كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
تالقىلاۋ بارىسىندا سالىق سالۋشى ورگان وكىلدەرى, ءتۇرلى بيزنەس يەلەرى مەن ساراپشىلار قولدانىستاعى سالىق زاڭىنىڭ جاڭا جوبادا ەسكەرىلۋگە ءتيىس ءتيىمسىز تۇستارىن ايتىپ, ءوز ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى. راسىندا, قولدانىستاعى سالىق كودەكسى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن قولايلى بولماي تۇر. ەكونوميكانىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى ورتا بيزنەس دەسەك, ونىڭ دامۋى كوپ جاعدايدا سالىق اۋىرتپالىعىنا بايلانىستى ەكەنى بەلگىلى. قولدانىستاعى كودەكس بويىنشا كاسىپكەرلەردىڭ تولەيتىن سالىعى ءتۇرلى الىمدار مەن تولەمدەر ارقىلى 36%-دان اسقان. سالىقتىڭ كوپتىگى جەكە كاسىپكەرلەردى زاڭدى اينالىپ وتۋگە يتەرمەلەيدى. جۇمىسشىلاردى رەسمي تۇردە جۇمىسقا قابىلداۋ كاسىپكەرلەر ءۇشىن ءتيىمسىز. جۇمىسقا زاڭدى تۇردە قابىلداعانمەن, ەكى بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇرگىزىپ, جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەگىن ەڭ تومەنگى جالاقىمەن ۇسىنىپ, كەلىسكەن جالاقىنى سالىق سالۋشىلاردان «تىعىپ» بەرۋگە ءماجبۇر. ويتكەنى سالىق بويىنشا تولەمدەردىڭ 8 ءتۇرى, جالاقى مولشەرىنەن 40%-عا دەيىن بيۋدجەتكە جانە بيۋدجەتتەن تىس قورلارعا تولەۋ بيزنەستى شىعىنعا ۇشىراتادى.
ەگەر كاسىپكەردىڭ جۇمىسى ءجۇرىپ, اينالىمى 20 000 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن (اەك) – 73 840 000 تەڭگەدەن اسىپ كەتسە, وندا قوسىمشا قۇن سالىعىنا تىركەۋ جانە سالىقتىڭ قوسىمشا 12%-ىن تولەۋ مىندەتى تۋىندايدى. ديۆيدەندتەرگە سالىناتىن جەكە تابىس سالىعى – 10%, ياعني جىلىنا 30 000 اەك-تەن جوعارى دەگەن ءسوز.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن سالىق مولشەرىن كەم دەگەندە 20%-عا قىسقارتۋ ۇسىنىلعان. بۇدان وزگە, بىرىڭعاي جەر سالىعىن سالىقتىڭ جەكە ءتۇرى رەتىندە الىپ تاستاۋ, الىمداردىڭ 6 ءتۇرىن جانە مەملەكەتتىك باجدىڭ 5 ءتۇرىن قىسقارتۋ, زەينەتاقى تولەمدەرىن جەكە تابىس سالىعىنان بوساتۋ دا قاراستىرىلعان.
«جاڭا زاڭ جوباسى بويىنشا جالپى حالىقتىق دەكلاراتسيالاۋ تۋرالى قوعامنىڭ پىكىرى ءارتۇرلى. مۇندا مەملەكەتتىك كىرىستەر كولەڭكەلى بيزنەستى انىقتاۋعا, لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ زاڭسىز بايۋىن باقىلاي وتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنەدى. دەكلاراتسيا تاپسىرۋ – ءاربىر سالىق تولەۋشىنىڭ جەكە مۇلكى, تابىسى تۋرالى ەسەبى. 270.00 نىسانى بويىنشا راسىمدەلەتىن دەكلاراتسيادا ءاربىر جەكە تۇلعانىڭ بارلىق مۇلكى, سونىڭ ىشىندە, مىسالى, اۆتورلىق قۇقىق وبەكتىلەرى, باعالى قاعازدار جانە 10 000 اەك-كە دەيىنگى, ياعني 36 920 000 تەڭگە قولما-قول اقشاسى جازىلادى. سونىمەن قاتار 1000 اەك-تەن اساتىن اسىل تۇقىمدى مالىڭىزدى دا قالاۋىڭىز بويىنشا دەكلاراتسيادا كورسەتە الاسىز. مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتى قۇنى 1000 اەك-تەن اساتىن قىمبات سىيلىقتار, ماسەلەن, اقشا, پاتەر مەن اۆتوكولىكتەر دەكلاراتسيادا وتەۋسىز الىنعان م ۇلىك رەتىندە كورسەتىلەدى. ەگەر سىيلىقتار جەكە تۇلعالاردان الىنسا, بيزنەس ءۇشىن بولماسا, وندا ولارعا سالىق سالىنبايدى», دەپ ءتۇسىندىردى ماكسيم بارىشەۆ «Respublica» پارتياسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن وتكەن جيىندا.
