سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
وسى جىلى جاركەنتتىكتەر 44429,5 گا جەرگە ءارتۇرلى داقىل مەن كوكونىس وسىرمەك. ونىڭ ىشىندە ەگىن شارۋاشىلىعىندا جەتەكشى داقىل جۇگەرىنىڭ كولەمى 23 799 گەكتاردى قامتىماق. بۇدان باسقا مىڭ گا ارپا-بيداي, 920 گا كارتوپ, 595 گا كوكونىس, 7 گا باقشا, 18,6 مىڭ گا كوپجىلدىق ءشوپ, 14 گا كۇنباعىس پەن مايبۇرشاق وسىرىلمەك. كوكتەمگى ەگىسكە 424 توننا جۇگەرى, 24 توننا ارپا, 75 توننا بيداي تۇقىمى دايىندالعان. جۇگەرىشىلەر بيىل جەردەگى ىلعالدىڭ مولدىعىن پايدالانىپ, ءساۋىر ايىنىڭ العاشقى اپتاسىنان باستاپ جەر جىرتىپ, تۇقىم سەبۋدى باستادى. وعان دەيىن توپىراق جىلۋىن تالعامايتىن جازدىق بيداي, كوپ جانە بىرجىلدىق ءشوپ, كارتوپ, مايلى داقىلدار ەگۋ قولعا الىنىپ, جوسپارلانعان ءىس تياناقتى اتقارىلدى.
اۋدانداعى ەگىن ەگىلەتىن سۋارمالى جەردىڭ ءبارى تابيعي قۇنارىنان ايىرىلعان. سوندىقتان تاجىريبەلى ەگىنشىلەر تىڭايتقىشتاردى مولىنان پايدالانۋعا ءۇمىت ارتادى. ال مەملەكەتتەن جۇگەرى وسىرۋگە جەڭىلدىكپەن بولىنەتىن مينەرالدى تىڭايتقىش ساتىپ الۋ جوسپارى 13 906 توننا بولسا, بۇگىنگە دەيىن ناقتى ساتىپ الىنعانى 5 500 تونناعا جەتتى. اقتاۋ قالاسىنداعى «قازازوت» كاسىپورنى مەن تاراز قالاسىنداعى «قازفوسفات» زاۋىتىنان تىڭايتقىش الۋعا كەلىسىمشارت جاسالعان. بۇگىندە التىنكول ستانساسىنا 15 ۆاگون تىڭايتقىش جەتكىزىلىپ, قوجالىقتارعا تاراتىلدى. الداعى ۋاقىتتا دا اپتا سايىن اقتاۋدان 2 ۆاگون تىڭايتقىش جەتكىزىلەدى.
بۇل بيىل وسىرىلەتىن جۇگەرى القابىن قۇنارلاندىرۋعا مۇمكىندىك بارىن ايعاقتاماق. جۇگەرىشىلەرگە 2 ەسە ارتىق مينەرالدى تىڭايتقىش قاجەت. بۇل ورايداعى تاپشىلىق تاۋقىمەتىن ەگىنشىلەر «قۇرىققا سىرىق جالعاپ», مال قورالارىنان شىققان كوڭدى القاپتارىنا شاشىپ, امالداپ ءجۇر. بيىل اۋدان بويىنشا جالپى ەگىستىكتەرگە 30 مىڭ توننادان اسا ورگانيكالىق تىڭايتقىش ءسىڭىرىلدى. ءساۋىر ايىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن اۋدان بويىنشا جالپى 21 535 توننا ورگانيكالىق تىڭايتقىش ەگىستىك القاپتارىنا تاسىلىپتى. بۇل ءىس ۇلكەناعاش, پەنجىم اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە ناتيجەلى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
سۋارۋ ماسەلەسىندە جاڭا تەحنيكاعا يەك ارتقان ابزال. وسى رەتتە اۋدان بويىنشا 2 128 گا-عا تامشىلاتىپ جانە جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ءتاسىلى قولدانىلادى. ونىڭ ىشىندە «جاركەنت-فرۋكت» جشس 1 050 گەكتار جەمىس باعىن, «كوكتال-اگرو» جشس 303 گەكتار ەگىستىك القابىن تامشىلاتىپ, 300 گا كوپجىلدىق ءشوبى مەن جۇگەرىسىن جاڭبىرلاتىپ سۋارۋدى باستاعالى 4 جىل بولدى.
ال بىلتىردان باستاپ قوڭىرولەڭ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ديقاندارى 72 گا كوپجىلدىق ءشوپتى جاڭبىرلاتىپ سۋارۋدى قولعا الدى. «وت اگروحولدينگ» جشس 250 گەكتار, «نۇرقايرات» جشق 40 گەكتار القابىنا جاڭبىرلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن پايدالانىپ جاتىر. بۇدان باسقا «ايگەرىم», «ايسۇلتان», «يلمانوۆ. ق» قوجالىقتارى دا جاڭا تەحنولوگيانى قولدانا باستادى. بۇل ەگىن سۋاراتىن سۋدى ۇنەمدەۋگە ايتارلىقتاي كومەگىن تيگىزەدى.
وڭىردەگى جۇگەرى ەگىستىگى كولەمىن يگەرۋ تولىق تەحنيكاعا تاۋەلدى. سوندىقتان جەكە شارۋا قوجالىقتارى تاپقان تابىسىنىڭ باسىم بولىگىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارىن ساتىپ الۋعا جۇمساپ ءجۇر. ياعني جەر وڭدەيتىن «تەمىر تۇلپارلاردىڭ» پاركى جىل وتكەن سايىن جاڭارىپ كەلەدى. بيىل كوكتەمگى ەگىن ەگۋ ناۋقانىنا اۋداندا جالپى 1 231 بىرلىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى قاتىسادى. بۇدان بولەك, العاشقى 3 ايدا شارۋالار 80,9 ملن تەڭگەگە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن ساتىپ الدى.
