فوتو: احقو
28 مامىردا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ وكىلدەرى «AIFC Connect: UAE 2024» ءىس-شاراسى اياسىندا دۋباي قالاسى بيزنەسمەندەرىنە قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەرى, ونىڭ ورتالىق ازياداعى ەكونوميكالىق ءرولى جانە احقو-نىڭ قىزمەتى تۋرالى ايتىپ بەردى. ءىس-شاراعا 100-دەن استام كومپانيانىڭ – ينۆەستيتسيالىق بانكتەردىڭ, حالىقارالىق قارجىلىق, كونسالتينگتىك كومپانيالاردىڭ, زاڭ فيرمالارىنىڭ 130-دان استام وكىلى قاتىستى.
ءىس-شارا اياسىندا ەكى پانەلدىك سەسسيا ءوتتى, وندا سپيكەرلەر كاپيتال نارىعىنىڭ دامۋ پەرسپەكتيۆالارىن, سونداي-اق بەلسەندى دامىپ كەلە جاتقان ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى قارجىلىق قىزمەتتەر سالاسىنداعى وزگەرىستەردى تالقىلادى. بايانداماشىلار اراسىندا S&P Global Ratings ەگەمەندى رەيتينگتەر جونىندەگى ديرەكتورى زاابيا گۋپتا, Astana International Exchange بيرجاسىنىڭ باسقارما ءتورايىمى اسەل مۇقاجانوۆا, «احقو اكىمشىلىگى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى تەمىرلان مۇحانبەتجانوۆ, Halyk Finance باسقارما توراعاسى فارحاد وحونوۆ, «قازمۇنايگاز» باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ديانا ارىسوۆا, «قازاتومونەركاسىپ» قارجىلىق باقىلاۋشىسى دارحان ابدىمولداەۆ, SkyBridge Invest فيليالىنىڭ ديرەكتورى زاميرا سۇندەتوۆا, Amicorp وپەراتسيالىق ديرەكتورى روبين حوكجان, Al Maryah Community Bank باس ديرەكتورى موحاممەد ۆاسسيم حاياتا, UBA Group تاياۋ شىعىستاعى باس ديرەكتورى ۆيكرانت بحانسالي بولدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندەگى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ناجمەدين مۇحامەتالي ۇلى جينالعان قاۋىمعا ءىلتيپات ءسوزىن ارناپ: ء«بىز بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن تىعىز ىنتىماقتاستىعىمىزدى جوعارى باعالايمىز. ەكى ەل اراسىنداعى ارىپتەستىك ەكونوميكالىق الەۋەت پەن ىسكەرلىك مۇددەگە جانە ءوزارا قۇرمەت پەن ورتاق قۇندىلىقتارعا نەگىزدەلەدى. ەكونوميكالىق ديپلوماتيا ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى. قازاقستان ەلشىلىگى ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, ەلدىڭ مۇمكىندىكتەرىمەن تانىستىرۋ جانە ينۆەستورلار مەن جەرگىلىكتى بيزنەس اراسىنداعى بايلانىستاردى ورناتۋ بويىنشا بەلسەندى جۇمىس جاساپ جاتىر. ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق ارىپتەستىگىمىز ودان ءارى كەڭەيىپ, جاڭا سالالاردى قامتيدى دەپ سەنەمىن», دەپ اتاپ ءوتتى.
قازىرگى ۋاقىتتا احقو-دا ءباا-ءنىڭ 33 كومپانياسى تىركەلگەن, ولار حولدينگتىك كومپانيالار, جوبالاۋ, قۇرىلىس جانە قىزمەت كورسەتۋ, اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, ماركەتينگ جانە باعدارلامالىق جاساقتامانى ازىرلەۋ جونىندەگى كاسىپورىندار رەتىندە جۇمىس ىستەيدى.
قارجى ورتالىعىنىڭ ارتىقشىلىقتارى تۋرالى ايتا كەلە, احقو باسقارۋشىسى رەنات بەكتۇروۆ: «احقو – «ورتا ءدالىز», «بەلدەۋ جانە جول» سياقتى ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق باستامالار اياسىنداعى مامىلەلەردى قۇرىلىمداۋ ءۇشىن تاماشا الاڭ. «ورتا ءدالىز» جوباسى اياسىندا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق مۇناي-گاز كومپانياسىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى Abu Dhabi Ports Group-پەن بىرلەسىپ, ءبىزدىڭ ورتالىقتا Caspian Integrated Maritime Solutions بىرلەسكەن كاسىپورنىن تىركەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇدان باسقا, احقو باسقارۋشىسى: ء«بىزدىڭ ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارجى سەكتورىنا دا تارالىپ وتىر. بۇل ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى ناتيجەسى – Astana International Exchange-تىڭ Tabadul تسيفرلىق بيرجالىق حابىنا قوسىلۋى بولدى. Abu Dhabi Securities Exchange (ADX), باحرەين بيرجاسى جانە Muscat Securities Market بيرجاسى مۇشەلەرى بولعان بۇل وڭىرلىك بيرجالىق حاب نارىقتارعا ءوزارا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.
