سونىمەن قاتار پرەزيدەنتتىڭ توراعالىعىمەن 2024 جىلعى 25 ساۋىردە وتكەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءحححىىى سەسسياسىندا قوعامدى ۇيىستىراتىن باستامالار كۇن تارتىبىنە شىقتى.
جاقىندا «تىرەگىمىز – تاۋەلسىزدىك, بايلىعىمىز – بىرلىك, ماقساتىمىز – ورلەۋ» تاقىرىبىندا شىمكەنت قالالىق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ V سەسسياسى ءوتتى. سەسسيا وتىرىسىندا ەل بولاشاعى جولىندا قىزمەت ەتەتىن «ادال ازاماتتاردى» تاربيەلەۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, ول ءۇشىن كەلەسى شارالاردى قولعا الۋ كەرەكتىگى ۇسىنىلدى:
- جاستاردىڭ قۇقىقتىق, قارجىلىق, اقپاراتتىق, ءدىني ساۋاتتىلىعىن قالىپتاستىرۋ.
- جاستاردى عىلىمعا قۇشتار, ونەرگە اۋەس, سپورتقا بەيىم ەتىپ تاربيەلەۋ.
- ەلىمىزدەگى بارلىق ۇلت وكىلدەرى جاستارىنا قازاق ءتىلى مەن قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋ.
- قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ, ىسكەرلىك قارىم-قاتىناس ورناتا بىلگەن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قولداۋ كورسەتۋ.
القالى جيىندا اتالعان ۇسىنىستار بويىنشا كەشەندى جۇمىس باعدارلاماسىن ازىرلەۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
سان قيلى قيىن كەزەڭدەردىڭ كۋاسى بولعان قازاق دالاسى – ءتۇبى ءبىر تۇرىك حالىقتارىنىڭ اتاقونىسى, ىنتىماق پەن تاتۋلىقتىڭ تۋى تىگىلگەن قۇتتى مەكەن. تاريحتا نەبىر تار زاماندى باسىنان كەشىرگەن ارعى بابالارىمىزدىڭ تارتقان اۋىرتپالىعى از ەمەس. سول الماعايىپ زاماندا دا كۇلتوبەنىڭ باسىندا كۇندە كەڭەس قۇرعان باتىر بابالارىمىز ءۇشىن ەل بىرلىگى مەن ىنتىماعى اۋاداي قاجەت بولدى. سول سەبەپتى دە, ازات, بوستان ەل بولۋدى اڭساعان اتا-بابالارىمىزدان «التاۋ الا بولسا, اۋىزداعى كەتەدى. تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەگەن ءمانى تەرەڭ ءسوز قالعان.
1995 جىلى نەگىزى قۇرىلعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنا كەلەسى جىلى 30 جىل تولادى. ەل تاۋەلسىزدىگىمەن ەتەنە وسى ارالىقتا الەمدىك ارەنادا ءوز ورنىن قالىپتاستىرا بىلگەن جاڭا قازاقستاننىڭ الداعى مەجەسى – جاھاندانۋ جاعدايىنداعى جارقىن بولاشاعىن ايقىنداۋ. ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن قالىپتاستىراتىن ويى وزىق, قيالى ۇشقىر, جالىندى دا جاسامپاز جاس بۋىن قالىپتاستىرۋ.
كوڭىلى دارقان, پەيىلى كەڭ, قازاق حالقىنىڭ تابيعاتىندا ءجون سۇراعان جولاۋشىنى «قۇتتى قوناق» دەپ ءتور اسىراتىن جاقسى قاسيەت بار. ءاۋ باستان اتادان بالاعا جالعاسىپ كەلە جاتقان سول قوناقجايلىلىق, باۋىرمالدىق سەكىلدى اسىل قۇندىلىقتارىمىز ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق ىنتىماق پەن اۋىزبىرلىكتى ۇيىستىرۋمەن كەلەدى. الۋان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق دالاسىندا تاتۋ-ءتاتتى دە جاراسىمدى عۇمىر كەشىپ كەلە جاتقاندىعى سونىڭ بىردەن-ءبىر ايعاعى.
