قالعان 303 تۇرعىن ءۇيدىڭ ورنىنا جاڭا باسپانا بەرىلەدى. ماسەلەن, تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن ەكىدىڭ, قىزىلجۇلدىز اۋىلدارىنىڭ وتىز شاقتى تۇرعىنى ارقالىق قالاسىنا مەملەكەت ساتىپ الىپ بەرگەن پاتەرلەرگە قونىس اۋداردى. سولاردىڭ ءبىرى – بۇرىنعى ەكىدىڭ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, التى بالانىڭ اناسى – ءمولدىر تىلەۋقابىلوۆا.
«تابيعي اپاتتىڭ سالدارىنان ءۇيىمىز سۋ استىندا قالدى. ءىلىپ الاتىن ەشتەڭەمىز قالمادى. وسىنداي قيىن جاعدايدا دالادا قالدىرماي, قاناتىنىڭ استىنا الىپ, قامقورلىق كورسەتىپ جاتقان مەملەكەتىمىزگە, وبلىس, قالا باسشىلارىنا العىسىمىز شەكسىز. اۋىلدا مونشامىز بار ەدى, ول دا سۋعا كەتتى. «بايتال تۇگىلى, باس قايعى» بولىپ, سۋدىڭ ورتاسىندا قالعاندا توتەنشە جاعداي تىكۇشاعى كومەككە كەلىپ, قۇتقارىپ الدى. جانىمىزدىڭ امان قالعانىنا شۇكىر دەيمىز. قيىن ساتتە قولۇشىن سوزعان اۋىل ازاماتتارىنا دا ريزامىز. اۋەلدە قوعامدىق قور ارقىلى بەرگەن اقشالارىنا پاتەر جالداپ تۇردىق. ەندى, مىنە, قالادان ءۇي الىپ جاتىرمىز. بۇل پاتەردى ءوزىمىز تاڭداپ الدىق. بىزگە دە, بالالارعا دا ۇنادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ وكىلدەرى جولداسىم ەكەۋمىزگە جۇمىس جاعىنان دا جاردەمدەسەمىز دەپ وتىر. قازىر ءوزىم ۇيدەمىن, بالالارعا قاراپ جاتىرمىن. جولداسىم جۇمىسقا ورنالاسىپ قالار دەگەن ۇمىتپەن وتىرمىز», دەيدى م.تىلەۋقابىلوۆا.
ءمولدىردىڭ بالالارىنىڭ الدى ەر جەتىپ قالعان, ءۇش بالاسى جاڭا ءۇيىنىڭ جانىنداعى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى №1 مەكتەپتە وقيدى. بىرەۋى وسى مەكتەپتىڭ دايارلىق سىنىبىنا بارىپ ءجۇر.
2 مىڭعا جۋىق تۇرعىن ءۇي, ساياجاي باسپاناسىن سۋ باسقان قوستاناي اۋدانى تۇرعىندارىنان جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك بۇگىنگە دەيىن 200-گە جۋىق ءوتىنىش قابىلداپ العان. ارنايى كوميسسيا شامامەن 140-تان اسا ۇيگە كەلگەن شىعىننىڭ كولەمىن انىقتاپ, رەسمي قۇجاتتاپ, تىركەۋگە العان. قازىر كوميسسيا مۇشەلەرى ۇيلەردى ارالاپ, ەسەپ جۇرگىزىپ جاتىر. سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەندەردىڭ بارىنە 369 200 تەڭگەدەن بىررەتتىك تولەم بەرىلدى. ال دۇنيە-م ۇلىك شىعىنى ەسەپتەۋ, تىركەۋ ءىس-شارالارى اياقتالعان سوڭ وتەلەدى.
توبىل وزەنى تاسىعاندا قوستانايدىڭ ىرگەسىندەگى ميچۋرين ەلدى مەكەنىندەگى 40 شاقتى ۇيگە سۋ كىرگەن. قاۋىپتىڭ بەتى قايتقان سوڭ, تۇرعىندار دا ۇيىنە ورالىپ, اۋلاسىن تازارتىپ, شاماسى كەلگەنشە ءۇيىنىڭ ءىشى-سىرتىن رەتتەستىرىپ جاتىر. تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا, ءساۋىردىڭ التىسىنان جەتىسىنە قاراعان كۇنى كىرگەن قارعىن سۋدىڭ تەرەڭدىگى 1-2 ساعاتتىڭ ىشىندە ادام موينىنا دەيىن جەتكەن. سول سۋدىڭ كەسىرىنەن ءبىراز ءۇيدىڭ سىلاعى ءتۇسىپ, شەتى كەرتىلىپ, ىرگەتاسىنىڭ استى سوگىلىپ جاتىر. وسى اۋىلدا تۇراتىن سەيىلوۆتەر وتباسى وزدەرى وسىدان ەكى جىل بۇرىن يپوتەكاعا العان ۇيگە سۋ كىرىپ, سىلاعى ءتۇسىپ, ەدەنىنە دەيىن جاراماي قالعانىن ايتادى.
