كوللاجدى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
تاسقا باسىلعان تاريحتا وسى تاقىلەتتەس قاتەلىكتەردىڭ تالايى كەتكەن. ءبىرى تۇزەتىلسە, ءبىرى تۇزەتىلگەن جوق. ورنى تولماس ولقىلىقتاردىڭ ۇلكەنى – تۇڭعىشتاردىڭ ءتيىستى تۇعىرىنا قونباۋى. ماداقتاۋعا لايىق مارعاسقالاردىڭ سىي-قۇرمەتتەن تىس قالۋى دا – وزەك ورتەر وكىنىش.
وسىعان بايلانىستى الەمنىڭ ءار قيىرىنان مىسال ىزدەمەي-اق ءوزىمىزدىڭ قازاقتارعا قاتىستى بىرەر دەرەك كەلتىرە كەتسەك, ءبىراز جايدىڭ بەتى اشىلاتىن سياقتى. ال ايتايىق وندا ويداعى وپىنىستارىمىزدى.
بىزگە مەكتەپتە سپانديار كوبەەۆتىڭ «قالىڭ مالىن» قازاقتىڭ تۇڭعىش رومانى رەتىندە وقىتتى. سويتسەك, وسى جانردا ودان بۇرىنىراق جارىق كورگەن مىرجاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ «باقىتسىز جامالى» بار ەكەن. الاش ارىستارى اقتالعاندا ءبىر-اق بىلدىك ەمەس پە؟
قازاق دالاسىندا العاش مەكتەپ اشقان ىبىراي التىنسارين ەكەنىنە ەشقاشان كۇماندانعان ەمەسپىز. الايدا جاسقۇستاعى جاڭگىر حان مەكتەبىنىڭ قوڭىراۋى ودان الدەقايدا ەرتەرەك سوعىلىپتى. ونى ايتاسىز, بالا وقىتۋدى باستاعان كەزىندە ىبىراي ورداداعى وسىناۋ ءبىلىم ۇياسىنىڭ جۇمىسىن باقىلايتىن ينسپەكتورلىق قىزمەتكە تاعايىندالا جازداعان كورىنەدى.
ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ سوڭعى نۇكتەسىندەي رەيحستاگ قابىرعاسىنا جەڭىس جالاۋىن قاداعان راقىمجان قوشقارباەۆقا تيەسىلى ماراپاتى تيمەدى. ورىس ەگوروۆ پەن گرۋزين كانتاريا الدىن وراپ, ادىمىن اشتىرمادى.
اتىراۋدىڭ اقيىعى بوران نىسانباەۆ بولسا, جاۋ دزوتىن كەۋدەسىمەن جابۋدىڭ ءرامىزى سانالاتىن الەكساندر ماتروسوۆتان ەكى اپتا بۇرىن ەرلىك جاساپ, نەمىستەردىڭ الىنباس قامالىنان وق جاۋدىرعان اتىس قارۋىنىڭ ءۇنىن وشىرگەن گراناتاسىمەن بىرگە جارىلدى.
ال سايىپقىران سارباز سابالاق ورازالينوۆ ومىراۋىن وققا توسىپ, ارتىنداعى اسكەرلەرىمىزدىڭ اتويلاپ شابۋىلعا شىعۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرعان. ەڭ عاجابى, ەرجۇرەك جاۋىنگەر دەنەسىنىڭ پارشا-پارشاسى شىعىپ, اۋىر جارالانعانىنا قاراماستان, قۇداي ساقتاپ ءتىرى قالدى! امان-ەسەن ەلگە ورالىپ, بەيبىت كۇننىڭ بەرەكەلى تىرلىگىن كەشتى. الماتىنىڭ «ديناموسىندا» ويناپ, وداقتىق ءىرى جارىستاردا التىن, كۇمىستەن القا تاققان اتاقتى ۆاتەرپولشى اسقار ورازالينوۆ – وسى كىسىنىڭ ۇلى.
قان مايداندا قاھارماندىقتىڭ ۇزدىك ۇلگىسىن كورسەتكەن كاپيتان گاستەللو دا – كەشەگى كەڭەستىك كەزەڭدە اتى اڭىزعا اينالعان باتىرلاردىڭ ءبىرى. الايدا اۋە شايقاسىندا وتقا ورانعان ۇشاعىن تومەندەگى فاشيستەر تەحنيكاسى توپتاسقان تۇسقا «توپ» ەتكىزگەن ول ەمەس, ەكىنشى ءبىر ەسكادريليا كومانديرى ماسلوۆ بولىپ شىققاندا, شىندىق شىركىننىڭ شىڭىراۋ تۇبىندە جاتپايتىنىن تۇسىندىك. اتالعان ەكيپاج مۇشەلەرىنىڭ ءبىرى جەرلەسىمىز باقتىوراز بەيسەكباەۆ ەكەنىن بىلگەندە ادىلەتتىلىكتىڭ سالتانات قۇرعانىنا قۋاندىق.
