭ وڭ قورىتىندىسىن العان جاع­دايدا مەردىگەر ۇيىمدى ايقىنداۋ بو­يىنشا بايقاۋ وتكىزىلەدى», دەيدى ورىن­باسار.

باتىس قازاقستان وبلىسى