جاڭا جوبالار باستاۋ الدى
قوستانايدا وتكەن حالىقارالىق فورۋمدا ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ باعىتىنداعى ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى. ەكى كۇنگە سوزىلعان اۋقىمدى ءىس-شاراعا وتاندىق جانە شەتەلدىك بيزنەس وكىلدەرى, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇلتتىق كومپانيا باسشىلارى, 500-گە تارتا كاسىپكەر قاتىستى. القالى جيىندا مەتاللۋرگيا جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ سالاسىنداعى جوبالار تانىستىرىلدى.
جيىنعا قاتىسۋشىلار الدىمەن يندۋستريالىق ايماقتى ارالاپ, بىرنەشە زاۋىتتىڭ وندىرىسىمەن تانىستى, جاڭا سالىنىپ جاتقان كاسىپورىنداردى كوردى. وڭىردە 1 400 شەتەلدىك كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ونىڭ ىشىندە كورەي جەڭىل كولىكتەرىن شىعاراتىن «Kia» زاۋىتى, «KamLitKZ», قوسالقى اۆتوبولشەكتەر شىعاراتىن «Tehnopark KZ» ءتارىزدى ءىرى كاسىپورىندار دا بار. سونداي اق «پوليمەتالل ەۆرازيا» جشس ونەركاسىپتىك حولدينگى جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى جوبالاردى, اتاپ ايتقاندا, كۇن ساۋلەسىنەن الىناتىن جانە گازدى پورشەندى ەلەكتر ستانسالارىن سالادى.
«KamLitKZ» زاۋىتىندا وتكەن فورۋمنىڭ القا جيىنىن اشىپ بەرگەن وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆ اتالعان ءىس-شارا اياسىندا ءوڭىر دامۋى ءۇشىن اسا ماڭىزدى ماسەلەلەر قارالاتىنىن, ەڭ باستى ماسەلە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ەكەنىن ايتتى.
ء«وڭىردىڭ ينۆەستيتسيالىق احۋالىن جاقسارتۋ ءۇشىن ءبىز وندىرىستىك, كولىكتىك جانە سەرۆيستىك ينفراقۇرىلىمدى جەتىلدىرۋدى جالعاستىرامىز. بۇگىنگى فورۋم قوستاناي وبلىسىنىڭ قازىرگى زامانعى ينۆەستيتسيالىق ءيميدجىن قالىپتاستىرۋعا سەپتىگىن تيگىزۋگە ءتيىس. وبلىستىڭ بۇدان ءارى قارايعى دامۋى بيزنەس پەن مەملەكەتتىڭ ءتيىمدى ارىپتەستىگى اياسىندا ءوربيتىنى انىق. ءبىز تەك جاڭا ينۆەستيتسيا تارتۋ, جۇمىس ىستەپ جاتقان ءوندىرىس ورىندارىن قايتا جاڭعىرتۋ جانە ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى عانا ەكونوميكالىق وسىمگە قول جەتكىزە الامىز», دەدى اكىم.
ايماق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىرگە سوڭعى ەكى جىلدىڭ ىشىندە 1 ملرد دوللار كولەمىندە شەتەلدىك ينۆەستيتسيا تارتىلعان.
«وبلىستا ەكونوميكانىڭ جاڭا باعىتتارىن دامىتۋعا تيەك بولاتىن پايدالى قازبا, سۋ, جەر, ورمان قورى جەتكىلىكتى. قوستاناي وبلىسىنداعى 200-گە تارتا قازبا ورنىندا بىرەگەي مينەرالدىق شيكىزات قورى جاتىر. ونىڭ 25-ءى – قاتتى پايدالى قازبالار. شيكىزات قورىنىڭ الەۋەتىمەن ينسۆەستيتسيالىق پورتال ارقىلى كەڭىنەن تانىسا الاسىزدار. وڭىردە نيكەل-كوبالت كەنى, بوكسيت, تەمىر, التىن, كومىر, تيتان, تسيركوني سىندى بوس كەن ورىندارى بار. الداعى ماقسات – وسى كەن ورىندارىن يگەرۋ. مەملەكەت باسشىسى بىزگە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە وڭدەۋ سالاسىن بارىنشا دامىتۋدى مىندەتتەپ وتىر», دەدى قۇمار ىرگەباي ۇلى.
