تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قحا عىلىمي-ساراپشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەسى ج.و.ارتىقباەۆتىڭ جەكە باستاماسىمەن 2022 جىلى قالاندى. بۇل مۋزەيدە بۇگىنگى كۇنى قازاق حالقىنىڭ ءداستۇرلى ەتنوگرافياسىنا, ەۋرازيا حالىقتارىنىڭ ءداستۇرلى ماتەريالدىق جانە رۋحاني مۇراسىنا قاتىستى مىڭداعان ەسكەرتكىش جيناقتالدى.
«Nomadius» ەتنوگرافيالىق مۋزەيى» بىرنەشە قۇرامداس بولىكتەن تۇرادى: مۋزەيدىڭ نەگىزگى عيماراتى, وعان ىرگەلەس ورنالاسقان الاڭشالارداعى شوشالا, ۇستا دۇكەنى, كيىز ءۇي, ۇلتتىق اسحانا ت.ب.
پروفەسسور ج.و.ارتىقباەۆ بولاشاقتا وسى مۋزەي نەگىزىندە ماڭىزدى عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزەتىن ەتنوگرافيالىق ورتالىق قالىپتاساتىنىنا سەنىمدى.
مۋزەيدىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا اقمولا وبلىستىق اكىمشىلىگىنەن, قر مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى مەن «قوعامدىق كەلىسىم» رمم, «اۋىل» پارتياسىنىڭ, ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ, تۇركىستان, پاۆلودار وبلاستارىنىڭ عالىم-ساراپشىلارى, الەۋمەتتانۋشىلارى, باسقا ايماقتاردان قوناقتار قاتىستى.
«Nomadius» مۋزەيىندە قازاقتىڭ جانە ەۋرازيانىڭ دالالىق بولىگىن مەكەندەگەن كوپتەگەن باسقا حالىقتاردىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىنە قاتىستى زاتتار, كوپتەگەن تاريحي جادىگەرلەر جيناقتالعان.
ەۋرازيا نومادتارىنىڭ مادەني مۇراسى عالىمدار ءۇشىن قىزىقتى جانە قوعام ءۇشىن وزەكتى. بۇل جەردە كىلەمدەردىڭ, قوزعالىس قۇرالدارى جانە ات ابزەلدەرىنىڭ, مۋزىكالىق اسپاپتاردىڭ, سونىمەن بىرگە قارۋ-جاراق تۇرلەرىنىڭ, ويۋلانعان اعاش زاتتاردىڭ, كەراميكانىڭ, زەرگەرلىك بۇيىمداردىڭ, كەستەلەردىڭ, پوليحروم زاتتار مەن اشەكەيلەردىڭ بىرەگەي كوللەكتسيالارى جيناقتالعان. زاتتىق مادەنيەت ۇلگىلەرىنەن باسقا بۇل جەردە ۇلتتىق داستۇرلەر مەن راسىمدەر سيپاتتالعان سيرەك كەزدەسەتىن كىتاپتاردى, فيلمدەردى, فوتوگرافيالاردى, سۋرەتتەر مەن ەسكيزدەردى كورۋگە بولادى.
مۋزەيدىڭ سىرتقى ەكسپوزتسيالارى قۇرامىندا: شوشالا, ۇستاحانا, كيىز ءۇي جانە شارۋشالىلىق مادەنيەتى, ۇلكەن ەكسپوزيتسيالاردىڭ بىرنەشەۋى مۋزەي عيماراتىنا كىرەبەرىستە ورنالاسقان.
ۇلتتىق اسحانا - مۋزەي الدىنداعى الاڭدا بىرنەشە تۇسكيىزدەر, قورجىندار, ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرى, دەكوراتيۆتى دۇنيەلەر ت.ب زاتتار ىلىنگەن.
شوشالا - اعاشتان قيىپ سالعان جازدى كۇنى اس دايىندايتىن, ەت ىستايتىن, زات ساقتايتىن اعاشتان بۇراپ سالعان قۇرىلىستى كورۋگە بولادى, شوشالا گەنەزيسى ەنەوليت ءداۋىرىنىڭ ءۇي-جايىنان باستاۋ الادى جانە تۇركى حالىقتارىندا مىڭداعان جىلدار نەگىزگى ءۇي-جاي قىزمەتىن اتقاردى.
شوشالانىڭ جانىندا جادا ء(شوپ تۋرايتىن قۇرىلعى), مويىنتۇرىق, ارقان ەسۋ قۇرالى ت.ب. ەكپوناتتار بار.
ۇستاحانا - كورىك (وت تەمپەراتۋراسىن كوتەرۋ ءۇشىن قولدانادى)
راسىمدىك قورعانشا - قازاق زامانىندا جاسالعان تاس شىراعادانى بار.
ۇلكەن كيىز ءۇي - «Nomadius» ەتنوگرافيالىق مۋزەيىنىڭ كەشەنىنە جەكە تۇرعان بەسقانات كيىز ءۇي.
نەگىزگى ۇلكەن بولمە: قازاق كيىز ءۇيى جانە ونىڭ جاساۋ-جابدىعى.
مۋزەي ەكسپوزيتسيالارى بىرنەشە نەگىزگى بلوكتاردان تۇرادى. نەگىزگى ۇلكەن زالدىڭ ورتاسىندا ءداستۇرلى ينتەرەرىمەن قازاق كيىز ءۇيىنىڭ سەگمەنتى, سونىمەن بىرگە شارۋاشىلىق زاتتارى مەن حالىقتىق قولدانبالى ونەر تۋىندىلارى ورنالاسقان.
قازاق كيىز ءۇيى بىرنەشە بولىكتەردەن تۇرادى: كىرەبەرىسكە قاراما-قارسى جاعى ءتور (سىيلى قوناقتار وتىرادى), توردەن وڭعا قاراي ەر ازاماتتار, سول جاق ايەلدەر جاعى بولىپ ەسەپتەلەدى. كيىز ءۇيدىڭ ىشكى ىرگەلەرىن اينالا شي تۇتىلىپ, ونىڭ ۇستىنەن تۇسكيىزدەر ىلىنگەن. توردەگى بىرنەشە جۇكاياق ۇستىندە كىلەم, كورپە, الاشالار ت.ب. جينالعان. كيىز ءۇيدىڭ ەر ازاماتتار جاعىندا مىلتىق, بۇركىت, جۇگەن ت.ب. ەر ازاماتتار قولداناتىن زاتتار ورنالاسقان, ايەلدەر جاعىندا – ءارتۇرلى قولونەر زاتتارى بار, سونىمەن بىرگە كەبەجەگە سالىنعان اس-اۋحات, ىدىس-اياق اق شيمەن بولىنگەن. كيىز ءۇيدىڭ كىرە بەرىس بولىگىن بوساعا جاق دەپ اتايدى.
مۋزەيدىڭ بەرگەن مالىمەتتەرىنىڭ نەگىزىندە دايىنداعان «قوعامدىق كەلىسىم» رمم ساراپشىسى نازگۇل دوسماعانبەتوۆا
