مايمىل شەشەگى ءورشىپ كەلەدى

ورتالىق كوم­مۋ­ني­كا­تسيا­لار قىز­مە­تىن­دە وتكەن بريفينگ­تە دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىن­شى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆ مايمىل شەشەگى قاتەر­لى دەر­تىنىڭ ەلدە پايدا بولماۋى­نا كۇش سالىپ, قاجەتتى شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن جەت­كىز­دى. قاۋىپسىزدىك ماق­ساتىندا اۋە­جايلار مەن شە­كارالىق وتكەل­دەردە ساني­تا­ر­لىق-كارانتيندىك پۋنكت­تەر­دە باقىلاۋ قىزمەتى كۇشەيتىلگەن رەجىمگە كوشتى. اسىرەسە مايمىل شەشەگى ىندەتى تىركەلگەن ەلدەردەن كەلەتىن ازاماتتارعا باسا نازار اۋدارىلىپ, ءجىتى تەكسەرۋدەن وتكىزبەك. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ينفەكتسيانىڭ تارالۋىنا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ەندەميالىق ەلدەرگە ساپارعا شىعۋدى جوس­پارلاپ وتىرعان ازاماتتارعا ۇندەۋ تاستاپ, ساقتىق شاراسىن قاتاڭ ۇستانۋدى ەسكەرتىپ وتىر. اسا قاجەتتىلىك تۋىنداماسا, مايمىل شەشەگى تىركەلگەن مەملەكەتتەرگە احۋال باسەڭدەگەنشە بارماۋعا كەڭەس بەرەدى. قاتەرلى ينفەكتسيانىڭ العاشقى بەلگىلەرى پايدا بولسا, بىردەن دارىگەردىڭ كەڭەسىنە جۇگىنۋدى ۇسىنادى.

14 تامىزدان باستاپ دۇنيە­جۇزى­لىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيى­مى افريكانىڭ بىرنەشە مەم­لەكەتىندە مايمىل شەشەگى ىندە­تىنىڭ ورشۋىنە بايلانىستى توتەنشە جاعداي جاريالاعان ەدى. الەمدى الاڭداتىپ وتىرعان مايمىل شەشەگى ينفەكتسياسى تەك افريكا ەلدەرىندە عانا ەمەس, باسقا دا مەملەكەتتەرگە تارالىپ جاتىر. ەكى جىلدىڭ ىشىندە 100-دەن اسا ەلدە وسى ىندەت تىركەلگەن. 100 مىڭعا جۋىق ادام جۇقتىرعان ىندەتتىڭ الدىن الماسا, وتە قاۋىپتى ەكەنىن ءدۇيىم ەل جەتە ءتۇسىنىپ, قاتەردەن قورعانۋدىڭ قامىنا كىرىسكەن. مايمىل شەشەگى ىندەتىن مونيتورينگ جۇرگىزۋ ماقساتىندا ەلىمىزگە كەلىمدى-كەتىمدى ازاماتتاردى با­قى­لاۋ جۇزەگە اسادى. اۋەجايدا, تەمىرجول بەكەتتەرىندە اۆتوموبيل جولدارىنداعى كەدەندىك با­قىلاپ وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە ار­نايى قۇرىلعى ورناتىلعان. مايمىل شەشەگىنىڭ نەگىزى سيمپ­تومى – دەنە قىزۋىنىڭ كوتەرىلۋى, تەرىدە ءتۇرلى داقتىڭ پايدا بولۋى. قاتەرلى دەرتتىڭ ارنايى ەمى, پروفيلاكتيكالىق ەمدەۋ دە ءالى ايقىندالماعان, ءتىپتى ەكپە دە ءالى شىعارىلماعان. ساقتىق شاراسىن كۇشەيتۋ ءۇشىن قاجەتتى پتر تەست ساتىپ الىنعان.