تەحنيكا دەگەننەن شىعادى, اقسۋلىق شارۋالار دا ايانىپ جاتقان جوق. «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ اياسىندا بارلىبەك سىرتتانوۆ اۋلىنىڭ ازاماتتارى «باۋىر» كووپەراتيۆىن قۇرعان. ولار دا مەملەكەت قولداۋىمەن 27,6 ملن تەڭگە نەسيەگە قول جەتكىزىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاجەت تەحنيكالار العان.
اقسۋ اۋداندىق اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە, جەرگىلىكتى شارۋالار اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ مەن اۋىل حالقىنىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋ ماقساتىندا قولعا الىنعان جوبانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىر. بىلتىر ەكى شارۋا قوجالىعى مەن جەكە كاسىپكەرلىگى بار ءۇش ازامات بىرىگىپ «باۋىر» كووپەراتيۆىن قۇرعان. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن ءبىرازدان بەرى اينالىسىپ كەلە جاتقاندىقتان, ولارعا كووپەراتيۆ جۇمىسىن جۇرگىزۋ قيىندىق تۋدىرعان جوق. بىرىگۋدىڭ ناتيجەسىندە كووپەراتيۆتىڭ ورتاق مەنشىگىندە 100 گا جەر بار, سونىڭ 25-ءى سۋارمالى جەر. تەحنيكالارى دا ورتاق.
«جەكە-دارا جۇمىس ىستەگەننەن گورى كووپەراتيۆكە بىرىگىپ ەڭبەكتەنۋدىڭ ۇتىمدى تۇستارى كوپ. سوندىقتان اۋىلداستارىمىزبەن اقىلداسىپ, ۇساق شارۋاشىلىقتارىمىزدى بىرىگىپ توپتاستىرۋدى ءجون دەپ تاپتىق. بۇل ورايدا «اۋىل اماناتى» جوباسىنىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالاندىق. تەحنيكالارىمىز توزىپ كەتكەندىكتەن, كووپەراتيۆتەرگە بەرىلەتىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەدەن 27 ملن 600 مىڭ تەڭگە قاراجات الىپ, جاڭا تراكتور, تيەگىش, سوقا جانە قىزىلشا سەپكىش ساتىپ الدىق. بيىل 10 گا قانت قىزىلشاسىن, 10 گا ارپا, 5 گا جوڭىشقا ەگەمىز. قازىر قىزىلشا ەڭ ءتيىمدى داقىل بولىپ وتىر. سوندىقتان الداعى جىلداردا سۋارمالى جەردىڭ كولەمىن ۇلعايتىپ, قىزىلشا القابىنىڭ اۋقىمىن 50 گا-عا جەتكىزسەك دەگەن جوسپارىمىز بار», دەيدى «باۋىر» كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسى باۋىرجان باقىتجان ۇلى.
ايتۋىنشا, بولاشاقتا كووپەراتيۆكە قىزىلشا جينايتىن كومباين ساتىپ الۋ جوسپارلانىپ وتىر. قازىر قولدا بار تەحنيكالارىن وزدەرى قولدانۋمەن قاتار اۋدانداعى وزگە دە شارۋا قوجالىقتارىنا جەر جىرتۋ, ءشوپ شابۋ سياقتى جۇمىستارعا اقىلى قىزمەت كورسەتىپ كەلەدى. بۇل تەحنيكاسى تاپشى ۇساق شارۋاشىلىقتار ءۇشىن ءتيىمدى.
ازىرگە ەگىس ناۋقانىنا دايىندىق جۇمىسىن ءۇش ازامات وزدەرى اتقارىپ كەلەدى. ال جازدا, كۇزگى جيىن-تەرىن ماۋسىمىندا كووپەراتيۆ 10 شاقتى ادامدى, سونىڭ ىشىندە سۋشى, قىزىلشاشى سياقتى ەڭبەك ادامدارىن جۇمىسپەن قامتيدى.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسىنىڭ شارتتارى, اۋىلدىق جەرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, اسىرەسە ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ بىرىگىپ كووپەراتيۆ قۇرۋىنىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشاتىنىن حالىق اراسىندا كەڭىنەن ءتۇسىندىرىپ كەلەمىز. وكرۋگىمىزدە كووپەراتيۆ قۇرۋ باستاماسى جامان ەمەس. ءوزارا بىرىگىپ, ىرىلەنۋدىڭ ناتيجەسىندە كۇزگى ونىمدەرىن مول جيناپ, ەڭبەكتىڭ جەمىسىن كورگەندە, وزگەلەر دە كووپەراتيۆتىڭ تيىمدىلىگىنە كوز جەتكىزەدى دەپ ويلايمىن», دەيدى ب.سىرتتانوۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى ءادىلجان سۇلەيمەنوۆ.
وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر وبلىستا 13 اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆى قۇرىلعان. ولاردىڭ ەكەۋىنە جالپى سوماسى 54,6 ملن تەڭگە نەسيە بەرىلگەن. بيىل ءار اۋداندا ءبىر كووپەراتيۆتەن, ياعني وبلىس بويىنشا 8 كووپەراتيۆ قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