ء«ۇيدىڭ ءىشى-سىرتىن قايتادان سىلاۋ كەرەك. تۇسقاعازدارىن قايتا جاپسىرىپ شىعۋ كەرەك. ەدەندەرىن اۋىستىرۋ قاجەت. جيھازدىڭ ءبارى ىسكە جاراماي قالدى. سەپتيكتەن اققان ءناجىستىڭ ءبارى ۇيگە كىرىپ كەتكەن. توبىل وزەنىنىڭ ءبىر تارماعى اۋىلدىڭ ءدال تۇبىنەن اعىپ جاتىر. سول ماڭداعى تۇرعىندار جاعدايدى قاراپ, باقىلاپ وتىرعان. سونشالىقتى سۋ باساتىنداي قاۋىپ بايقامادىق. ءبارى تىنىش ەدى. كەنەتتەن ءنوپىر سۋدىڭ قايدان كەلگەنىن بىلمەي قالدىق», دەيدى ءلاززات سەيىلوۆا.
قازىر ارنايى كوميسسيا ءميچۋريندى ارالاپ, شىعىن مولشەرىن ەسەپتەپ جاتىر. مۇنىڭ سىرتىندا, قوستاناي اۋدانى بويىنشا زارداپ شەككەندەردەن ءوتىنىش قابىلدايتىن 3 ءموبيلدى شتاب قۇرىلدى.
«قانشا ۇيگە جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەرەك ەكەنىن تاۋەلسىز باعالاۋ كوميسسياسى قارايدى. ودان كەيىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن ساتىپ الۋعا قارجى بولىنەدى. ءاربىر ءۇيدىڭ شىعىنىن كوميسسيا انىقتايدى», دەيدى اۋداندىق ەكونوميكا جانە قارجى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ءىلياسحان امىربەكوۆ.
تاسقىن سۋدىڭ زاردابىن جويۋ ماقساتىنداعى كەشەندى ءىس-شارالار اياسىندا مال شىعىنىنىڭ ورنىن تولتىرۋ ماسەلەسى دە بىرتىندەپ ءوز شەشىمىن تاۋىپ جاتىر. اتالعان ماسەلە, اسىرەسە, تىرشىلىگى ءتورت ت ۇلىككە تاۋەلدى ارقالىق, تورعاي ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن اسا ماڭىزدى. ارنايى كوميسسيا وكىلدەرىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىنگە دەيىن اتالعان وڭىرلەردە 637 باس مالدىڭ قۇجاتى دايىندالىپ, مال يەلەرىنە 64 ملن تەڭگە وتەماقى تولەنگەن. مىسالى, ارقالىق وڭىرىندەگى قىزىلجۇلدىز اۋىلىنىڭ تۇرعىنى سوۆەتحان اليەۆ تاياۋدا عانا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ سۋعا كەتكەن مالىنىڭ وتەماقىسىن العانىن ايتادى.
«18 باس مالىم جوق, كوميسسيا سونىڭ ولەكسەسى تابىلعان 10 باسقا وتەماقى تولەدى. ەندى 8 باس مالىمنىڭ ءىزى جوق. شاماسى, اعىپ كەتكەن-اۋ دەيمىن. تاياۋدا سول 8 باس مالىما ءوتىنىش قابىلداپ الدى. كۋا رەتىندە 3 ادام اپاردىم. تاعى وتەماقى تولەنەدى دەپ جاتىر», دەيدى س.اليەۆ.
ارقالىق قالاسىنداعى ارنايى كوميسسياعا قىزىلجۇلدىز اۋىلىنان 3 ءوتىنىش تۇسكەن. جالپى, بۇگىنگە دەيىن وبلىستىڭ وڭتۇستىك اۋداندارىندا تاسقىن سۋدان زارداپ شەككەن تۇرعىنداردىڭ سۋعا كەتكەن 268 مالىنا تولەم جۇرگىزىلدى. سونداي-اق سۋعا كەتكەن 900-دەن اسا مال باسىنا قۇجات ازىرلەندى. كوپ ۇزاماي مال يەلەرىنىڭ ءبارى وزدەرىنە ءتيىستى وتەماقىسىن الايىن دەپ وتىر. ال رەسمي تىركەلمەگەن, نە ولەكسەسى تابىلماعان ت ۇلىككە وتەماقى الۋدىڭ ءوز ءتارتىبى بار. ول ءۇشىن مال يەسى 3 ادامدى كۋالىك ەتىپ, وزىندە سۋ تاسقىنىنا دەيىن بالەنباي مالدىڭ بولعانىن دالەل ەتىپ, ءوتىنىش جازۋى شارت.
«قازىر بىزگە 20 ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى. ونىڭ ۇشەۋى – جانكەلدين اۋدانىنان, 11-ءى – ارقالىقتان. بۇل وتىنىشەر بويىنشا 938 باسقا قۇجات دايىندالعان. بۇل قۇجاتتار مال شىعىنىن باعالايتىن مەكەمەگە جىبەرىلدى», دەيدى وبلىستىق ۆەتەريناريا باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان بەكەت.
وڭىردە تاسقىن سۋدىڭ سالدارىنان شارۋاشىلىعى شاتقاياقتاپ قالعان فەرمەرلەردى قولداۋ تەتىكتەرى دە شيراپ كەلەدى. مىسالى, ليزينگكە تەحنيكا العان شاعىن شارۋالاردىڭ بورىشىن وتەۋ مەرىزىمى دە كەيىنگە شەگەرىلىپ, ۇزارتىلىپ جاتىر.
قوستاناي وبلىسى