«كوروناۆيرۋس ىندەتى كورشى رە­سەيدە, ەۋروپانىڭ وزگە مەم­­لە­كەت­تەرىندە قايتا باس كوتە­رىپ, ءور­شىپ كەلەدى. ماۋسىم ايى­مەن سالىستىرعاندا شىلدە ايىن­دا قاتەرلى ۆيرۋس ىندەتىن جۇقتىرۋشىلاردىڭ سانى ارتقا­نىن جەتكىزدى. بىراق بىلتىرعى كور­سەتكىشپەن سالىستىرعاندا ال­دە­ق­ايدا تومەن, ناقتى ايتقاندا 8 ەسە ازايعان. كەسەلگە بايلانىستى ەپيدەميولوگيالىق احۋال تۇراق­­­تى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

جىل سايىن سانيتارلىق باس دارىگەر مەملەكەتتىك قاۋلى قابىل­دايدى. بيىلعى جەتى ايداعى دەرەك بويىنشا 1 290 ادام كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعان. ناۋقاستاردىڭ بارلىعى – ەرەسەك, 18 جاستان اسقان. بۇل ىندەتتەن بيىل ەلىمىزدە ءولىم دەرەگى تىركەل­مەگەن. قىركۇيەك ايىنان باس­تاپ ماۋسىمدىق تۇماۋعا قارسى ەكپە ەگۋ باستالماق. 2 ميل­ليون 200 مىڭ دوزا ۆاكتسينا ساتىپ الىنعان. ەڭ الدىمەن, وسال توپ سا­ناتىنا جاتاتىن سوزىلمالى سىر­قاتقا شالدىققاندارعا, دەك­رەت­تىك دەمالىستاعى ايەلدەرگە, بالا­­­لار­عا سالىنباق. ۆيتسە-مي­نيستر مەدي­تسينالىق قىزمەت­­كەر­لەرگە دە تۇ­ماۋ­عا قارسى ەكپە ەگىلەتىنىن ايتتى.

كوروناۆيرۋس ىندەتىنىڭ ور­شۋىنە بايلانىستى مەديتسي­نا­لىق ماسكا تاعۋ جالپىعا بىردەي مىندەتتەل­مەي­دى, تەك مەديتسينالىق مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنە ۇنەمى تاعىپ ءجۇرۋ جۇكتەلىپ وتىر.

سونىمەن قاتار ت.سۇلتانعا­زيەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, ءمامس جۇيەسى بويىنشا مەديتسي­نالىق قىزمەت تۇرلەرىنە قاتىستى تاريفتەردىڭ وزگەرۋى ناۋقاستارعا اسەر ەتپەيدى. قاج­ەتتى مەديتسينالىق كومەك ءتۇرىن الادى. مەديتسينالىق قىزمەت تۇر­لەرىنىڭ ىشىندە كومپيۋتەرلىك توموگرافيا (كت), مرت-عا ءتۇسۋدىڭ با­عاسى قالتاعا ايتارلىقتاي سال­ماق سالىپ كەلگەنى انىق. بيىل­عى 1 قىركۇيەكتەن باستاپ 20 پايىز­عا كت مەن مرت تاريفتەرى ارزان­دا­ماق.

وبلىس ورتالىعى بىلاي تۇر­سىن, اۋدان ورتالىعىنان شەت­كەرى قونىس­تان­عان شالعاي اۋىلدار­دا جەدەل جاردەم بريگاداسى جەتكى­لىكتى مە دەگەن ساۋالعا جاۋاپ بەر­گەن مي­نيسترلىك وكىلى ستاندارت بويىن­شا 10 مىڭ ادامعا 1 جەدەل جاردەم بريگاداسى بولى­نە­تىنىن ايتتى. ياعني اۋدان ورتالىعىنان 50-90 شاقىرىم قاشىق جاتقان ەكى-ءۇش اۋىلدىڭ حالقىنا 1 جەدەل جاردەم بريگاداسى بولىنەدى دەگەن ءسوز. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى امبۋلاتورلىق ەمحانالىق جانە جەدەل جاردەم باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسەل قىدىراليەۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 1 504 جەدەل جاردەم بريگاداسى بار. بۇل بريگادانىڭ 80 پايىزى – فەلدشەرلىك, 20 پايىزى – دارىگەرلىك بريگادا. باسقارما باسشىسى جەدەل جاردەم ستانسالارى ورتالىقتاندىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ياعني اۋدان, وبلىس ورتا­لىقتارى مەن قالالاردا شوعىر­­لانعانىن جەتكىزدى. بارلىق ەلدى مەكەن جەدەل جاردەم بريگادا­­سى­­­مەن قامتىلعانىن ەسكەرتتى.

