كوشپەلىلەر ويىندارى ۇلتتىق مۇرامىزدىڭ تانىمالدىلىعىن ارتتىرادى

– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىن قابىلدايتىن سپورتتىق نىسانداردىڭ جوندەۋ جۇمىستارى تولىققاندى اياقتالدى ما؟

– قازىرگى تاڭدا بارلىق نىسان ءدۇبىرلى دودانى قابىلداۋعا دايىن. كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن دودالار وتەتىن سپورتتىق كەشەندەردىڭ كوپشىلىگى ءبىر سىزىق بويىمەن ورنالاسۋىنا باسا ءمان بەرىلدى. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ينفراقۇرىلىمى «استانا ارەنا» ستاديونى, «قازانات» يپپودرومى, ج.ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايى, «الاۋ» مۇز سارايى, «Qazaqstan» جەڭىل اتلەتيكا سپورت كەشەنى, «دۋمان» كەشەنى سياقتى بىرنەشە نىساندى قامتيدى.

«قازانات» يپپودرومى مەن ەتنواۋىل اۋماعىندا ات جارىسى, ءداستۇرلى ساداق اتۋ جانە قۇس سالۋدىڭ ۇلتتىق تۇرلەرىنەن جارىستار, ات ۇستىندەگى سايىستار وتكىزىلەدى. ج.ۇشكەمپىروۆ اتىنداعى جەكپە-جەك سارايى مەن «الاۋ» مۇز سارايىندا ۇلتتىق كۇرەس, جەكپە-جەك سايىستارى جانە حالىق ويىندارىنان جارىستار, «دۋمان» كەشەنىندە ءداستۇرلى زياتكەرلىك ويىندار بويىنشا دودا ۇيىمداستىرىلادى. «Qazaqstan» جەڭىل اتلەتيكا سپورت كەشەنىندە دكو اككرەديتتەۋ جانە جابدىقتاۋ ورتالىقتارى ورنالاسادى.

«قازانات» يپپودرومىنىڭ وڭتۇستىك-باتىس جاعىنداعى ىرگەلەس اۋماقتا بوي كوتەرەتىن «كوشپەندىلەر عالامى» ەتنواۋلى مادەني باعدارلامالار الاڭىنا اينالادى. سونداي-اق باسقا دا ءىس-شارا استانا قالاسىنىڭ ءارتۇرلى نىسانىن­دا (الاڭداردا, ساياباقتاردا, باسقا دا قوعامدىق ورىنداردا, تەاترلاردا, كونتسەرت زالدارىندا, كينوتەاترلاردا, مۇراجايلاردا, كورمە پاۆيلوندارىندا جانە ت.ب.) وتكىزىلەدى.

ويىنداردىڭ عىلىمي باعدارلا­ماسىنىڭ ءىس-شارالارى ەلورداداعى ۇلتتىق مۋزەيدە وتەدى.

– كوشپەلىلەر ويىندارىنا كەلەتىن ەلدەردىڭ ناقتى سانى قانشا, قاي ەلدەن كەلەتىن سپورتشىلاردىڭ شوعىرى قالىڭ بولماق؟

– بۇگىنگى تاڭدا 89 مەملەكەت Vدۇنيە­­جۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى­نا قا­تىساتىنىن راستادى. قاتى­سۋشى­لار­دىڭ گەوگرافياسى كەڭەيىپ, ءار قۇر­­لىقتى قامتىماق. ودان سىرت برۋ­نەي-دارۋسسالام, ليبەريا, ۆەنە­سۋەلا, يرلانديا, دومينيكان رەسپۋب­لي­كاسى, گامبيا مەملەكەتتەرىنەن ال­عاش رەت كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىسۋشىلار كەلەدى. 2014 جىلدان بەرى ۇيىمداستىرىلاتىن دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا بارلىق قۇرلىقتان ەلدەر قوسىلدى. ويىندارعا اقش, ۇلىبريتانيا, تۇركيا, رەسەي, اۋستريا, يتاليا, فرانتسيا, نورۆەگيا, شۆەتسيا جانە شۆەيتساريا سىندى ەلدەر ەرەكشە ىقىلاس تانىتىپ وتىر.

– ەتنوسپورت ويىندارى ءۇش باعىت­تا ءوربيتىنى ايان. سپورتتىق سايىس­تار, مادەني ءىس-شارالاردان سىرت عىلىمي ءورىستىڭ تاقىرىبى قانداي ماسەلەلەردى قامتيدى؟

– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارى اياسىندا 9-11 قىركۇيەك ارا­لىعىندا ۇلتتىق مۇراجايدا ەتنوسپورتتى دامىتۋدىڭ ءتۇرلى اسپەكتىسى زەرتتەلەتىن «كوشپەندى حالىق: تاريح, تانىم, تاعى­لىم» حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا وتكىزىلەدى.

