دەنساۋلىق • 02 قازان, 2024

سىرقاتى ەرەكشە بالالارعا – ەلەۋلى قامقورلىق

80 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالار قوعامعا بەيىمدەلىپ, ءوزىن جات, وقشاۋ سەزىنبەسە, ول – وسى باعىتتا قولعا الىنىپ, ىسكە اسىپ جاتقان جۇمىستىڭ ناتيجەسى. وكىنىشكە قاراي, مۇنداي اۋرۋعا شالدىققان بوبەكتەردىڭ دياگنوزى بالاباقشادا, ءتىپتى مەكتەپكە بارعاندا انىقتالاتىن ساتتەر ءجيى كەزدەسەدى. سالدارىنان بالالاردى وڭالتۋ, قوعامعا بەيىمدەۋ بالاعا, اتا-اناعا, سودان سوڭ وڭالتۋ كۋرستارىن جۇرگىزەتىن ماماندارعا ءبىراز سالماق سالادى. ۇلتتىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعى استانا مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇجىمىمەن بىرلەسىپ وتكىزگەن كونفەرەنتسيادا سالاداعى وسىنداي كۇردەلى ماسەلەلەر قارالدى.

سىرقاتى ەرەكشە بالالارعا – ەلەۋلى قامقورلىق

حالىقارالىق كونفەرەنتسيا «نەۆرو­لو­گيالىق اۋرۋلاردى دياگنوستي­كالاۋ­داعى, ەمدەۋ­دەگى, وڭالتۋداعى مۋلتي­ديستسي­پلي­نارلىق ءتاسىل» تاقىرىبىندا ۇيىمداستىرىلدى. وعان دەنساۋلىق ساقتاۋ, وقۋ-اعارتۋ, ەڭبەك جانە الەۋمەت­تىك قورعاۋ مينيستر­لىكتەرىنىڭ وكىلدەرى, پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ, جوعارى وقۋ ورىندارى مەن قوعامدىق بىرلەستىكتەردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. قوناقتار اراسىندا نەۆروپاتولوگتەر, رەا­بيليتولوگتەر, الەۋمەتتىك قىز­مەتكەرلەر, پەداگوگتەر مەن پسيحولوگتەر بولدى. تاقىرىپتىق سەسسيا­لاردا فرانتسيا, يتاليا, اۋسترا­ليا, قىتاي, تۇركيا, ءۇندىستان, رەسەي, قىرعىز رەسپۋب­ليكاسى, باسقا دا ەلدەردىڭ عالىم­دارى بايانداما وقىدى.

كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا بالالاردى وڭال­تۋ ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ باس­شىسى اجار عينيات نەۆرو­لو­گيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋگە, ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بەيىمدەۋگە كۇش سالىپ جۇرگەن تاجى­ريبەلى دارىگەرلەرگە العىس ايتىپ, كونفەرەنتسيانىڭ ءونىمدى, ماز­مۇندى وتۋىنە تىلەكتەستىك ءبىلدىردى.

پا

«دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە ساي­كەس جىل سايىن نەۆرولوگيالىق اۋرۋ­لاردان 9 ملن ادام باقيلىق بولادى ەكەن. الەمدە 5 جاسقا تولماعان 50 ميلليوننان استام بالا نەۆ­رولوگيا اسەرىنەن مۇگە­دەكتىكپەن الىسادى. ارينە, نەۆرولوگيا­لىق اۋرۋلاردىڭ كوبى­نىڭ الدىن الۋعا مۇمكىندىك بار. سول تۇرعىدا بۇگىنگى كونفەرەنتسيا نەۆرولوگياداعى پروفيلاكتيكا, دياگنوستيكا, وڭالتۋ ءىس-شارالارى, عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلەرىن, سالاعا جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزۋ جايىن, باسقا دا جاڭاشىل ءادىس-تاسىلدەردى تالقىلاۋعا نەگىز بولادى. مەديتسينالىق وڭالتۋ كۇندەرى اياسىندا سالاداعى وزگە دە وزەكتى ماسەلەلەر جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى اۋدانىندا وتە­تىن «شيپاجاي–2024» IX حا­لىق­ارالىق عىلىمي-پراك­تي­كا­لىق فورۋمىندا تالقى­لانادى. دەن­ساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەديتسينا سالاسىن جاڭارتۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس­تى قولعا الىپ وتىر. سونىڭ اياسىندا نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان ناۋقاستاردى ەمدەۋگە كوپ كوڭىل بولىنەدى», دەدى ا.عينيات.

پلەنارلىق سەسسيادا وقۋ-اعارتۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى ناتاليا جۇمادىل­­داەۆا نەۆرو­لو­گيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردى ەرتە انىقتاۋعا پەدا­گوگ­­تەر­دىڭ ارالاسۋى ما­ڭىزدى ەكەنىن ايتتى.

