كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
وبلىس اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى كەلتىرگەن دەرەككە جۇگىنسەك, وڭىردەگى 367 ەلدى مەكەننىڭ 248-ءى 4 G, 69-ى 3 G, 50-ءى 2 G-گە تاۋەلدى بولىپ وتىر. شاھارلىقتار 5 G-ءدىڭ يگىلىگىن كورىپ جاتقان شاقتا, 50 اۋىلدىڭ ازاماتتارى 2 G-گە تەلمىرىپ وتىرعانى كىمدى دە بولسىن الاڭداتاتىنى اقيقات. ال 2 G قۋاتىنداعى بايلانىستى ينتەرنەت دەپ ايتۋعا بولا ما؟
وبلىس اكىمدىگى تسيفرلىق تەحنولوگيالار باسقارماسىنىڭ باسشىسى رۋسلان نوقرابەكوۆ كەلتىرگەن دەرەككە زەر سالساق, ەڭ تومەنگى ينتەرنەت بايلانىسىنا تەلمىرگەن اۋىلدار تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىندا كوپ ەكەن. بۇل اۋداننىڭ 12 اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى 2 G جەلىسىنە ءجىپسىز بايلانىپ وتىر. سونداي-اق مەركى اۋدانىنىڭ 10 اۋىلىندا دا جاعداي ءدال وسىنداي. ال جۋالى اۋدانىنىڭ 9 ەلدى مەكەنىندە, سارىسۋ اۋدانىنىڭ 8 اۋىلىندا تۇراتىن حالىق ساپالى ينتەرنەتكە ءالى كۇنگە دەيىن ءزارۋ.
ىلگەرىدە, بالا كەزىمىزدە قۇرداستارىمىز ينتەرنەت ىزدەپ, تالعا ورمەلەپ, ءۇيدىڭ شاتىرىنا دەيىن ءمىنىپ جاتۋشى ەدى. سول ءبىر كەزدى ەسكە الاتىن ۋاقىت كەلگەن شىعار دەسەك, ولاي ەمەس ەكەن. وركەنيەت كوشىنە ىلەسكەن بۇگىنگى كۇنى اۋىلدارداعى اعايىننىڭ عالامتوردان قىساستىق كورۋى راسىندا دا تولعاندىرماي قويمايدى. وسىندايدا «عالامتورىمىزدىڭ جىلدامدىعى توكيودان استى» دەگەن الگى ءبىر ءازىل ىسپەتتى اڭگىمەگە ەرىكسىز كۇلەدى ەكەنسىڭ. بىراق بۇل جىلايتىن جاعداي عوي. اۋىلدا دا اعايىن بار, ولار دا ۋاقىت كوشىنەن قالعىسى كەلمەيدى. بىراق ازىرگە بەكجان تۇرىس ورىندايتىن اندەگىدەي: «امالىم قانشا, امالىم» دەپ جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتەن قايىر كۇتەدى.
راسىن ايتۋ كەرەك, 2 G تۇگىلى 3 G جىلدامدىعىنداعى ينتەرنەتتىڭ ءوزى ادامدى ابدەن ابىگەرگە سالاتىنى انىق. قالاعان سىلتەمەگە دەر كەزىندە كىرۋ دەگەنىڭىز ءبىر اقىرەت. ال ەندى جوقتى بارداي كورىپ كەلگەن 50 ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ جاعدايىن ءتۇسىنىپ كورىڭىز. ارينە, ولار بىرنەشە جىل بويى اشۋعا بوي الدىرىپ, عالامتوردىڭ جوقتىعىن شىرىلداپ ايتىپ-اق ءجۇر. شالعايداعى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جانايقايىن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ەستىدى مە, ولاردىڭ مۇڭىنا نازار اۋداردى ما؟
«تالشىقتى وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىمەن 371 ەلدى مەكەننىڭ 199-ى قامتاماسىز ەتىلگەن, قالعان 172 اۋىل قامتىلماعان. «قولجەتىمدى ينتەرنەت» ۇلتتىق جوباسىنا سايكەس 2023–2024 جىلدارى «موبايل تەلەكوم-سەرۆيس» جشس 68 ەلدى مەكەندە ءتيىستى 4G بازالىق ستانسا ورناتۋدى جوسپارلاعان. بۇگىنگە دەيىن 18 ەلدى مەكەندە ءتيىستى جۇمىستاردى اياقتالعانىن ايتا كەتكەن ءجون.
سونىمەن قاتار «Kcell» اق وزىنە العان مىندەتتەمەنى ورىنداۋعا كۇش سالىپ جاتىر. ماسەلەن, 2023–2024 جىلدارعا جوسپارلانعان 51 ەلدى مەكەننىڭ 26-سى ءتيىستى جۇمىستى ءتامامدادى. بۇدان بولەك «كار-تەل» جشس 2023-2024 جىلدارعا جوسپارلانعان 61 ەلدى مەكەننىڭ 28-ىندە اتقارىلۋعا ءتيىس جۇمىستى اياقتاعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جۇمىس جوسپارعا ساي ءجۇرىپ جاتىر», دەيدى باسقارما باسشىسى.
