سۋرەتتى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «EQ»
تاريحي-مادەني جانە تۋريستىك نىسانداردىڭ ەكولوگيالىق جاي-كۇيى, كورىكتى ورىنداردى اباتتاندىرۋ, كيەلى ورىنداردىڭ كۇتىمىنە قاتىستى قولعا الىنعان يگى باستاما 15 تامىزدان 15 قىركۇيەككە دەيىن جالعاسىن تاپپاق. قوعامدىق ەكو-باقىلاۋ رەسپۋبليكالىق اكتسياسىنىڭ اياسىندا اپتا سايىن بىرنەشە تاقىرىپ قامتىلماق. الدىمەن تۋريستىك جانە تاريحي-مادەني نىسانداردىڭ ەكو-مونيتورينگ اپتالىعى باستالىپ, 22 تامىزعا دەيىن جالعاسادى. ودان كەيىن 23–30 تامىز ارالىعىندا اباتتاندىرۋ, ونىڭ ىشىندە جاسىل جەلەكتەردى كۇتۋ جانە سۋارۋ سالاسىنداعى ەكو-مونيتورينگ اپتالىعى وتەدى. ستيحيالىق پوليگونداردى ارالاۋ شاراسى 31 تامىز – 7 قىركۇيەك ارالىعىندا ۇيىمداستىرىلماق. 8–15 قىركۇيەك ارالىعىندا جەر قويناۋىن پايدالانۋ نىساندارىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ اپتالىعى ۇيىمداستىرىلماق.
جوبانىڭ ماقساتى – حالىقتى تابيعاتتى قورعاۋعا جانە وعان ۇقىپتى قاراۋعا تارتۋ, كۇردەلى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋدا ازاماتتىق قوعامنىڭ بەلسەندى مۇشەلەرىن تارتا وتىرىپ شەشۋگە كۇش سالۋ. جوبا تاريحي-مادەني جانە تۋريستىك وبەكتىلەردى ساقتاۋ ىسىندە قورشاعان ورتاعا ۇقىپتى قاراۋ جانە الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدا ماڭىزدى قادام سانالماق. ءبىر اي بويى وتەتىن اكتسياعا قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى, «قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسى» زتب, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» زتب, «قازاقستاندىق قوعامدىق كەڭەستەر قاۋىمداستىعى» رقب, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قورى» قق, «الەۋمەتتىك باستامالار قورى» قق وكىلدەرى سىندى 600-دەن اسا ۇەۇ, ەكو-بلوگەرلەر, ەكو-ەرىكتىلەر, ازاماتتىق سەكتور, باق وكىلدەرى قاتىسپاق.
ۇيىمداستىرۋشىلار اكتسيا اياسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا بارلىعى 1,5 مىڭنان اسا ادامنىڭ قاتىسۋىمەن 300 مونيتورينگتىك ءىس-شارا وتكىزۋ جوسپارلانعانىن جەتكىزدى.
15 تامىزدا استانا قالاسىنىڭ ماڭىنداعى «بوزوق» مۇراجاي-قورىعىندا, الماتى وبلىسىنىڭ كورىكتى مەكەنى «كولساي كولدەرى» ۇلتتىق پاركىندە, تۇركىستان وبلىسىنىڭ «ازىرەت سۇلتان» مۇراجاي-قورىعىندا قوعامدىق مونيتورينگ جۇرگىزۋ شەڭبەرىندە ايلىق اكتسيا باستاۋ الدى.
ەلوردا ىرگەسىندە وتكەن اكتسياعا «قازاقستاندىق قوعامدىق كەڭەستەر قاۋىمداستىعى» رقب باسشىسى ءسالىمباي شۇنەەۆ, استانا قالاسى قوعامدىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى زۇلپىحار عايىپوۆ, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» زتب جوبا مەنەدجەرى سابينا ءسابيتوۆا, «قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق قورى» قق جوبالارىنىڭ ۇيلەستىرۋشىسى نازەركە ورالبەكوۆا قاتىستى.
«مۇنداي تاريحي-مادەني ورىنداردىڭ باسىندا قۇرىلىس جۇمىستارىن جۇرگىزگەندە تابيعاتتى بۇلدىرمەۋگە, قورشاعان ورتانىڭ فلوراسى مەن فاۋناسىن ساقتاۋعا بارىنشا كۇش سالۋىمىز كەرەك. «بوزوق» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۇراجاي-قورىعىن قالپىنا كەلتىرىپ, اباتتاندىرۋ جۇمىسى باستالعان ەكەن. تاريحي ورىن, بابالارىمىزدىڭ تەك كوشپەلى حالىق بولماعانىن, وركەنيەتتىڭ تۋىن كوتەرىپ قالا سالعانىن ايگىلەيتىن كيەلى مەكەننىڭ ءبىرى – وسى جەر. وسىنداي تاريحي ورىنداردى قالپىنا كەلتىرىپ, وسكەلەڭ ۇرپاققا ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. كەيدە قۇرىلىس ءجۇرىپ, جوندەۋ جاسالعاندا تابيعاتقا زيان كەلتىرۋ دەرەگى دە تىركەلەدى. وسىنداي كەلەڭسىزدىكتىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا قۇرىلعان قوعامدىق كوميسسيا مونيتورينگ جۇرگىزەدى», دەدى ز.عايىپوۆ.
سونىمەن قاتار ول مۇراجاي-قورىقتىڭ اۋماعى قورشالىپ, كۇتىمگە الىنعالى اۋىپ كەتكەن جابايى اڭ-قۇس قايتا جەرسىنىپ, تابيعات تۇلەي باستاعانىن دا جەتكىزدى.
«كولساي كولدەرى» مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پاركىندە قوناەۆ قالاسىنىڭ قوعامدىق كەڭەس توراعاسى سەرگەي گوريانوي اكتسياعا قاتىسسا, تۇركىستان وبلىسىنداعى «ازىرەت سۇلتان» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني مۇراجاي-قورىعىندا وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى باقىتجان بەيسەمباەۆ, زۋپپارحان چالدانوۆ, ينارا نامازباەۆا باستاعان توپ تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەردىڭ ساقتالۋىنا, تۋريستىك ورىنداردىڭ تازالىعىنا باقىلاۋ جۇرگىزدى.