بريفينگتە ت.سۇلتانعازيەۆ كادر تاپشىلىعىن وڭتايلى شەشۋ, قاجەتتى قۇرال-جابدىق, ءدارى-دار­مەكپەن قامتاماسىز ەتۋ جايىن قوزعادى. كەيىنگى ءۇش جىلدا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنە دەگەن زارۋلىك ايتارلىقتاي ازايىپ, كادر تاپشىلىعىن رەتتەۋدە وڭ ءۇردىس بايقالىپ كەلەدى.

قازاقستاندا باسقا ەل­دەر­دەگىدەي مەديتسينالىق كادر­لارمەن قام­تاماسىز ەتۋ پروبلەماسى دەمو­گرافيالىق, گەوگرافيالىق جانە سوتسيالدى ەكونوميكالىق فاكتور­لار­عا تىكەلەي بايلانىستى. بيىلعى قاڭتار ايىنداعى ستاتيستيكا بو­يىنشا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا 270 مىڭ مەديتسينالىق قىز­مەت­كەر ەڭبەك ەتەدى. ونىڭ ىشىن­دە دارىگەرلەر – 81 مىڭ, ورتاشا مەدي­تسينالىق پەرسونال – 191 مىڭ.

بيىل دەنساۋلىق ساقتاۋ ما­مان­دارىنىڭ جاس بۋىنى رەكورد­تىق كورسەتكىشكە جەتتى – 10 500. ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى مە­ديتسينالىق جوعارى ءبىلىمدى تەگىن الىپ وتىر. مەديتسينالىق جوعارى وقۋ ورنى تۇلەكتەرىنىڭ ۇشتەن ەكىسى, ياعني 4 مىڭنان اسا مامان كادر تاپشىلىعىن جابۋ ءۇشىن مەديتسينالىق ۇيىمدارعا جۇمىسقا ورنالاسقان. مينيسترلىك جىل سايىن ءبىلىم بەرۋدىڭ بارلىق دەڭگەيى بويىنشا 5 600 گرانت مولشەرىندە مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپسىرماسىن ورىندايدى. بيىل وڭىرلەردىڭ قاجەتتىلىگىنە ساي ورنالاستىرىلعان 2 500 رەزيدەنتۋرا گرانتى ءبولىندى.

مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاپشىلىعىن ازايتۋ ءۇشىن رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەت گرانتتارى شەڭ­بە­رىندە وقىعان تۇلەكتەردىڭ 46 پايىزىنا ارنايى باعىت بەرىلدى. ياعني 4 مىڭعا جۋىق جاس مامان دەگەن ءسوز. بۇرالدىڭ ىشىندە 2 800 كادر قالاعا, ال اۋىلدىق جەرلەرگە 1 200 مامان بولىنگەن. قابىلدانعان شارالار مەديتسينا ماماندارىنىڭ تاپشىلىعىن 84 پايىزعا ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرگەن. اسىرەسە اۋدان ورتالىعىندا, اۋىلدىق جەرلەردە 98 پايىزعا دەيىن, ال قالالاردا 76 پايىزعا دەيىن كادر تاپشىلىعىن ازايتقانىن اتاپ ءوتتى ۆيتسە-مينيستر.

«بۇل رەتتە گرانت يەلەنۋ­شى­لەر­دىڭ 22 پايىزى بىرقاتار دالەلدى سەبەپتەر بويىنشا جۇمىس وتەۋ مىندەتىنەن بوساتىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى وڭىرلەرگە جۇمىسقا ورنالاسۋ جانە ءبىلىم گرانتىن وتەۋ ءۇشىن تۇلەكتەردىڭ ءتىزىمىن دە جىبەرمەك. بيىلعى 14 ساۋىردە مەملەكەت باسشىسى كەيبىر زاڭ­نامالىق اكتىلەرگە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگە­رىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭعا قول قويدى. بۇل قۇقىقتىق جانە قارجىلىق قورعاۋ, كاسىبي قىزمەتكە كەپىلدىك بەرۋدى ەنگىزۋدى كوزدەيدى. ەڭ الدىمەن, مەديتسينا جانە فارماتسەۆتيكا قىزمەتكەرلەرىنىڭ مارتەبەسىن, سونداي-اق حالىققا كورسەتەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان», دەدى ۆيتسە-مينيستر.