بەرىگە دەيىن قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى ءالجان جارمۇحامەدوۆ ەكەنىن بىلمەي كەلدىك. 1972 جىلى ميۋنحەندەگى جازعى وليمپيا ويىندارىندا كسرو قۇراماسى ساپىندا جاسىنداي جارقىلداعان ساڭلاق باسكەتبولشى – حرۋششەۆ قازاقستاننان ءبولىپ, وزبەكستانعا قوسىپ جىبەرگەن بوستاندىق اۋدانىندا تۋىپ-وسكەن ءوزىمىزدىڭ قانداسىمىز-تۇعىن.
تايعا تاڭبا باسقانداي تالاسسىز ماسەلە توڭىرەگىندە پىكىرتالاس ۇيىمداستىرىپ, الاشتىڭ اقتاڭگەر ازاماتتارى ءالجان مەن جاقسىلىقتى ەكراندا بەتتەستىرىپ «قايسىڭىز ءبىرىنشىسىز؟» دەگەنگە دەيىن بارعان تەلەۆيدەنيەدەگى ارىپتەستەرىمىزدىڭ توك-شوۋى ونشا ورىندى كورىنگەن جوق. ماسكەۋدە باسىلاتىن «فيزكۋلتۋرا ي سپورت» جۋرنالىنىڭ 1972 جىلعى سوڭعى سانىندا وليمپيادادا ولجا سالعان كەڭەس سپورتشىلارىنىڭ قاتارىندا قازاق حالقىنىڭ دا وكىلى بارى جازىلعان. ال ول وليمپياداعا ءالجاننان باسقا قازاق بالاسى بارماعانى بەلگىلى.
قاراعاندى توپىراعىندا كىندىك قانى تامىپ, كەيىن اتا-اناسىمەن بەلارۋسقا قونىس اۋدارعان, سول مەملەكەتتىڭ مەرەيىن ءوسىرىپ, 2018 جىلى قىسقى وليمپيادادا بياتلوننان ەستافەتالىق سىندا وزگە كوماندالاستارىمەن بىرگە جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلگەن دينارا الىمبەكوۆا دا جاتجۇرتتىق «جامان» قىزىمىز ەكەنىن كوپ ەسكەرە بەرمەيتىنىمىز وكىنىشتى-اق. ول – قارا كوزدى ارۋلارىمىز اراسىنان وسىنداي جوعارى اتاققا ءبىرىنشى بولىپ قول جەتكىزگەن سپورتشى.
بەينەلەۋ ونەرىندەگى نەبىر بيىك شىڭداردى باعىندىرعان ورال تاڭسىقباەۆ كاسىبي سۋرەتشى ديپلومىن ءبىرىنشى بولىپ العان قىلقالام شەبەرىمىز دەسەك, بازبىرەۋلەر بازىنا ءبىلدىرۋى مۇمكىن. ء«ابىلحان قاستەەۆ شە؟» دەگەندەي... اقيقاتىن انىقتاعىڭىز كەلسە, كەزىندە ۇزەڭگى قاعىستىرىپ قاتار جۇرگەن قوس قۇرداستىڭ ءومىربايانىنا كوز جۇگىرتىپ كورىڭىز.
قازاقستاندا حالىقارالىق بەدەلدى بايقاۋلاردا توپ جارعان تالانتتى سكريپكاشىلار قاراسى قالىڭ. نەگە؟ سەبەبى سكريپكا – ءبىزدىڭ جانىمىزعا جاقىن اسپاپ. ونىڭ ارعى اتاسى – قوبىز. الايدا ونداي ويدى مۋزىكانىڭ بىردە-ءبىر وقۋلىعىنان كەزدەستىرمەيسىز.
جالپى, قۇجات قاتتاۋعا قۇنتسىزداۋ حالىقپىز عوي. كوپ نارسەنى كوپىرتىپ اۋىزشا ايتامىز. وعان ويدان قوسىلعان اڭىز-ەرتەگى سەكىلدى ارتىق-اۋىس اڭگىمەلەر قوسىلىپ كەتەتىنى بەلگىلى. جازۋلى تۇرسا, جاڭىلىسپاس ەدىك. ءبىر جەرگە ءتۇرتىپ قويماساق, مەككەدەن قازاق تىلىندە تۇڭعىش تەلەرەپورتاج جۇرگىزگەن جۋرناليست ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ ەكەنىن دە ۇمىتىپ كەتۋىمىز عاجاپ ەمەس.
بۇل ءتىزىمدى سوزا بەرۋگە بولار ەدى. بىزگە ءالى بەيمالىم مالىمەتتەر قانشاما؟ توقسان اۋىز ءسوزىمىزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنى: الەمدەگى ايدىك وقيعالار, دارا تۇلعالارعا بايلانىستى دەرەكتەر مەن دايەكتەر بۇرمالانباي تاريحتا ءدال تاڭبالانىپ, الەۋمەتتەن ءادىل باعاسىن الۋعا ءتيىس.
...كوپە-كورىنەۋ مويىندالماعان كولۋمبتاردىڭ كوز جاسىنا قالا كورمەيىك.
