دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ باستالعانىن ايگىلەيتىن « ۇلى دالا جورىعى» حالىقارالىق مارافون-بايگەسى 3 قىركۇيەكتە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بوتاي قونىسىنان ورىستەپ, 7 قىركۇيەك كۇنى استانا قالاسىندا مارەسىنە جەتەدى. بەس كۇندىك بايگەدە كوماندالار 500 شاقىرىم قاشىقتىقتى باعىندىرماق.
حالىقارالىق مارافون-بايگەگە بىرنەشە مەملەكەتتەن ۇزدىكتەر كەلمەكشى. وعان ەلىمىزدىڭ 9 كومانداسى قاتىسىپ, باعىن سىنايدى. ۇيىمداستىرۋ القاسى ءدۇبىرلى الامانعا قاتىسۋعا نيەت تانىتقان كوماندالاردى تىركەۋ اياقتالعانىن مالىمدەدى. «Joryq» ات سپورتى فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى باقىتجان تۇرلىبەكوۆ حالىقارالىق « ۇلى دالا جورىعى» مارافون-بايگەسىنىڭ باستى ماقساتى – ۇمىت بولىپ, ءتىپتى جويىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان قازاقى جىلقى تۇقىمدارىن قايتا جاڭعىرتىپ, ولاردىڭ الەۋەتىن حالىقارالىق دەڭگەيدە ناسيحاتتاۋ ەكەنىن جەتكىزدى.
– « ۇلى دالا جورىعى» جوباسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – قولتۋما جىلقىلاردىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋ. ءۇش جىلدان بەرى تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ جۇرگەن مارافون-بايگە ءوز ناتيجەسىن بەرىپ وتىر. بۇگىندە وسى جورىقتىڭ ارقاسىندا قولتۋما جىلقىلاردىڭ باعاسى بىرنەشە ەسە ارتتى. قازاقى جىلقى تۇقىمىن اسىلداندىرىپ, مال باسىن كوبەيتۋگە ىقىلاس تانىتۋشىلاردىڭ دا شوعىرى قالىڭداپ كەلەدى. بۇعان دەيىن اتسۇيەر قاۋىم اراسىندا «بايگە اتى», «كوكپار اتى» دەگەن ۇعىم-تۇسىنىك كەڭ تارالسا, ەندى ول قاتارعا «جورىق اتى» دەگەن دە تەڭەۋ قوسىلدى», دەيدى ب.تۇرلىبەكوۆ.
حالىقارالىق « ۇلى دالا جورىعى» مارافون-بايگەسى استانادا وتەتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ءىزاشار شاراسى بولماق. سونىمەن قاتار وزگە مەملەكەتتەردەن كەلەتىن قاتىسۋشىلار كوشپەلى بابالارىمىزدان قالعان وركەنيەتتىڭ بۇگىنگە جەتكەن ۇلگىسىن وسى جورىقتان پايىمدايدى.
حالىقارالىق مارافون-بايگەگە ەلىمىزدەن قاتىساتىن كوماندالاردى ىرىكتەۋ سايىسى مامىر ايىندا ۇيىمداستىرىلدى. پاۆلودار قالاسىنان استاناعا دەيىنگى ارالىقتى شاۋىپ وتكەن جورىقشىلاردىڭ ىشىندە ۇزدىك ۇشتىككە ەنگەن كوماندا ۇلى الامانعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك الدى. اتاپ ايتقاندا, ىرىكتەۋ بايگەسىندە وزىپ شىققان جەتىسۋ وبلىسىنىڭ شاباندوزدارى, ەكىنشى ورىن يەلەنگەن «اداي» كومانداسى مەن ءۇشىنشى كەلگەن الماتى قالاسىنان جاساقتالعان «الاتاۋ» كومانداسىنىڭ شاباندوزدارى ءدۇبىرلى دوداعا قوسىلادى. بۇعان قوسا ۇمىت بولىپ, ەل جادىنان وشە باستاعان قازاقى جىلقى تۇقىمدارىنىڭ دا الەۋەتىن باعامداپ, سەلەكتسيالىق جۇمىستى جانداندىرۋعا سەرپىن بەرۋ كوزدەلىپ وتىر. وسىعان وراي شىعىس قازاقستان وبلىسىنان قوسىلاتىن ءتورتىنشى كوماندا شاباندوزدارى جەرگىلىكتى نايمان تۇقىمىن ءمىنىپ شىعادى. اقتوبە وبلىسىنان كەلەتىن كوماندا مۇشەلەرىنىڭ استىندا كوشىم جىلقىسى بولماق. قوستاناي جىلقى تۇقىمى, اۋليەاتا جەرىنىڭ جىلقى تۇقىمىن مىنگەن شاباندوزدار دا كوماندالىق دودادا باعىن سىنايدى. تاعى ءبىر اتاپ وتەرلىك جايت, حالىقارالىق مارافون-بايگەگە قىزدار كومانداسى دا قاتىسپاق. اقمولا وبلىسىنان جاساقتالعان كوماندادان سىرت ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى اداي تۇقىمىنان جۇيرىگىن جاراتىپ وتىرعان «سۋىن» كومانداسىنىڭ سۇلۋلارى دا وسىناۋ ۇلى دۇبىرگە قوسىلادى.
