سالا باستاماسىمەن قىلمىستىڭ الدىن الۋ باعىتىندا پروكۋراتۋرا, پوليتسيا جانە پروباتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن قۇرالعان ارنايى توپتار قۇرىلىپ, قىلمىسقا بەيىم تۇلعالاردىڭ تاۋەكەل توبى انىقتالدى, ولارمەن ءتيىستى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە دەنساۋلىققا قاساقانا اۋىر زيان كەلتىرۋ 20, توناۋ 6, قاراقشىلىق 100, ۇرلىق 25, مال ۇرلىعى 14, ەسىرتكى قىلمىستارى 7 پايىز تومەندەدى.
وبلىس پروكۋرورى ريزابەك وجاروۆ ءمالىم ەتكەندەي, ءتيىستى ورگان وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ازاپتاۋدى بولدىرماۋ باعىتىندا كەڭەيتىلگەن فورۋم ۇيىمداستىرىلدى. ازاپتاۋدى بولدىرماۋ جانە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن ساقتاۋ ماقساتىندا بارلىق قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگاندارىنا بەينەباقىلاۋ كامەرالارى قويىلدى. سونىمەن قاتار وبلىس ورتالىعىندا پروكۋراتۋرانىڭ باستاماسىمەن «تەرگەۋشىلەر سلەتى» وتكىزىلىپ, وعان تەرگەۋ جانە انىقتاۋ سالاسىنىڭ جاس ماماندارى, سوت, ادۆوكاتۋرا, كاسىبي ساراپشىلار, كۇشتىك قۇرىلىم باسشىلارى, سالا ارداگەرلەرى مەن عالىمدار قاتىستى.
«جيىندا قىلمىستىق ءىس جۇرگىزۋ مەن سوت تەرگەۋى كەزىندەگى كەيبىر كەمشىلىك ءسوز بولدى. تەرگەۋ سالاسىنىڭ ماماندارى مەن ارداگەرلەرى وزىق تاجىريبەلەرىمەن ءبولىستى, جاس بۋىنعا اقىل-كەڭەستەرىن ايتتى. قىزىلوردا وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ ارنايى جاتتىعۋ الاڭىندا بىلىكتى تەرگەۋشىلەر جاس ماماندارعا كىسى ءولتىرۋ, پاتەر ۇرلىعى جانە جول كولىك وقيعاسى قىلمىستارى بويىنشا وقيعا ورنىن قاراپ, تەكسەرۋدەن شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزدى», دەيدى ريزابەك كارىم ۇلى.
قىلمىستىق اتقارۋ جۇيەسى دەپارتامەنتىنە قاراستى 3 مەكەمە بەينەباقىلاۋ كامەرالارىمەن تولىق قامتىلعان. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ۇيالى بايلانىستى بۇعاتتاۋ قۇرالدارىنا 200 ملن تەڭگە ءبولىنىپ, وعان الىنعان قۇرىلعى اقشا قاراجاتتارىنىڭ ونلاين-ترانزاكتسياسىن بۇعاتتاۋدا وڭ ناتيجە كورسەتتى.
بيىل پروكۋراتۋرا 123 مىڭ ازاماتتىڭ قۇقىن قورعاپ, 560 ملن تەڭگەدەن استام قارجىنىڭ مەملەكەت پايداسىنا وندىرىلۋىنە قول جەتكىزدى. وبلىس تۇرعىندارىن اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن «ارال» سالىنىپ جاتقان كاسىپورىندار بىرلەسكەن ديرەكتسياسى فيليالىنىڭ بىلتىر تاريفتىك سمەتانى 460 ملن تەڭگەگە ورىنداماعانى بەلگىلى بولدى. ەندى مەكەمە وسى سومانى تۇتىنۋشىلارعا قايتارۋ ءۇشىن ءتاريفتى ءتۇسىرۋى كەرەك. پروكۋراتۋرانىڭ ۋاكىلەتتى ورگانعا ەنگىزگەن ۇسىنىسىنا وراي فيليالعا 6 ملن تەڭگە ايىپپۇل سالىنىپ, الداعى ۋاقىتتا تاريف 30 تەڭگەگە تومەندەيتىن بولدى.