كونفەرەنتسيا مىناداي بولىمدەردەن تۇرادى: تاريح جانە مادەنيەت – بۇل بولىمدە تۇركى الەمىنىڭ كوشپەلىلەر ءداستۇرى مەن رۋحاني مۇراسى, سونداي-اق كوشپەلىلەر مادەنيەتى مەن ۇلتتىق سپورت داستۇرلەرىنىڭ حالىقارالىق ىنتى­ماقتاستىقتى نىعايتۋداعى ءرولى ايقىندالادى. كوشپەلى ءومىردىڭ تاريحي اسپەكتىلەرى, مادەني مۇرانى ساقتاۋ جانە ونىڭ قازىرگى قوعام ءۇشىن ماڭىزى باستى نازاردا بولماق.

سپورت عىلىمى بويىنشا ەلىمىزدەگى جانە دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىنىڭ دامۋى تالقىلانادى. سەكتسياعا قاتىسۋشىلار وسى سپورت تۇرلەرىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن, ولاردىڭ يدەولوگيالىق نەگىزىن, قازىرگى جاعدايىن, دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن تالدايدى.

كوشپەلىلەردىڭ ءداستۇرلى تاماقتانۋى, ونىڭ ەۆوليۋتسياسى جانە زاماناۋي كوزقاراستارى زەرتتەلمەك. تاماقتانۋ مەن ادام ميكروبيوماسى اراسىنداعى بايلانىسقا, سونداي-اق ءسۇت قىشقىلدى باكتەريالار سالاسىنداعى سوڭعى جاڭا­لىقتارعا جانە ولاردى قولدانۋدىڭ سوڭعى ازىرلەمەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلادى.

كونفەرەنتسيا ءبىلىم جانە تاجىريبە الماسۋ, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ جانە كوشپەلىلەر مادەنيەتى مەن ونىڭ قازىرگى قوعامعا ىقپالىن زەرتتەۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرىن ازىرلەۋدىڭ ماڭىزدى الاڭىنا اينالادى.

– مادەني باعىتتا وتەتىن ءىس-شارا­لاردىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتساڭىز.

– بۇل ءدۇبىرلى دودا وتكەنگە شولۋ جاساپ, ونىڭ ىرعاعىن سەزىنۋ جانە مادەني مۇرامەن قاۋىشۋدىڭ ۇمىتىلماس ساتتەرىن سەزىنۋگە بىرەگەي مۇمكىندىك سىيلاماق.

«قازانات» يپپودرومىنىڭ جانىندا 10 گەكتار اۋماققا «كوشپەلىلەر الەمى» ەتنواۋىلى بوي كوتەرەدى. وندا ءاربىر قوناق قازاق حالقىنىڭ باي الەمىنە ەنىپ, كوشپەلى حالىقتاردىڭ وزىندىك مادەنيەتىمەن تانىسا الادى. 7 قىركۇيەك كۇنى ەتنواۋىل ءوزىنىڭ قاقپاسىن ايقارا اشىپ, بارلىق قوناق تاڭعاجايىپ اشىلۋ سالتاناتىن تاماشالايدى.

دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىنىڭ مادەني باعدارلاماسى اياسىندا ءىس-شاراعا باي. بۇل الاڭ بىرەگەي كورنەكتى ورىندارى بار شىنايى مادەني ورتالىق بولماق. كۇن سايىن ەتنواۋىلداعى ءىس-شارا قازاق حالقىنىڭ باي مادەني مۇراسى مەن داستۇرلەرىن پاش ەتەتىن «شاتتىق كەرۋەنى» اتتى ايشىقتى شەرۋىمەن باستالادى.

«ونەر ورداسى» باستى ساحناسىندا كۇن سايىن 12:00-دەن 17:00-گە دەيىن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ۇزدىك ايماقتىق ۇجىمداردىڭ قاتىسۋىمەن «دۋماندى دالا» كونتسەرتى ءوتىپ, ەتنو­فول­كلورلىق انسامبلدەر, قازاق ۇلت­تىق وركەسترلەرى, سوليستەر جانە بي ۇجىم­دارى ءداستۇرلى ەتنوستىق ستيلدە ونەر كورسەتەدى.