اكىم وتكەن جىلعى فورۋمدا وڭىردە قارا مەتاللۋرگيا سالاسىن دامىتۋ ماڭىزدى ەكەنىن ايتقان بولاتىن. سودان بەرگى ءبىر جىل ىشىندە وبلىس اۋماعىندا شيكىزات وڭدەۋگە باعىتتالعان 3 بىردەي ءىرى جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان.
«بۇل جونىندە وسى جيىنعا قاتىسىپ وتىرعان ارىپتەستەرىمىز ايتىپ بەرەدى. ءبىز بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ارقاشان دايىنبىز جانە بۇل باعىتتاعى يگى باستامالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە كەپىلدىك بەرەمىز. ينۆەستيتسيالىق فورۋم – ءبىز ءۇشىن وتاندىق جانە شەتەلدىك ارىپتەستەرمەن ىسكەرلىك بايلانىس ورناتاتىن ماڭىزدى ءىس-شارا. مىسالى, وسى فورۋمنىڭ ناتيجەسىندە وتكەن جىلى «كىا» كورپوراتسياسىمەن زاۋىت سالۋ تۋرالى ۋاعدالاستىققا قول جەتكىزدىك. زاۋىت 2025 جىلى ىسكە قوسىلادى. بۇگىنگى تاڭدا ماشينا جاساۋ سالاسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. ءونىم نومەنكلاتۋراسىنىڭ سپەكترى كومپونەنتتەر مەن قوسالقى بولشەكتەردەن باستاپ جوعارى تەحنولوگيالىق اۆتوموبيلدەر ءوندىرىسىن قۇراستىرۋعا دەيىن كەڭەيدى. ماسەلەن, قوستاناي يندۋستريا ايماعىندا جىلىنا 60 مىڭ اۆتوبولشەك جيىنتىعىن شىعاراتىن لوكاليزاتسيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل جوبانى 2025 جىلى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى ايماق باسشىسى.
جيىن بارىسىندا وبلىس اۋماعىندا ءبىر جىل ىشىندە ەكونوميكانى دامىتۋ جانە ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋ باعىتىندا اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ جايى ايتىلدى. مىسالى, ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسىن شەشۋ ءۇشىن وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا ارقالىق قالاسىندا قۋاتى 48 مۆت جەل ەلەكتر ستانساسى سالىندى. جاڭا ستانسا وبلىستا وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىن 391 مۆت-قا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا تاعى 3 ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جوسپاردا بار. وسىنىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە وندىرىلەتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ۇلەسى 391 مۆت-تان 503 مۆت-قا دەيىن ارتپاق.
جيىندا ايتىلعان تاعى ءبىر ماڭىزدى دۇنيە – جول ماسەلەسى. وڭىردە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قارقىندى دامي ءتۇسۋى كولىكتىك لوگيستيكانى جاڭعىرتۋدى قاجەت ەتەدى. وسىعان وراي بيىل ارقالىق قالاسىنان ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ شەكاراسىنا دەيىنگى 87 شاقىرىم اۆتوجول جوندەۋدەن ءوتىپ جاتىر. بۇل تۇركىستان وبلىسىنان قوستاناي وبلىسىنا, سونداي-اق وزبەكستاننان رەسەيگە باراتىن توتە جولدى 400 شاقىرىمعا دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بيداي وڭدەۋ زاۋىتى سالىنادى
قوستاناي وبلىسى وسىرەتىن ءداندى, مايلى داقىلداردىڭ ساپاسىنا ەشكىم داۋ ايتا الماس. بۇگىندە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى سالاسىنىڭ ءبىرى – اگروونەركاسىپ كەشەنى. وبلىس ازىق-ت ۇلىك ونەركاسىبى ءۇشىن اسا ءتيىمدى شيكىزات ورتالىعى بولىپ وتىر. فورۋم بارىسىندا وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ باعىتىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان مەملەكەتتىك باعدارلامالار جونىندە ءسوز بولدى.