27 مامىردا ءابۋ-دابي بيرجاسىندا (ADX) ەكىجاقتى بيرجا ارالىق ساۋدا ءۇشىن ADX قۇرعان Tabadul تسيفرلىق بيرجالىق حابىنا AIX-ءتىڭ قوسىلۋىنا ارنالعان Ring the Bell سالتاناتتى ءراسىمى ءوتتى. ADX بيرجاسى Tabadul حابىن 2022 جىلدىڭ شىلدەسىندە نارىقتارعا ءوزارا قول جەتكىزۋ مودەلى بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن وڭىردەگى العاشقى تسيفرلىق بيرجالىق سەرۆيس رەتىندە ىسكە قوستى. پلاتفورما ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جانە قاتىسۋشى نارىقتارداعى وتىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان قاتىسۋشى بيرجالار اراسىنداعى ساۋدا ءۇشىن وڭىرلىك جانە جاھاندىق دەڭگەيدەگى تسيفرلىق بيرجا جەلىسىن قۇرايدى.
حۆق بولجامى بويىنشا, قازاقستاننىڭ ءىجو 2024 جىلى 297 ميلليارد اقش دوللارىنا, ال 2028 جىلعا قاراي – 370 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتەدى. Goldman Sachs-تىڭ «Path to 2075» ەسەبىنە سايكەس, قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ كولەمى 2050 جىلعا قاراي 0,9 تريلليون اقش دوللارىن, 2075 جىلعا قاراي 2,1 تريلليون اقش دوللارىن قۇرايتىن بولادى.
2023 جىلى قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى 3,2%-كە ءوسىپ, 140 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. اتاپ ايتقاندا, وسى كەزەڭدە ەكسپورت 78,7 ملرد اقش دوللارىن, ال يمپورت 61,2 ملرد اقش دوللارىن قۇرادى. ورنىقتى ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, باي تابيعي رەسۋرستار, شيكىزات نارىقتارى, بەلسەندى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار, سونداي-اق سالىقتىق ارتىقشىلىقتارى بار 13 ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ بولۋى, بۇنىڭ ءبارى قازاقستاندى شەتەلدىك ينۆەستيتسيالار ءۇشىن وڭىردەگى جەتەكشى باعىت رەتىندە ورنىقتىرادى.
30 جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ءباا مەن قازاقستان بەرىك قارىم-قاتىناس ورناتتى. 2005 جىلدان 2023 جىلعا دەيىن ءباا-دەن قازاقستانعا تشي-دىڭ جالپى اعىنى 4,1 ملرد اقش دوللارىن, 2023 جىلى تاۋار اينالىمى 328,9 ملن اقش دوللارىن قۇرادى. بۇگىنگى كۇنى قازاقستاندا كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا, كاسىبي قىزمەت كورسەتۋ, كولىك جانە لوگيستيكا, قارجى, اكت جانە قۇرىلىستى قوسا العاندا, ءارتۇرلى سالالاردا ءباا-ءنىڭ 292 كومپانياسى جۇمىس ىستەيدى.
«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى (احقو) – قازاقستاندا عانا ەمەس, ورتالىق ازياداعى دا بىرەگەي يۋريسديكتسيا. ورتالىق – بيزنەسكە بارىنشا قولايلى قۇقىق – انگليا مەن ۋەلس قۇقىعىنىڭ قاعيداتتارىنا جانە الەمدەگى جەتەكشى قارجى ورتالىقتارىنىڭ ستاندارتتارىنا نەگىزدەلگەن ينۆەستيتسيالاردى تارتۋ, ىسكە اسىرۋ جانە قورعاۋدىڭ كەشەندى قۇقىقتىق رەجيمىن ۇسىناتىن وڭىردەگى جالعىز ورتالىق. احقو الاڭى ارقىلى قازاقستان ەكونوميكاسىنا 11,9 ملرد اقش دوللارى جالپى سوماسىنا ينۆەستيتسيالار تارتىلدى. احقو-دا تىركەلگەن كومپانيالار سانى 78 ەلدەن 2700-دەن اسادى.
2024 جىلى احقو ورتالىق ازيا جانە شىعىس ەۋروپا وڭىرىندەگى كوشباسشىلىعىن ساقتاپ قالدى (Global Financial Centres Index رەيتينگى بويىنشا), وسىمەن بيزنەستى اشۋ جانە جۇرگىزۋ ءۇشىن قولايلى قۇقىقتىق جانە رەتتەۋشى ورتانىڭ جانە دامىعان ينفراقۇرىلىمنىڭ, ىسكەرلىك ورتانىڭ, ينۆەستيتسيالار تارتۋدىڭ جانە ادامي كاپيتالدىڭ دامۋىنىڭ بار ەكەنىن راستادى. احقو جاسىل قارجى ورتالىعىنىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا استانا جاھاندىق جاسىل قارجىلاندىرۋ رەيتينگىندە (GGFI) شىعىس ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا وڭىرىندە 1-ورىندى يەلەندى. 2023 جىلى قازاقستان ءۇشىن FATF/ەات ءوزارا باعالاۋ راسىمىنەن ءوتۋ جوباسى اياقتالدى. احقو يۋريسديكتسياسى اقشانى جىلىستاتۋعا جانە تەرروريزمدى قارجىلاندىرۋعا قارسى ءىس-قيمىل (اج/تقق) جونىندەگى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي دەپ باعالاندى. احقو سالىق رەجيمى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ (ەىدۇ) سالىق اشىقتىعىنىڭ جاھاندىق ستاندارتتارىنا سايكەس دەپ تانىلدى.
احقو سوتى مەن حالىقارالىق تورەلىك ورتالىعى داۋلاردى شەشۋدىڭ بەدەلدى جانە ءتيىمدى الاڭى رەتىندە تانىلدى.