«قازسۋشار» شجق رمك قىزىلوردا فيليالىنىڭ دا ۇزاق جىل بويى قورشاعان ورتاعا ەميسسيا تولەماقىسىن تولەمەي كەلگەنى انىقتالدى. پروكۋراتۋرا ەنگىزگەن قاداعالاۋ اكتىسىمەن مەكەمەدەن بيۋدجەتكە 357 ملن تەڭگە ءوندىرىلدى. جەر سالاسىنداعى بۇزۋشىلىقتارعا بايلانىستى 5 ۇسىنىس ەنگىزىلىپ, 9 ادام تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. كاداسترلىق قۇنى 23 ملن تەڭگە بولاتىن 21 جەر ۋچاسكەسى مەملەكەتكە قايتارىلدى.
كاسىپكەرلىكتى قورعاۋ سالاسىندا دا پروكۋراتۋرانىڭ «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى, بيزنەس سالاسى وكىلدەرىمەن ديالوگ ورناتۋى كوپتەگەن زاڭسىزدىقتى بولدىرماۋعا سەپ بولىپ وتىر. وسىنىڭ ارقاسىندا جالپى قۇنى 725 ملرد تەڭگە بولاتىن 10 ينۆەستجوبا بويىنشا كەدەرگى مەن بۇزۋشىلىق جويىلدى. وڭىردەگى 2300-دەن استام كاسىپكەردىڭ قۇقى قورعالىپ, 17 لاۋازىمدى تۇلعا جاۋاپقا تارتىلدى.
تەكسەرۋ كەزىندە ءتيىستى ورگانداردىڭ «سىرداريا اۋدانىنداعى سۇيىتىلعان تابيعي گاز وندىرەتىن زاۋىت» جوباسى اياسىندا 3 گەكتار جەر ۋچاسكەسىن تابىستاۋدىڭ مەرزىمىن كەمىتىپ بەلگىلەپ, ينۆەستوردىڭ قۇقىعىن شەكتەگەنى انىقتالدى. وبلىس ورتالىعىندا جىلۋ ورتالىعىن سالىپ جاتقان «اكسا ەنەردجي» كومپانياسى دا ءتيىستى جەر اۋماعىن الا الماعان. «شالقيا تسينك» كاسىپورنىنا پروفيلاكتيكالىق باقىلاۋ جاساعاندار كاسىپكەرلىك كودەكسى تالاپتارىنا قاراما-قايشى كەلەتىن ارەكەتكە بارىپ, كاسىپكەرگە 112 ملن تەڭگە ايىپپۇل ارقالاتاتىن 19 حاتتامانى نەگىزسىز تولتىرعان. جاڭاقورعان اۋدانىنداعى «تومات پاستاسى ءوندىرىسى» جوباسى بويىنشا جەر ۋچاسكەسىن تابىستاۋدا جەردىڭ ساناتى كورسەتىلمەي, ينۆەستورعا نەگىزسىز شىعىندار تولەۋ مىندەتتەلگەن. پروكۋراتۋرا ۇسىنىسىمەن ينۆەستورلارعا قاتىستى بارلىق شەشىم زاڭعا سايكەستەندىرىلدى.
«مەملەكەت باسشىسى ايماقتاردا ينۆەستجوبالاردى ىسكە اسىرۋعا نيەتتى كاسىپكەرلەر الدىندا كەدەرگى كوپ بولاتىنىن باسا ايتتى. سوندىقتان دا بيزنەستى قورعاۋ, ونىڭ جۇيەلى پروبلەمالارىن انىقتاۋعا ارنالعان جۇمىسىمىز جالعاسا بەرەدى. بۇل رەتتە اۋدانداردى ارالاپ, كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدىك. وسى باعىتتاعى موبيلدىك توپ ۇدايى جۇمىس ىستەيدى», دەيدى وبلىس پروكۋرورى.