ماسەلەن, بيىل وبلىس شارۋاشىلىقتارى «كەڭ دالا 2» باعدارلاماسى بويىنشا 5 پايىزدىق جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ جاتىر. ال وبلىس ورتالىعىنان شالعاي جاتقان وڭتۇستىك اۋدانداردا 1 پايىزدىق جىلدىق مولشەرلەمەمەن نەسيە بەرەتىن «بيزنەس-كومەك» وڭىرلىك باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. سونداي اق «توبىل» اكك» اق جاڭادان ءسۇت-تاۋار فەرمالارىن, ەت باعىتىنداعى قۇس فابريكالارىن, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ كاسىپورىندارىن اشىپ جاتقان كاسىپكەرلەرگە 2,5 پايىزدىق نەسيە بەرىپ جاتىر.
وڭىردە وتكەن جىلى شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن 13 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلعان. سونىڭ ءبىرى – تۇركيانىڭ «Arbel» حالىقارالىق حولدينگىنىڭ قارجىسىنا سالىنعان, قۇنى 50 ملن دوللار بولاتىن بۇرشاق داقىلدارىن وڭدەيتىن فابريكا. كاسىپورىن بۇرشاق, نوقات, قىزىل جانە جاسىل جاسىمىق ءتارىزدى بۇرشاق داقىلدارىن وڭدەيدى. تاۋلىگىنە 520 تونناعا دەيىن ءونىم وندىرە الاتىن كاسىپورىندا قازىر 70 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءونىمىنىڭ كوبىن شەتەلگە ەكسپورتتاپ جاتقان ءوندىرىس ورنى الداعى 3 جىل ىشىندە تاۋار اينالىمىن 170 ملن دوللارعا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىر.
فورۋم مىنبەرىنە شىققان «اس Agro» جشس باسشىسى ماحمۋت سەركان يىلدىز الداعى ۋاقىتتا قوستانايدىڭ «اەروپورت» شاعىن اۋدانىندا ءدال وسىنداي تاعى ءبىر زاۋىت اشىلاتىنىن ايتتى.
ء«بىزدىڭ كومپانيا الەمنىڭ 83 ەلىنە ءونىم جىبەرەدى. 2023 جىلى قوستانايدا بۇرشاق داقىلىن وڭدەيتىن زاۋىت اشتىق. ەندى ءداندى-بۇرشاقتى داقىلدىڭ ءبارىن تەرەڭدەتىپ وڭدەيتىن تاعى ءبىر ينۆەستيتسيالىق جوبانى ۇسىنىپ وتىرمىز. جاڭا جوبانىڭ قۇنى 24 ملرد تەڭگە بولادى. كاسىپورىن ىسكە قوسىلعان سوڭ جىلىنا 100 مىڭ توننا دايىن ءونىم شىعارادى. جوبانىڭ العاشقى كەزەڭىندە جالپى اۋدانى 4 مىڭ شارشى مەتر بولاتىن 4 قويما, بيداي ساقتايتىن 2 قويما, اكىمشىلىك عيمارات, سيلوس قويماسى سالىنادى. ال ەكىنشى كەزەڭدە 10 قويما, 5 ەلەۆاتور سالامىز. داقىل وڭدەۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى دا وسى كەزەڭدە باستالادى», دەدى كاسىپكەر.
جوبانىڭ ءۇشىنشى كەزەڭىندە زاۋىت كۇنىنە 400 توننا دايىن ءونىم شىعارۋعا كوشپەك. شيكىزاتتى قوستاناي, اقمولا, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىنداعى شارۋاشىلىقتاردان ساتىپ الۋدى جوسپارلاپ وتىرعان كورىنەدى.
جيىندا قۇرىلىس سالاسى دا ءسوز بولدى. وڭىردە سوڭعى 2 جىل ىشىندە شامامەن 1 ملن شارشى مەتر بولاتىن باسپانا پايدالانۋعا بەرىلگەن. الداعى 3 جىلدىڭ ىشىندە 50 مىڭ ادامدى پاتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپاردا بار.
فورۋم اياسىندا توبىل قالاسىندا «استانا» جانە «بايتەرەك» شاعىن اۋداندارىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ ءراسىمى ءوتتى.
قوستاناي وبلىسى