ۇلى جازۋشىمىز مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «ەل بولامىن دەسەڭ, بەسىگىڭدى تۇزە» دەگەنىندەي, بىزگە ەل ىشىندەگى رۋحى بيىك, ساناسى تۇنىق بارلىق ەتنوس جاستارى قاتارىنان پاراساتتى دا ادال ازاماتتاردى تاربيەلەپ شىعارۋ جاۋاپكەرشىلىگى جۇكتەلىپ وتىر. بۇگىندە ارمانى اسقاق, قيالى ۇشقىر جاسامپاز جاستار ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا ساپالى ءبىلىم الۋمەن قاتار, جان-جاقتى تاربيەلەنىپ جاتىر. جوعارى ءبىلىم مەن سانالى تاربيە الىپ شىققان جاستار قاناتىن ەركىن سەرپىپ, ۇلكەن ومىرگە سەنىممەن جول تارتادى. بالاپاننىڭ ۇيادا نە كورسە ۇشقاندا سونى ىلەتىنى زاڭدىلىق. سوندىقتان جاس ۇرپاق الدىنداعى ۇلى مىندەت رەتىندە «اتا كورگەن وق جونار, انا كورگەن تون پىشەر» دەگەندەي, قازىرگى زامان قاعيدالارىنا ساي اقساقالدار كەڭەسى مەن انالار كەڭەسىن قۇرىپ, جاستارىمىزدىڭ ساناسىنا «ادال ادام», «ادال ەڭبەك», «ادال تابىس» ۇستانىمىن سىڭىرە بىلۋگە ءتيىسپىز.
ءال-فارابي بابامىز تاربيەنى ءبىلىمنىڭ الدىنا قويعان بولسا, دانا حالقىمىز «تاربيە – تال بەسىكتەن» دەپ تۇيگەن. ال حاكىم اباي ءوز زامانىندا جاستار تاربيەسىنە وراي, «بەس دۇشپانىڭ – بىلسەڭىز, …بەس اسىل ءىس – كونسەڭىز!» دەپ, «تولىق ادام» كونتسەپتسياسىن وسيەت ەتتى. ءمان بەرگەن ادامعا سول بەس دۇشپان بۇگىنگى كۇندە دە جاستاردىڭ جاعاسىنا جارماسىپ, جارعا جىعىپ جاتقانى بەلگىلى. ونى پرەزيدەنت ق.توقاەۆ قازىرگى جاستاردى تۋرا جولدان اداستىرىپ وتىرعان «5 كەسەل» دەپ اتاپ وتكەن بولاتىن. اباي اتامىز ايتقان بەس دۇشپان (ناشاقورلىق, لۋدومانيا, ۆانداليزم, بۋللينگ, ىسىراپشىلدىق) بۇگىندە بەس كەسەلگە اينالىپ, جاستارىمىزدى ازدىرىپ وتىر.
قازىرگى جاھاندانۋ جاعدايىندا ۇلت رەتىندە ەلدىگىمىزدى ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعىن قۇراۋشى جاس بۋىننىڭ بويىنا رۋحاني قۇندىلىقتارىمىزدى ءسىڭىرۋ – مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باستى ءبىر مەجەسى. تاربيە وتباسىنان باستاۋ الىپ, وقۋ ورنىندا جالعاسادى. حالىقتىق, ۇلتتىق پەداگوگيكانىڭ نەگىزگى ماقساتى – بولاشاق ۇرپاقتى ادامگەرشىلىگى مول, قايىرىمدى, مەيىرىمدى, ىزگى قاسيەتتەردى بويىنا سىڭىرگەن, ءوز ۇلتىن, حالقىن سۇيەتىن ازامات ەتىپ تاربيەلەۋ. بۇل مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ وتباسى مەن وقۋ ورىندارىنا تيەcىلى. سول تۇرعىدا ءتالىم-تاربيە جەتىلگەن سايىن ۇلتتىق ۇلى مۇراتتارىمىز جۇزەگە اساتىنى ءسوزسىز.
عالىمجان بيتۇرسىن,
جۇمابەك تاشەنوۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پرورەكتورى