جۋىردا وبلىس اكىمدىگى مەن پروكۋراتۋرا بىرلەسىپ وتكىزگەن كەڭەيتىلگەن وتىرىستا كامەلەتكە تولماعاندار اراسىنداعى قۇقىقبۇزۋشىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە بالالاردىڭ جازعى دەمالىس كەزىندەگى قاۋىپسىزدىگى قارالدى. وبلىستا بالالاردىڭ قاتىسۋىمەن جاسالعان اۋىر قىلمىستار, توپتىق توبەلەستەر, باسقا دا قۇقىقبۇزۋشىلىقتار تىيىلماي تۇرعانى راس. جيىندا وسىنداي ولقىلىقتى بولدىرماس ءۇشىن اتا-انا جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋگە اسا ءمان بەرۋ قاجەتتىگى ايتىلدى. بۇل باعىتتا پوليتسيا ينسپەكتورلارى دا جۇمىسىن شيراتقان ءجون. ولاردىڭ ەسەپكە الىنعان بالالارمەن ءتيىستى پروفيلاكتيكالىق جۇمىستاردى ءوز دارەجەسىندە جۇرگىزبەۋى بىلاي تۇرسىن, تاربيەلەۋ مىندەتتەرىن ورىنداماعان اتا-انالاردى پروفيلاكتيكالىق ەسەپكە الماعانى دا انىقتالعان. ونىڭ سوڭى باسقا دا قىلمىستارعا, وتباسىنداعى تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتارعا سوقتىرىپ وتىر. جاقىندا عانا شيەلى اۋدانىندا بولعان بالالار اراسىنداعى قاقتىعىستان ءبىر ءجاسوسپىرىم قايتىس بولدى. قازىر وسى ءىس بويىنشا ساراپتاما تاعايىندالىپ, تەرگەۋ باستالىپ كەتتى. وبلىس پروكۋرورىنىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي ىستەر ونىڭ جەكە باقىلاۋىندا
بولادى.
پروكۋرورلاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن اقساقالداردىڭ, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان, قوعامدىق بىرلەستىكتەر, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىستا ارداگەرلەر جانە ايەلدەر كەڭەسىمەن ءوزارا ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى. ونىڭ اياسىندا وتباسىندا جۇيەلى تۇردە جانجال شىعاراتىن 336 ادامنىڭ ءتىزىمى جاسالىپ, ارقايسىسىمەن جەكە-جەكە پروفيلاكتيكالىق جۇمىس جۇرگىزىلىپ, قۇقىقتىق, پسيحولوگيالىق, الەۋمەتتىك, مەديتسينالىق كومەكتەر كورسەتىلىپ جاتىر.
ايماقتا بەرەكەسىن ساقتاپ, وزگەلەرگە ۇلگى بولىپ وتىرعان ەلدى مەكەندەر دە از ەمەس. مىسالى, كەيىنگى 2 جىلدا وڭىردەگى 144 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 49-ىندا ەشقانداي قىلمىس تىركەلمەگەن. وسىلاردىڭ اراسىنداعى 18 اۋىلدىڭ دۇكەندەرى اراق-شاراپ ساتۋدان باس تارتىپتى. بۇل دا وقىس ىسكە ويلانباي بارىپ, وپىق جەپ قالاتىنداردىڭ قاتارى ازايۋىنا سەپ.
وسى سەبەپتەن دە پروكۋراتۋرا «قىلمىسسىز اۋىل – كەمەل كەلەشەك كەپىلى» قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە قوسىپ, باستاما جەرگىلىكتى اقساقالدار, اكىمدىك, پوليتسيا, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, قوعامدىق بىرلەستىكتەر تاراپىنان قولداۋ تاپتى.
قىزىلوردا
