قوعام • 17 ماۋسىم, 2024

تۇيە بالۋانعا – تەمىر تۇلپار

90 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

«وڭتۇستىك قازاقستان» وبلىستىق قوعامدىق-ساياسي گازەتى قازاق كۇرەسىن ناسيحاتتاۋعا, دامىتۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. وتكەن اپتا سوڭىندا قوعامدىق-ساياسي گازەتتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي تۇركىستان قالاسىندا قازاق كۇرەسىنەن تۋرنير ءوتتى. جاستاردى ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قاستەرلەۋگە تاربيەلەۋ ماقساتىندا 61 جىل بويى تۇراقتى ۇيىمداستىرىلىپ كەلە جاتقان تۋرنير قازاق كۇرەسىن حالىقارالىق, الەمدىك دەڭگەيدە تانىتقان تالاي بالۋاننىڭ تۇساۋىن كەستى.

تۇيە بالۋانعا – تەمىر تۇلپار

اتالعان تۋرنير تاريحىن زەردەلەگەن ارىپتەستەرىمىز 1958 جىلى شىمكەنتتە «وڭتۇستiك قازاقستاننىڭ» باسەكەسى العاش رەت ۇيىمداستىرىلعانىن ايتادى. سول كەزدەگi ۇجىم ءباسپاسوز كۇنi قۇرمەتiنە جارىس وتكiزۋ تۋرالى گازەت رەداكتورى ءمادي بايتۇرسىنوۆقا ۇسىنىس جاسايدى. كەيiن ۇجىم بولىپ اقىلداسىپ, قازاق كۇرەسىنەن جارىس وتكiزۋ ۇيعارىلعان. وسىدان كەيiن ءداستۇرلi تۋرنير ۇزiلگەن جوق. ياعني بيىل وبلىستىق گازەتتىڭ جۇلدەسىنە ارنالعان ءتۋرنيردىڭ وتكىزىلە باستاعانىنا 66 جىل تولىپ, وسىمەن 61-رەت ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. تۇركىستاندا وتكەن ۇلتتىق سپورت باسەكەسىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا قاتىسقان وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بەيسەنباي تاجىباەۆ ءوڭىر ءباسپاسوزىنىڭ قارا شاڭىراعى سانالاتىن «وڭتۇستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ قوعامدا الار ورنى ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ء«وڭىرىمىزدىڭ بىر­عاسىرلىق ءومىر تاريحى وسى گازەتتىڭ ءاربىر بەتىندە ساقتالىپ تۇر. بۇل باسىلىمدا ءبىر كەزەڭدەرى ۇلت قايراتكەرلەرى, مەملەكەت جانە قوعام دەڭگەيىندەگى تۇلعالار قىزمەت اتقاردى. باسىلىمنىڭ مەرەيتويىن وسى جىلى كۇزدە تۇركىستاندا تويلاۋدى جوس­پارلاپ وتىرمىز»,  دەگەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى بالۋاندارعا ساتتىلىك تىلەدى.

«كەرۋەن ساراي» تۋريستىك كەشەنىندە وتكەن بالۋاندار باسەكەسىنە اۋدان, قالالاردان كەلگەن 120-عا جۋىق سپورتشى قاتىستى. ال تۇيە بالۋان باسەكەسىندە 18-ءى باق سىناستى. تارتىستى وتكەن باسەكەدە تۇركىستاندىق ديدار حامزا ءتۋرنيردىڭ «تۇيە بالۋانى» اتاندى. وعان «Chevrolet Nexia» اۆتوكولىگىنىڭ كىلتى تاپسىرىلدى. ءدۇبىرلى دودانى تاماشالاعان زيالى قاۋىم, سپورت ارداگەرلەرى, تۇرعىندار مەن قالا قوناقتارى ۇيىمداستىرۋشىلارعا العىسىن جەتكىزدى. «تۇنبا باستاۋىن «اق جول» گازەتىنەن الاتىن بۇل باسىلىمدى شىعارۋعا سۇلتانبەك قوجان ۇلى, تۇرار رىسقۇلوۆ, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى, ءنازىر تورەقۇلوۆ سەكىلدى ۇلت قايراتكەرلەرى اتسالىسىپ, حالىق مۇددەسىن كوزدەيتىن ماقالالارى مەن شىعارمالارىن جاريالاپ وتىرعان. ودان بەرىدە قازاق رۋحانياتىنىڭ ءسوزىن سويلەپ, جوعىن جوقتاعان بۇل گازەتتە مۇحتار اۋەزوۆ, جۇسىپبەك ارىستانوۆ, بەيسەنباي كەنجەباەۆ سىندى ءبىرتۋار تۇلعالاردىڭ قالامىنىڭ تابى قالعان. وتكەن عاسىردىڭ 50–80-جىلدارى ارالىعىندا دا «وڭتۇستىك قازاقستان» گازەتى ءوز مۇراتىنان اينىماي, كەڭەستىك تسەنزۋراعا قاراماي, سالت-ءداستۇرىمىزدى, تاريحىمىزدى, ءتىلىمىزدى, ءدىلىمىزدى كەيىنگى ۇرپاققا جەتكىزۋ, رۋحانياتىمىزدى ساقتاپ قالۋ جولىندا تالماي قىزمەت ەتتى. گازەتكە سول جىلدارى رەداكتورلىق جاساعان, رەداكتسيادا قىزمەت ەتكەن اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ بارلىعى وسى جولدا تەر توگىپ, ۇلت ءۇشىن قىزمەت ەتتى دەپ ايتا الامىز. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن دە گازەت سول سوقپاقتى ءارى قاراي جالعاستىرىپ, ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ساياسي تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ, وبلىس ەكونوميكاسى مەن مادەنيەتىن دامىتۋ جولىندا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى», دەيدى «وڭتۇستىك قازاقستان» وبلىستىق قوعامدىق-ساياسي گازەتىنىڭ ديرەكتورى – باس رەداكتورى اباي بالاجان.

ايتا كەتەلىك, باسىلىمنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي جىل باسىنان بەرى ءتۇرلى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ كەلەدى. مىسالى, قازان ايىندا باسىلىم باتىرلار جىرىن جاتقا ايتۋدان  «جاقسىلار, داستان ايتايى­ن...» اتتى IV وبلىستىق جاس جىرشىلار بايقاۋىن وتكىزبەك. وعان قاتىسا الاتىن مەكتەپ, ليتسەي, گيمنازيالاردىڭ 6–10-سىنىپ وقۋشىلارىنا «شورا باتىر» جىرىن جاتقا ايتۋ, جىردا كەزدەسەتىن كونەرگەن سوزدەردىڭ ءمان-ماعىناسىن ءتۇسىندىرۋ, قازاق ادەبيەتى ءپانىنىڭ وقۋ باعدارلاماسى نەگىزىندە ازىرلەنگەن سۇراقتارعا جاۋا­پ بەرۋ تاپسىرىلادى. جەڭىمپازدارعا تاعايىندالعان جۇلدە قورى دا قوماقتى.

 

تۇركىستان 

سوڭعى جاڭالىقتار