سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
مەديا اپتالىقتىڭ سوڭعى كۇنىندە وتكىزىلگەن سەسسيالاردىڭ ءبىرىن «تولاسسىز اقپاراتتىڭ قوعامعا اسەرى» تاقىرىبىندا حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنىڭ مامانى, جۋرناليست سايات جوكەن وتكىزدى.
مودەراتوردىڭ ايتۋىنشا, اقپاراتتار لەگىندە پوزيتيۆتەن گورى نەگاتيۆ كوپ, تikTok, جاساندى ينتەللەكت تۋرالى ءار ادام ايتىپ ءجۇر. اقپارات قورىتىلىپ ۇلگەرمەيدى, اناليز جوق, ەشقانداي قۇنى جوق, قاجەت ەمەس اقپارات وتە كوپ.
«سىزدەردىڭ تەرلەپ-تەپشىپ جازعان «مىنا مينيستر بىلاي جاساپ جاتىر, مىناداي قىزمەت جاساۋعا دايىنبىز» دەگەن اقپاراتتارىڭىز جەتپەيتىندىگىن اشىق مويىنداۋىمىز كەرەك. بۇل – بارىمىزگە ورتاق پروبلەما. ەندى اقپارات تاسقىنىندا قازاق سفەراسى قالاي بولماق؟ ءباسپاسوز حاتشىلارى, سىزدەر دە كونتەنت جاساۋشىسىزدار, ساياساتتى, اتقارىپ جاتقان جۇمىستاردى ناسيحاتتايسىزدار. كونتەنتتەرىڭىز اقپاراتتىق تاسقىندا قانشالىقتى قابىلەتتى؟ ويلانىپ كورەتىن بولساق, ماسەلە وتە كۇردەلى, قالاي شەشۋ كەرەك؟ كۇيەتىنىم, ورىسشا وقيمىز, ورىسشا ويلايمىز, سوسىن ونى قازاقشاعا اۋدارامىز. ءالى كۇنگە دەيىن قازاق ءتىلى ورىس ءتىلىنىڭ ارتىنان ىلەسىپ كەلە جاتىر. مينيسترلىكتەر دە سولاي, بارلىق جەردە سولاي ەكەنىن اشىق مويىنداۋىمىز كەرەك», دەدى مودەراتور.
سايات جوكەننىڭ ايتۋىنشا, قازاقى سفەرادا ينتەللەكتۋالدى دۇنيەلەر كوپ بولۋ كەرەك.
ء«ار ءوڭىردى العا سۇيرەيتىن كونتەنت جاساۋدىڭ العى شەبىندە جۇرسىزدەر, بۇكىل گازەتتەر مەن تەلەارنالار سىزدەردەن اقپارات الادى. كوبىڭىز جاستارسىزدار, سىزدەرگە وي سالعىم كەلەدى. كەزىندە الاش قايراتكەرلەرىنىڭ باستى ماقساتى - قازاقتى اعارتۋ بولدى عوي. بىزدە اقپاراتتاردىڭ كوبى ء«ولتىرىپ كەتتى, جارىپ كەتتى», دەگەن سەكىلدى نەگاتيۆتى. بىزدە اقپاراتتىق تازالانۋ ءجۇرۋى كەرەك. اقپاراتتىق تەحنولوگيالار كوپشىلىكتى قاي باعىتتا الىپ بارا جاتىر؟ ءورىستىلدى اۋديتوريا مەن قازاقتىلدى اۋديتوريانىڭ اراسىنداعى ساپا قانداي؟ ءبىز ءالى دامۋ جولىندا ءجۇرمىز. مىسالى, ماعجان جۇماباەۆتىڭ بالانى تاربيەلەۋ تاقىرىبىنداعى جازعان ەڭبەگى ءالى وزەكتى, ءبىز ۇلكەن مەكتەپتەر سالامىز, بىراق ونىڭ ىشىندەگى ادام كومپونەنتى (مۇعالىمدەر) قانشالىقتى كۇشتى؟ ايتپاعىم, ياعني ءاربىر ءباسپاسوز حاتشىسى اعارتۋ, حالىقتى تاربيەلەۋ تۇرعىسىندا ويلانۋى كەرەك», دەدى ول.
ونىڭ پىكىرىنشە, مىسالى فۋتزالدان پورتۋگاليانى جەڭدىك, الەمدىك دارەجەدەمىز. ەندى اقپارات سالاسىندا دا الەمدىك دەڭگەيگە جەتۋىمىز كەرەك.
«تاعى ءبىر مىسال, ءبىزدىڭ قىزىل بالىق الەمگە ساتىلادى, سول سياقتى اقپارات سالاسىندا دا الەمدىك دەڭگەيدە زور جەتىستىكتەرىمىز بولۋى كەرەك. بىزدە جىگىتتەر بار, ولاردى حالىق بىلەدى, بىراق ءبىزدىڭ جالپى كونتەنتىمىز سونداي دەڭگەيگە جەتۋى كەرەك», دەدى سايات جوكەن.
مودەراتور سپورتتا ۇلكەن جەتىستىكتەرىمىز بار ەكەنىن, ەندى زور جەتىستىكتەرىمىز اقپارات سالاسىندا دا بولسا دەگەن وي-ارمانىن ايتتى.
«كەز كەلگەن نارسە ورتاشا جانە وتە جىلدام ءارى كوپ نارسەلەر اياق استىنان بولىپ كەتەتىن زاماندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىرمىز. سوندىقتان, جاستاردىڭ «ونداي كونتەنت جاساي المايمىن», دەۋى كۇماندى سەكىلدى. مىسالى, ءبىر ءان ارقىلى ءبىر ءانشىنىڭ ەسىمى بەلگىلى بولىپ كەتەدى عوي. سول سياقتى ءباسپاسوز حاتشىسىنىڭ ءبىر فوتوسى, ءبىر ماقالاسى بۇكىل الەمگە اتىن شىعارۋى مۇمكىن. سولاي بولعاي. اقپارات سالاسىنا ءبىر ۇلكەن سەرپىلىس كەرەك, سونىڭ اينالاسىندا جۇمىس ىستەيىك, پىكىر الماسايىق, اتالعان ماقسات توڭىرەگىندە بىرىگەيىك. سوندا سىزدەردىڭ حالىق الدىنداعى پارىز-بورىشتارىڭىز ورىندالادى دەپ ويلايمىن», دەدى ول.
ء«بىز قالاي جاسايمىز, ءسىز سالىستىرعان شەتەلدەردە اقپاراتتىق سالا بولسىن, باسقا سالالار بولسىن مەملەكەتتىك قولداۋ كوپ جاسالادى عوي, سوعان بايلانىستى ەمەس پە», دەگەن تۇرعىدا زالدان پىكىرلەر ايتىلدى. زالدان ايتىلعان پىكىرلەردىڭ وتە وزەكتى ەكەنىن ايتا كەلە سايات جوكەن: «مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇتىمدى شەشىمدەر قابىلداۋعا مۇمكىندىگىن ارتتىرۋىمىز كەرەك, ياعني, مەملەكەتتىك ورگاندارعا «وسىلاي جاسايىق, بىلاي ىستەيىك» دەگەن تالاپتارىمىز بولۋى كەرەك.
مىسالى, نۇرعيسا تىلەنديەۆ 30 جىلدا ۇلكەن ماقساتپەن «وتىرار سازىن» جاسادى. سول سەكىلدى بىزدە ۇلكەن ماقساتتار بولۋى كەرەك. ءبىر-ءبىرىمىزدى وياتۋعا, ءبىر نارسەنىڭ اينالاسىنا جينالۋعا ءبىر جاڭاشىلدىق كەرەك. ءبىز ۇلكەن ارماندارمەن ءومىر ءسۇرۋىمىز كەرەك. سول كەزدە ءبىزدىڭ كونتەنتىمىز دە, مازمۇنىمىز دا سوعان قاراي وزگەرەدى», دەپ تۇيىندەدى سايات جوكەن.