«Josiny» ايەلدەر اياقكيىمى جەلىسىنىڭ يەسى جومارت ەسىمبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بولشەك ساۋدا كاسىبىندە ايەلدەر اياقكيىمىنىڭ 15 دۇكەنى بار. بۇگىندە سالىقتى كوپ تولەي باستاعان.
«تاۋار اينالىمى ءوستى, پايىزدىق مولشەرلەمە جوعارى. سوڭعى ەكى جىلدا قوسىمشا 8 جاڭا دۇكەن اشىلدى. شەكتى 2,2 ميلليارد تەڭگەگە دەيىن كوتەرۋ ماعان 3 جەكە كاسىپكەر مەن 1 جشس-نى جويۋعا كومەكتەستى. قازىر بارلىق قىزمەتپەن ءبىر كومپانيا اينالىسادى. بۇل دۇكەندەر اراسىندا تاۋارلاردى تاسىمالداۋ, قىزمەتكەرلەردى جالداۋ جانە جۇمىستان شىعارۋ سياقتى بيزنەس-ۇدەرىستەردى جەڭىلدەتىپ وتىر. بىرىڭعاي بۋحگالتەرلىك ەسەپ جۇيەسىن (1س) ەنگىزدىك, بۇل ءبىزدىڭ تيىمدىلىگىمىزدى ايتارلىقتاي ارتتىردى. بولشەك ساۋدا سالىعى قىزمەتكەرلەردىڭ جالاقىسىن ەسكەرىپ, سالىق جۇكتەمەسىن ازايتتى. سونىڭ ارقاسىندا شتات 50%-عا ۇلعايتىلدى. بولشەك ساۋداعا سالىناتىن سالىق مەنىڭ تابىسىمدا باستى ءرول اتقارىپ, بيزنەستى وسىرۋگە ءارى دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ال شەكتى 500 ميلليون تەڭگەگە دەيىن تومەندەتۋ سوڭعى ءبىر جىلدا بەلسەندى ديناميكا كورسەتكەن فرانچايزينگ نارىعىنا تاعى قاۋىپ ءتوندىرىپ, ەل ەكونوميكاسىنا, وتاندىق برەندتەردىڭ يميدجىنە جانە سىرتقى ينۆەستورلاردى تارتۋعا كەرى اسەرىن تيگىزەدى. مەملەكەت كاسىپكەرلەردىڭ پىكىرىن ەسكەرىپ, بيزنەستى ودان ءارى دامىتۋعا, ەكونوميكانى نىعايتۋعا ىقپال ەتەتىن شەشىمدەر قابىلدايدى دەپ سەنەمىن», دەيدى.
ءوزىن-ءوزى رەتتەيتىن قوعامدىق تاماقتاندىرۋ قاۋىمداستىعىنىڭ ءتورايىمى ۆەرونيكا نۇرپەيىسوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە 78 مىڭ قوعامدىق تاماقتانۋ ورنى بار, ونىڭ 60%-ى ءدامحانا, بار مەن مەيرامحانالار, بۇل شامامەن – 46 800 مەكەمە. ءاربىر تاماقتانۋ ورنىنىڭ ورتاشا ايلىق اينالىمى – 20 ميلليون, جىل سايىن 240 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. كاسىپكەردىڭ كەز كەلگەن قالادا وسىنداي 5 ورنى بولسا, جالپى جىلدىق تاۋار اينالىمى 1,2 ملرد تەڭگە بولماق. وندا ورتاشا ەسەپپەن 40 ادام ەكى اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيدى. بۇل جەردە قارجىلىق كورسەتكىشتەرگە نازار اۋدارساق, تاۋار قۇنىنىڭ اينالىمى – 35%, مەكەمەنى ۇستاۋعا كەتەتىن شىعىن – 40%, جالداۋ اقىسى, كوممۋنالدىق قىزمەت, ەكۆايرينگ پەن سالىقتى قوسا العاندا ۇستەمە شىعىستار – 20%. بارلىق شىعىننان كەيىن قالعان تازا پايدا شامامەن 5% بولادى. وسىلايشا, قوعامدىق تاماقتانۋ نىسانى يەسىنىڭ تازا تابىسى جىلىنا شامامەن 12 ميلليون تەڭگە, ايىنا 1 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر.
قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارىنىڭ پاندەميادان بەرى قوردالانعان كوپ قارىزى بار. پاندەميا باستالعاندا قوعامدىق تاماقتاندىرۋ نىساندارىنىڭ جالپى بەرەشەگى 1 تريلليون تەڭگەنى قۇراعان. قازىر 500 ملرد تەڭگە شاماسىندا. بولشەك ساۋدا سالىعىن ەنگىزۋدىڭ ارقاسىندا كاسىپكەرلەر ءوز قارىزدارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن وتەي باستادى. قوعامنىڭ جان-جاقتى تالقىلاۋىن تالاپ ەتەتىن جاڭا سالىق جوباسىنان, ءبىرىنشى كەزەكتە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنىڭ كۇتەرى كوپ.