– تاتارستاننىڭ كومانداسى ءوز اتتارىمەن قاتىسۋدى جوسپارلاپ وتىر. سونداي-اق باشقۇرتستان, قاباردين-بالقار, قاراشاي-شەركەس رەسپۋبليكالارى دا جەكە كوماندا قوسادى. رەسەيدىڭ قۇراما كومانداسى تاعى بار. قىرعىزستان دا حالىقارالىق مارافون-بايگەگە كوماندامەن قاتىسۋعا ىقىلاس تانىتىپ, ازىرلىكتى پىسىقتاپ جاتىر. تۇركيا, يران, ماجارستان, وڭتۇستىك افريكا ەلدەرىنەن كەلەتىن شاباندوزدار دا 500 شاقىرىمعا شىدايمىز دەپ وتىر. بىراق حالىقارالىق ۆەتەرينارلىق شەكتەۋگە سايكەس بۇل مەملەكەتتەردەن ات جەتكىزىلمەيدى. تۇلپارلاردى شەتەلدىك قاتىسۋشىلار بىزدەن مىنەدى. ءدۇبىرلى دودانىڭ جۇلدە قورى دا قوماقتى. بەس ات مىنگەن بەس شاباندوز قارسىلاستارىنان قارا ءۇزىپ تۇگەل مارەگە جەتسە, 100 مىڭ دوللار الادى. ەكىنشى ورىن يەلەنگەن كوماندا مۇشەلەرىنە – 60 مىڭ, ءۇشىنشى جەتكەن شاباندوزدارعا 40 مىڭ دوللار مولشەرىندە سىياقى بەرىلەدى. جۇلدە قورىنا قاتىستى مىنانى قاپەردە ۇستاعان ءجون. 500 شاقىرىمدى ءار شاباندوز ءبىر اتپەن عانا شاۋىپ وتەدى. ورتا جولدا بولدىرعان جۇيرىگىن تىڭ اتقا الماستىرىپ مىنە المايدى. ءار 10-15 شاقىرىم سايىن ۇيىمداستىرۋشىلار باعىت-باعدار بەرىپ وتىرادى. 50 شاقىرىمدى ەڭسەرگەندە ەكى ساعاتتىق ءۇزىلىس الىپ, قاتىسۋشىلار تىنىعادى. دارىگەرلەر شاباندوزداردىڭ احۋالىن, ال ۆەتەرينار ماماندار تۇلپارلاردىڭ تامىر سوعىسىن, جۇرەك قاعىسىن تەكسەرەدى. وسىلايشا, ءار كۇندە 100 شاقىرىم جول قىسقارادى. كۇندەلىكتى تاڭعى ساعات 7.00-دە شاباندوزدار جورىقتى باستايدى. بايگە جۇلدەسىنە قاتىستى: ەگەر جەڭىسكە جەتكەن كوماندا مۇشەلەرىنىڭ بەسەۋى ەمەس, تورتەۋى عانا مارەگە جەتسە – 100 مىڭ ەمەس 80 مىڭ, ال ۇشەۋى كەلسە – 60 مىڭ دوللار بەرىلەدى. بەس شاباندوزدىڭ ەكەۋى عانا مەجەلى جەردى شاۋىپ وتكەنىمەن جۇلدە بەرىلمەي دودادان شەتتەتىلەدى. ەكىنشى, ءۇشىنشى ورىن العان كوماندالاردىڭ دا قۇرامى تۇگەل شاۋىپ وتپەسە, جۇلدە قورى دا كەميدى, – دەيدى « ۇلى دالا جورىعى» حالىقارالىق مارافون-بايگەسى ۇيىمداستىرۋ القاسىنىڭ مۇشەسى ساكەن سەيىتحان.
ۇيىمداستىرۋشىلار حالىقارالىق مارافون-بايگە وتكىزۋ ارقىلى قازاقتىڭ جىلقى تۇقىمدارىن شەتەلدىك جىلقى تۇقىمىمەن شەندەستىرىپ, توزىمدىلىگىن, «ەرتەدەن سالساڭ, كەشكە وزاتىن» جۇيرىكتىگىن سىناۋدىڭ زور مۇمكىندىك تۋاتىنىن العا تارتادى.
مارافون-بايگەگە قوسىلاتىن شاباندوزداردىڭ بەس كۇندىك الاماندى بوتاي قونىسىنان باستاۋى كەزدەيسوق ەمەس. 44 جىل بۇرىن ارحەولوگ-عالىمدار وراسان جاڭالىق اشىپ, وسى ولكەدەن 100-گە تارتا ارتەفاكتى تاۋىپ, سولتۇستىك قازاقستان جەرىندە قامبار اتا ت ۇلىگى ەڭ العاش قولعا ۇيرەتىلگەن دەگەن عىلىمي تۇجىرىم ايقىندالدى. «بوتاي» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۋزەي-قورىعىنىڭ ديرەكتورى قۋانىش شاقشاقوۆ ءدال وسى بوتاي جەرىندە جىلقى شارۋاشىلىعىنىڭ دامىعانىنا دالەل بولاتىن ارحەولوگيالىق جادىگەرلەر كوپتەپ تابىلعانىن ايتتى.
رەسپۋبليكالىق «Joryq» ات سپورتى فەدەراتسياسى ۇلتتىق سپورت قاۋىمداستىعىنىڭ قۇرامىنا ەنەدى. يسلامبەك سالجانوۆ باسقاراتىن قاۋىمداستىقتا «كوكپار», «بايگە», «ساداق اتۋ», «تەڭگە ءىلۋ», «اۋدارىسپاق», «جامبى اتۋ», «قۇسبەگىلىك», «اسىق اتۋ» سىندى فەدەراتسيالار بار.
استانا قالاسىندا وتەتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا 89 ەلدەن 2 مىڭنان اسا سپورتشى قاتىسىپ, 21 سپورت تۇرىنەن 97 مەدال جيىنتىعى ساراپقا سالىنادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. ەتنوسپورت دوداسىنىڭ باس دەمەۋشىسى – «Alageum Electric» كومپانياسى, باس سەرىكتەسى Halyk Bank. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى 2014 جىلدان بەرى تۇراقتى وتكىزىلىپ كەلەدى.