كەشكى باعدارلامادا (18:00-دە) قو­ناقتاردى وتاندىق ەسترادا جۇل­­دىزدارى مەن حالىقارالىق ۇجىم­دار­­دىڭ, ونىڭ ىشىندە «اركايم» اس­پاپ­تىق دۋەتى, «بىرلىك» ءان-بي ءانسامبلى, الەم حا­لىق­تارىنىڭ ءبيىن ورىنداۋشى انە́ل ماراباەۆا, «حازار» ەتنو-توبى, «Steppe Sons» ەتنو-توبى, «The Nomads Fire» جوباسى جانە بىرەگەي مۋلتياس­پاپ­شى ەدىل حۋساينوۆتىڭ قاتىسۋىمەن « ۇلى دالا ءۇنى» گالا-كونتسەرتتەرى ۇيىم­داست­ىرىل­ماق. «ونەر ورداسى» باس­تى ساح­ناسىنداعى بارلىق كونتسەرت اشىق اسپان استىندا وتكىزىلەدى. ەتنوشاتىر الاڭىندا كورەرمەندەر قولونەر شەبەرلەرىنىڭ تۋىندىلارىمەن تانىسادى. كۇن سايىن ساعات 14:00-دە ەلىمىزدىڭ ۇزدىك ايتىسكەرلەرى ءسوز دوداسىنا تۇسەدى

ەتنواۋىلدا «شىعىس بازارى» اشى­لادى, سونداي-اق قازاقتىڭ ۇلت­تىق تاعام­دارىنان دا ءدام تاتۋ مۇم­كىندىگى تۋادى. «شەبەرلەر اۋىلى» ۇيىم­داستىرىلادى, وندا ءارتۇرلى كادە­سىيدى ساتىپ الۋعا بولادى. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن ەكى جۇزدەن استام قولونەرشى وزدەرىنىڭ بىرەگەي بۇيىمدارىن تانىس­تىرىپ, زەرگەرلىك شەبەرلىگىن كورسەتەدى. قوناقتار زەرگەرلىك ونەر, بىلعارى وڭدەۋ جانە كەراميكالىق ءمۇسىن جاساۋ بويىنشا شەبەرلىك ساباقتارىنا قاتىسا الادى. جەتكىنشەكتەرگە ارنالعان «بالالار الاڭىندا» جاس كورەرمەندەرىمىز دە ۋاقىتتى كوڭىلدى ءارى پايدالى وتكىزەدى.

– دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارىن وتكىزۋ مەزەتتىك ءىس-شارا بولىپ قالماۋعا ءتيىس. كەلەشەكتە ەتنوسپورت تۇرلەرىن, ۇلتتىق ويىنداردى دا­مى­تۋ­عا سەرپىن بەرە مە؟

– ءيا, دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىن­دارى ەتنوسپورت تۇرلەرىن جانە ۇلت­تىق ويىنداردى دامىتۋعا ۇلكەن سەر­­پىن بەرە الادى. ءداستۇرلى سپورت تۇر­­لەرىن ناسيحاتتاۋدا زاماناۋي ۇر­­دىس­تەرمەن بايلانىستىرىپ, جاستار­دىڭ جا­دىندا جاڭعىرتۋعا كۇش سالۋى­مىز كەرەك. ەتنوسپورت تۇرلەرىن دا­مى­تۋ­ ارقىلى ۇلتتىق مادەنيەتكە دەگەن قى­زى­عۋشىلىقتى ارتتىرۋعا, ءتۋ­ريزمدى ورىستەتۋگە جانە سپورتتىق شا­رالاردىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدە تانى­لۋىنا ىقپال ەتۋگە بولادى. سونى­مەن قاتار مۇنداي ءىس-شارالار حالىق­تار اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك پەن ىن­تىماقتاستىقتى نىعايتۋعا دا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ويىندار جالپى داستۇرلەر مەن سپورتتىق جەتىستىكتەر ارقىلى ادامداردى بىرىكتىرەدى, ەلدەردىڭ اراسىندا التىن كوپىر ورناۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.

– كوشپەلىلەر ويىندارىنا كە­لەتىن دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن, ەرىكتى­لەر­دى قامتۋعا قوناقۇيلەردىڭ الەۋەتى جەتە مە؟

– قوناقتاردى ورنالاستىرۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. دۇنيەجۇزىلىك كوشپەلىلەر ويىندارىنىڭ ينفرا­قۇرىلىمىنا كىرەتىن سپورت نىسان­دارىنىڭ ماڭايىندا ورنالاسقان 23 قوناقۇي بار. شەتەلدىك دەلەگاتسيا وسى قوناقۇيلەرگە ورنالاسادى.

اڭگىمەلەسكەن –

قۋانىش نۇردانبەك ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»