«قازاقستان جاستارى» ۇلتتىق بايانداماسى جىل سايىن ازىرلەنەدى. 2013 جىلدان بەرى 11 ۇلتتىق ەسەپ جارىق كورگەن. باياندامالاردى دايىنداۋعا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ ستاتيستيكالىق جانە تالدامالىق دەرەكتەرى سەپ بولعان. ءىس-شاراعا مەملەكەتتىك ورگاندار, ساياسي پارتيالار, حالىقارالىق ۇيىمدار, زەرتتەۋ ورتالىقتارى, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن جاستار بىرلەستىكتەرىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. تالقىلاۋدا باس قوسقاندار وسى جىلعا جوسپارلانعان الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر بارىسىمەن تانىستى.
«جاستار ساياساتىن جۇرگىزۋ اياسىندا جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋى مەن دامۋىنا قاجەتتى جاعدايلار جاسالىپ جاتىر. شەشىم قابىلداۋ كەزىندە جاستاردىڭ بۇگىنگى سۇرانىسىن ەسكەرۋ ماڭىزدى جانە بۇل بايانداما ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ دامۋىنداعى نەگىزگى ترەندتەردى كورۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جاستار جانە وتباسى ىستەرى كوميتەتى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءبىرجان ءالىمجانوۆ.
تالقىلاۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جاستارعا قاتىستى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جوبالاردى عىلىمي-ساراپتامالىق تۇرعىسىنان كۇشەيتۋ قاجەت دەگەن شەشىمگە كەلدى. ساراپشىلار جاھاندانۋ كەزەڭىندە جاستاردىڭ شىڭدالۋى مەن ءوزىن-ءوزى دامىتۋعا جاعداي جاساۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكە سالدى.
«ۇلتتىق بايانداما – جاس ازاماتتارعا قاتىستى ساياساتتى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان بىرەگەي جانە ىرگەلى قۇجات. بۇل بايانداما جاستاردىڭ اراسىنداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى انىقتاۋعا, الداعى ۋاقىتتا جاستارمەن قالاي جۇمىس ىستەۋ كەرەك ەكەنىنە قاجەتتى اقپاراتتاردى ۇسىنا الادى. ماسەلەن, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار ءوزىنىڭ اۋماعىنداعى جاستارمەن جۇمىس ىستەۋ كەزىندە وسى ۇلتتىق باياندامادا كورسەتىلگەن ۇسىنىمداردى قولدانا وتىرىپ الداعى ساياساتىن تۇگەندەي الادى», دەدى «جاستار» عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى ايسۇلۋ ەرنيازوۆا.
ساراپشىلار 3 الەۋمەتتىك تاقىرىپتا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرەدى. اسىرەسە قۇندىلىقتارعا باسىمدىق قويادى. «قازاقستان جاستارى – 2024» ۇلتتىق بايانداماسىن ازىرلەۋشىلەر ۆولونتەرلىك قوزعالىس 1,5 ەسە ارتقانىن ايتادى. ونى قازىرگى ەلدەگى توتەنشە جاعداي تۇسىندا جاستاردىڭ كۇن-ءتۇن دەمەي حالىقتان قارجىلاي ءارى گۋمانيتارلىق كومەك جيناستىرىپ, قارا جۇمىسقا دا جەگىلىپ, بوگەت تۇرعىزىپ جاتقان بەلسەندىلىگىنەن-اق كورۋگە بولادى. سوڭعى دەرەك بويىنشا سۋ تاسقىنىمەن كۇرەسىپ جاتقان ايماقتاردا 25 مىڭ ۆولونتەر ءجۇر.
ايتا كەتەرلىگى, يۋنەسكو 2030 جىلى الەمدە 1,3 ملرد جاس ءومىر سۇرەتىنىن بولجاپ وتىر. جاھاندىق ساراپشىلار جاستاردىڭ ەلدىڭ دامۋىنا دا, كەرى كەتۋىنە دە ىقپال ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتادى. ياعني قازىرگى 35-كە دەيىنگى ازاماتتارىمىزدىڭ مۇددەلەرى مەن داعدىلارى ەكونوميكاعا ايتارلىقتاي اسەر ەتەدى.
«Brif research group» زەرتتەۋىنە سۇيەنسەك, جاستار قارىم-قاتىناستىڭ ءداستۇرلى ادىستەرىنەن بىرتىندەپ الشاقتاپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە وزدەرىن كورسەتۋ ارقىلى شىعارماشىلىق باعىتتاعى ماماندىقتاردى ءجيى تاڭداپ ءجۇر. ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىلارى ەڭبەك نارىعىندا ءۇش نەگىزگى سانات بارىن ايتادى. اعا بۋىن, بەلسەندى جۇمىس كۇشى جانە جاڭا جۇمىس كۇشى. سوڭعىسىنا 1997 جىلدان 2012 جىلعا دەيىن تۋعان ادامدار, ياعني «Z» بۋىنى كىرەدى. ولاردا ونلاين وقىتۋعا دەگەن ۇمتىلىس كوپ جانە يكەمدى جەكە كەستە بويىنشا جۇمىسىمەن ەرەكشەلەنەدى. پلاتفورمالىق جۇمىسپەن قامتۋ, قاشىقتان ەڭبەك ەتۋدى, فريلانستى ەنگىزگەن دە وسىلار. ياعني جاستاردىڭ ءبىر بولىگىنىڭ ءونىمدى ەڭبەككە تارتىلماۋى ولاردىڭ ساتىپ الۋ قابىلەتىن تومەندەتەدى. بيۋدجەتكە سالىق تۇسپەگەنىمەن, الەۋمەتتىك مىندەتتەمە تۇرىندەگى سالماق كوبەيە تۇسەدى. دەمەك جاستارمەن جۇمىس ىستەۋدە ارنايى ستاندارتتار ازىرلەۋ قاجەت. سەبەبى «ح» نەمەسە ء«ۇ» ورتا جانە اعا بۋىنعا قولايلى بولعان ەكونوميكالىق جۇيە «Z» جانە «الفا» جاستار مەن جاسوسپىرىمدەرگە سايكەس كەلمەيدى. الەۋمەتتانۋشى ايگۇل سادۋاقاسوۆا وسىنداي پىكىردە.
«نارىق پەن ەكونوميكانى ازىرلەۋ تەتىكتەرى ادام كاپيتالىنا نەگىزدەلۋى كەرەك. ءالسىز ەكونوميكالىق ورتادا دەموگرافيالىق تۇرعىدان بالالار مەن جاستار ۇلەسىنىڭ كوپ بولۋى الەۋمەتتىك شيەلەنىستى كۇشەيتە ءتۇسۋى مۇمكىن. قوعامداعى بۇل ۇدەرىس ادام كاپيتالى ساپاسىنىڭ تومەندەگەنىن بىلدىرەدى. ونى دەموگرافيالىق تۇرعىدان قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان وڭىرلەردەن ايقىن بايقاۋعا بولادى», دەدى ول.
بۇگىن قوعامدا جاستار اراسىندا ناشاقورلىق پەن لۋدومانيا ماسەلەسى دە وزەكتى. ازاماتتار ءبىراۋىزدان مۇنىڭ ءبارىن شەشۋگە كەشەندى, جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەك ەكەنىن العا تارتتى. جيىندا «قازاقستان جاستارى – 2024» ۇلتتىق بايانداماسى بيىل كۇزگە جاقىن دايىن بولاتىنى جونىندە ايتىلدى.