ر.نوقرابەكوۆ كەلتىرگەن دەرەككە سەنسەك, «كار-تەل» جشس جوسپارداعى جۇمىستان بولەك, قوساپان اۋىلىنا ينتەرنەت جەتكىزۋگە كۇش سالىپتى. ناتيجەسىندە, تۇرار رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان شاعىن ەلدى مەكەن تۇرعىندارى 4 G ينتەرنەتىنە قول جەتكىزىپتى. ارينە, كوپ ادام بىلە بەرمەيتىن تۇكپىردەگى قوساپان جۇرتى ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتكىزگەنى كوڭىل قۋانتادى. ال باسقا اۋىلداردا جاعداي قالاي؟
«جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ەسەبىنەن انتەننا-دىڭگەك قۇرىلىسىمەن, ەلەكتر جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتكەن جاعدايدا 4 G ءموبيلدى بايلانىسىمەن 28 ەلدى مەكەننىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, 28 اۋىلدىڭ حالقىن ساپالى ينتەرنەت جەلىسىمەن قامتۋعا مۇمكىندىك تۋماق.
قازىرگى كەزدە تالاس اۋدانى قاروي اۋىلىندا وكرۋگ اكىمدىگى تاراپىنان امس قۇرىلىسىنا جەر تەلىمى ءبولىنىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىنا دايىندىق پىسىقتالىپ جاتىر. ءموبيلدى وپەراتورلار 5 ەلدى مەكەندە ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن ءموبيلدى بايلانىس ساپاسىن جاقسارتتى. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسادى.
ۇلتتىق جوبا اياسىندا قولعا الىنعان جۇمىس از ەمەس. الداعى ۋاقىتتا ءوڭىردىڭ 170 ەلدى مەكەنى جانە اۋىلداردا ورنالاسقان 455 مەملەكەتتىك مەكەمە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىمەن قامتىلماق.
ناقتىراق ايتساق, وسى جىلى 30 اۋىل مەن 144 مەملەكەتتىك مەكەمە ۇلتتىق جوبا شەڭبەرىندە اتقارىلعان جۇمىستىڭ ناتيجەسىن كورسە, كەلەسى جىلى 86 اۋىل, 204 مەملەكەتتىك مەكەمە, 2026 جىلى 44 ەلدى مەكەن, 96 مەملەكەتتىك مەكەمە, 2027 جىلى 10 ەلدى مەكەن,
11 مەملەكەتتىك مەكەمە ينتەرنەت يگىلىگىن كورەدى. بۇل جۇمىس جوسپارعا ساي جۇرگىزىلەدى», دەيدى جاۋاپتى باسقارما باسشىسى.
جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك ءوڭىردىڭ اۆتوموبيل جولدارى بويىنداعى انتەننا-دىڭگەك قۇرىلىسىن قولعا الۋ ماسەلەسىنە دە باسىمدىق بەرىپ وتىر. كەرەك دەرەككە جۇگىنسەك, وسى جىلى شاقپاق اتا – وتار اۆتوجولىندا 7 انتەننا-دىڭگەك ورناتۋ جوسپارلانعان ەكەن. قازىرگى كەزدە بىرقاتار اۋدان بۇل ماسەلە بويىنشا مەردىگەرلەرمەن كەلىسىمشارت جاساسىپ جاتسا, كەيبىر اۋدانداردا جوبالىق-سمەتالىق قۇجات جاساۋ بويىنشا كونكۋرس جاريالانعان.
سونداي-اق بىرقاتار اۋدان باسشىلارى قاجەتتى جەر تەلىمىن مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋ جۇمىسىن قولعا العان.
البەتتە, ءبىر قاراعاندا وڭىردە ينتەرنەت جەلىسىن جاقسارتۋ بويىنشا از جۇمىس اتقارىلىپ جاتقان جوق. ايتسە دە, قولعا العان ءىستى دەر كەزىندە اياقتاۋ كەرەك-اق. ويتكەنى وڭىردەگى ەلدى مەكەن تۇرعىندارىن ءموبيلدى جانە تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىسىمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزى زور.
جامبىلدىقتار ءبىرىنشى كەزەكتە ساپالى ينتەرنەتكە قول جەتكىزگىسى كەلەدى. بۇل ماسەلەنى ەلدى مەكەن تۇرعىندارى بىرنەشە جىل بويى كوتەرىپ ءجۇر. بۇگىنگە دەيىن 180 اۋىلدىڭ 72-سىندە عانا بازالىق ستانتسيا ورناتىلعانى كىمدى دە بولسىن تولعاندىرماي قويمايدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, جاۋاپتى تۇلعالار جۇمىستى شيراتقانى ابزال.
شالعايداعى اۋىل تۇرعىندارى ساپالى ينتەرنەتتى كۇتىپ جۇرگەلى ءبىراز جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. 2 G-دەن كورەسىنى كورگەن حالىقتىڭ تالاپ تىلەگى ۋاقتىلى ورىندالسا دەيمىز. اۋىل دەيمىز-اۋ, وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىنداعى « ۇلى دالا» شاعىن اۋدانىنىڭ حالقى دا ينتەرنەت ارا-تۇرا ۇستاماي قالاتىنىن ايتىپ ءجۇر... قالاي بولعان كۇندە دە وركەنيەت كوشىنە ىلەسكەن ۋاقىتتا التىن بەسىكتە جۇرگەن جۇرتتىڭ كوش سوڭىندا قالماعانى ابزال.
جامبىل وبلىسى