«بۇگىندە ساپالى سكرينينگ ارقىلى دياگنوزدى مەيلىنشە ەرتە قويۋ وزەكتى بولىپ وتىر. ءبىلىم جۇيەسىندە 4 ميلليونعا جۋىق بالا وقيدى. 7 مىڭعا جۋىق بالا­دان اۋىتقۋشىلىق بايقالعان. بالا بالاباقشاعا, مەكتەپكە باراردا جان-جاقتى تەكسەرۋدەن وتكەن سوڭ دياگنوز قويىلىپ جاتادى. سوندىقتان بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى مەن ءبىلىم جۇيەسىنىڭ الدىندا مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارداعى مۇعالىمدەرگە, باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرىنە دياگنوستيكانىڭ العاشقى ماشىقتارىن ۇيرەتۋ مىندەتى تۇر. مەكتەپكە دەيىنگى ۇيىمدارعا بالالار 2 جاستان بارادى. ول كەزدە بالانىڭ دامۋى كەشەۋىلدەگەن بولسا, قانداي دا ءبىر اۋىتقۋ بايقالسا, سويلەۋىندە كەمشىلىك بولسا, باسقا دا ەرەك­شەلىك­ بايقالسا, انىقتاۋ قيىن. سوندىقتان دا وسى باعىتتا وقىتۋدى پىسىقتاۋىمىز كەرەك», دەدى ن.جۇمادىلداەۆا.

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى ءلاززات قالتاەۆا ەرەكشە بالا­لاردى ەمدەۋدەن بولەك, ەرتە جاستان قوعامعا بەيىمدەۋدى ۇمىتپاۋ كەرەگىن ەسكە سالدى.

«پارلامەنت سەناتىندا ەرەك­شە بالالاردىڭ كوبەيۋىنە بايلانىستى ولاردى وڭالتۋعا قاتىستى ماسەلەلەردى ءجيى قوزعاپ ءجۇرمىز. ءبىز ەرەكشە قابىلەتتى بالالاردى بارىنشا ەمدەپ-جازۋعا عانا كوڭىل بولۋمەن شەكتەلمەۋىمىز كەرەك. ولاردىڭ مەكتەپتە, جوعارى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋىنا جاع­داي جاساۋ قاجەت. وڭالتۋعا قاتىستى سا­ۋال كوپ. وڭالتۋدان وتكەن, ونىڭ قىر-سىرىن بىلەتىن ازامات رەتىندە ايتارىم, ءبىرىنشى كەزەكتە ونىڭ ناقتى ماقساتى بولۋى قاجەت. كوپتەگەن اتا-انا با­لاسىن وڭالتۋ ارقىلى تولىق­قاندى ساۋىق­تى­رۋدى سۇ­را­ي­دى. بىراق, شىنىن ايتقاندا, بۇل شارۋا وتە قيىن, كۇردەلى. بۇگىندە مۇگەدەكتىگى بار ادامدار قوعامنىڭ ءبىر بولىگى رەتىن­دە قالىپتاسىپ كەلەدى. كون­فە­رەن­تسيادا قوعامداعى ەرەكشە قابىلەتتى ازاماتتارعا قام­قورلىق جاساۋعا قاتىستى تولىمدى, وزەكتى وي-پىكىر, ۇسىنىس كوپ ايتىلدى, ناتيجەسى بولادى دەپ سەنەمىز», دەدى ل.قالتاەۆا.

بۇگىندە بالالاردى وڭالتۋ­ ۇلتتىق ورتالىعى جىل سا­يىن 14 وڭالتۋ كۋرسىنا 4 200 بالا قابىلدايدى. اي سايىن 300-دەن استام بالاعا مەديتسينالىق وڭالتۋ كومەگىن كورسەتەدى. ورتا ەسەپپەن ءار بالا 16 قىزمەت ءتۇرىن الادى. ورتالىقتا نەۆرو­پوتولوگتەر, فۋنكتسيونالدى مەدي­تسينالىق وڭالتۋ ماماندارى, پسيحولوگتەر, لوگوپەدتەر, ماسساج تەرا­پەۆ­تەرى, جاتتىعۋ تەراپياسى, فيزوتەراپيا نۇسقاۋشىلارى جۇمىس ىستەيدى. وسىنشا مامانعا سۇرانىستىڭ جىل ساناپ ارتىپ وتىرعانى نەۆرولوگيالىق اۋرۋعا شالدىققان بالالاردىڭ كوبەيىپ بارا جاتقانىن بىلدىرسە كەرەك.

كونفەرەنتسيادا نەۆرو­لو­گيالىق اۋرۋلارى بار پاتسيەنت­تەر­دى وڭالتۋ, اۋرۋىن ەرتە انىق­تاۋ, ين­­ن­­­و­­­­ۆاتسيالىق ەمدەۋ­گە, وڭالتۋعا قا­تىستى كەشەندى تا­سىل­­دەر ۇسى­نىلدى. قابىلدانعان قارار ەل­دەگى ساۋىقتىرۋ قىزمەتىن ودان ءارى دامىتۋعا نەگىز بولادى. كەلەلى كەڭەس بارىسىندا ۇزدىك نەۆروپاتولوگ, رەابيليتولوگ, مەتسەناتتار, قايىرىمدىلىق كومەك كورسەتەتىن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى «التىن شيپاگەر» ۇلتتىق مەدي­تسينالىق سىيلىعىمەن ماراپاتتالدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار