سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
وقۋ جىلى باستالعاندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى اتا-انالارعا كەڭەس جاريالادى. وندا قيمىلدىڭ ازدىعى, گادجەتتەردى شامادان تىس پايدالانۋ سەكىلدى كۇندەلىكتى ەسكەرمەيتىن ادەتتەر بالا دەنساۋلىعىنا تەرىس اسەر ەتىپ, كورۋ قابىلەتىن ناشارلاتاتىنى ەسكەرتىلگەن. مۇندايدا بالاعا بويىن تىكتەپ ۇستاماۋ, ءبىر نارسەگە زەيىن قويماۋ سىندى قاۋىپ تۋىنداۋى دا مۇمكىن ەكەن. رەتسىز تەلەفونعا ءۇڭىلۋ ۇيقىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلەدى. ونىڭ ۇستىنە كەيبىر وقۋشىلاردىڭ بويىندا قازىردەن سوزىلمالى اۋرۋلار, ارتىق سالماق, ءتىپتى سەمىزدىك بايقالادى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇلتتىق ورتالىعى وقۋ جىلىندا بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاپ, نىعايتۋ ءۇشىن بىرنەشە ماڭىزدى تالاپتى ۇسىنادى. سونىڭ ءبىرسىپىراسىن تومەندە كەلتىرگەندى ءجون كوردىك.
وقۋ جىلىندا بالاڭىزدىڭ دەنساۋلىعى مىعىم بولىپ, دۇرىس دامىسىن دەسەڭىز, بالانىڭ كۇن ءتارتىبىن دۇرىس قۇرۋدان باستاۋ قاجەت. تومەنگى سىنىپتار ءۇشىن ءۇي تاپسىرماسىن 1,5–2 ساعاتتان اسپايتىن ۋاقىتتا, ال جوعارى سىنىپتار ءۇشىن 3–4 ساعاتتا ءاربىر 40 مينۋت سايىن ءۇزىلىس جاساي وتىرىپ ورىنداتۋ قاجەت ەكەن. سوسىن بالانىڭ ۇيقىسى قانىق بولعانى ماڭىزدى. كۇندەلىكتى 7–10 جاستاعى بالالار – 10–11 ساعات, 11–14 جاستاعى بالالار – 9–10 ساعات, 15–17 جاستاعى جاسوسپىرىمدەر 8–9 ساعات ۇيىقتاۋى كەرەك. ارينە, تاماق راتسيونىنان زياندى تاعامداردى الىپ تاستاپ, دارۋمەندەر قابىلداۋىن قاداعالاعان ءجون. وقۋشىلار ءجيى-ءجيى, ياعني كۇنىنە 4 رەت تاماقتانۋى كەرەك, ال ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارى مەن سپورتشىلار 5 رەت تاماقتانعانى ءجون. سەمىزدىك قاۋپىن ارتتىرىپ, باسقا دا اۋرۋلارعا باستايتىن گازدالعان سۋسىندار, فاست-فۋد, سنەكتەردى تۇتىنۋىن شەكتەگەن دۇرىس. مينيسترلىكتىڭ حابارلاماسىندا بالانىڭ ساباق وقيتىن ورنىن دۇرىس ورنالاستىرۋ, مەكتەپ كيىمىنىڭ جايلى, قاۋىپسىز بولۋى, سومكەنىڭ ىقشامدىعى, سالماعى, گادجەت ۇستاۋدى شەكتەۋ, كومپيۋتەردە وتىرۋ جيىلىگىمەن قاتار گيگيەناعا قاتىستى تالاپتار – ءبارى-ءبارى قامتىلعان.