فوتو: ن.بايبۋللين
قازىرگى تاڭدا قازاقستاندا ESG قاعيدالارىن وندىرىسكە ەنگىزۋ مۇمكىندىكتەرى مەن پەرسپەكتيۆالارى تۋرالى بىرىڭعاي تۇسىنىك جوق. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىنە سايكەس, ساۋالناماعا قاتىسقان كاسىپورىنداردىڭ 88 پايىزى بۇل قاعيدالارمەن تانىس ەمەس ەكەنى انىقتالدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ كومپانيالاردىڭ ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىگى تومەن ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ESG قاعيدالارىن ەلەمەۋ كاسىپورىندارمەن بىرگە تۇتاس ەلدىڭ دە ەكونوميكاسىنا, بەدەلىنە جانە قارجىلىق تۇراقتىلىعىنا ءتۇرلى قاۋىپ توندىرەدى. جاقىندا ماڭعىستاۋ وبلىسىندا بولعان ءورت پەن «قازتسينك»-ءتىڭ قالدىقتار قويماسىندا بولعان اپات ايتارلىقتاي ەكولوگيالىق زاردابىن تيگىزدى. بۇل دەگەنىمىز مەتاننىڭ اۋاعا شامادان تىس بولىنۋىنە جانە وزەندەردەگى نيترات كونتسەنتراتسياسىنىڭ ارتۋىنا اكەلىپ سوقتىرادى. وسى رەتتە ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ ەكولوگياعا تەرىس اسەرىن ازايتۋعا ارنالعان زاڭ نورمالارى قانشالىقتى ءتيىمدى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر دەگەن سۇراق تۋىندايدى. وتىرىستا ساراپشىلارمەن جانە بيزنەس وكىلدەرىمەن بىرگە وسى ماسەلەلەردى مازمۇندى ءارى جان-جاقتى تالقىلايمىز», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
كەزدەسۋدە ESG-ءدىڭ ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدى جانە تەڭ مانساپتىق مۇمكىندىكتەر مەن گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋدى كوزدەيتىن الەۋمەتتىك قاعيدالارى دا ءسوز بولدى.
سەنات توراعاسى ايتىلعان بارلىق ۇسىنىستىڭ ىسكە اسىرىلۋى پالاتانىڭ ەكونوميكالىق ساياسات, يننوۆاتسيالىق دامۋ جانە كاسىپكەرلىك كوميتەتى مەن جۇرتشىلىقتىڭ باقىلاۋىندا بولاتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. سونداي-اق پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ الداعى وتىرىستارىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جۇرگىزىلمەك.
«الداعى ۋاقىتتا جاڭا سالىق كودەكسىن قاراۋ بارىسىندا ورنىقتى دامۋ كۇن ءتارتىبى مەن ESG قاعيدالارىن بەلسەندى ەنگىزەتىن كومپانيالار ءۇشىن ەرەكشە جاعدايلار قاراستىرۋىمىز كەرەك. «جاسىل قارجىلاندىرۋ» دا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. سوندىقتان پارلامەنت دەپۋتاتتارى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن بىرگە «جاسىل قارجىلاندىرۋ» ءۇشىن بارىنشا ءتيىمدى زاڭنامالىق نەگىز قاراستىرۋعا ءتيىس. وسى ىسكە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى, KASE, ەلىمىزدەگى كەيبىر جۇيە قۇراۋشى بانكتەر بەلسەندى جۇمىلۋى قاجەت. بۇل – ءبارىمىز اتقارۋعا ءتيىس اۋقىمدى جۇمىس. جالپى, قازىرگى تاڭدا بيزنەس ورنىقتى دامۋ ماقساتتارى مەن پرينتسيپتەرى جانە ESG ستاندارتتارى تۋرالى كوپ بىلە بەرمەيدى. وسىعان بايلانىستى بيزنەستى اقپاراتتىق جانە ادىسنامالىق تۇرعىدان جۇيەلى قولداۋ قاجەت. بۇگىنگى وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا بۇل باعىتتا ناقتى قادامدار جاسايمىز دەپ سەنەمىن», دەگەن سەنات توراعاسى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن بيزنەس وكىلدەرىن وتىرىستا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى الداعى جۇمىستا ەسكەرۋگە شاقىردى.
كوميسسيا وتىرىسىندا پارلامەنت دەپۋتاتتارىمەن بىرگە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆا, ۇلتتىق ەكونوميكا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر جاقسىلىقوۆ بايانداما جاسادى.
ESG قاعيدالارى:
E — environment (قورشاعان ورتاعا جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ)
S — social (جوعارى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك)
G — governance (كورپوراتيۆتىك باسقارۋدىڭ جوعارى ساپاسى) دەگەن ماعىنانى ايشىقتايدى.
