قوعام • 11 ءساۋىر, 2024

ەلەۋگە تۇرارلىق ەڭبەك ەدى

150 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن
ەلەۋگە تۇرارلىق ەڭبەك ەدى

كەيدە ادىلەتتىڭ كوزى اعىپ كەتكەندەي كورىنەتىنى بار.

ە, نەگە؟

و, وعان مىڭداعان مىسال كەلتىرۋگە بولادى.

كوپ سويلەپ كوپىرمەي, ناقتىلاي-فاكتىلاي ايتساڭىز.

بوپتى.

قازاقتىڭ قادىرلى قالامگەرلەرى كوپ. شا­مامىز جەتكەنشە اقىن-جازۋ­شى­لارىمىزدىڭ مەرەيىن ءوسىرىپ, مەملەكەت­تىك دەڭ­گەيدە ماراپاتتاپ جاتامىز. ەل ءۇشىن ەتكەن ەڭبەكتىڭ ەلەنگەنىنە نە جەت­سىن!

بىراق امىسە ولاي بولا بەرمەيتىنى جامان. مىسالى, بىزدە مەدەۋ سارسەكەدەي جانكەشتى جازۋشى بولعانىن جۇرتتىڭ ءبارى بىردەي بىلە بەرمەيدى. ويتكەنى ول ادەبيەتتەگى اتاق-داڭق الامانىنا ەش­قاشان ات قوسقان ەمەس. ۇلتتىق باسپا­سوزىمىزدە ۇلىقتالمادى. دارەجەسىنە لايىق دارىپتەلمەدى. شىعارماشىلىق جۇمىستىڭ قىزىعىنان گورى شىجىعىن كو­بىرەك كوردى. ماقسات جولىندا ماڭ­دايى تالاي تاسقا تيسە دە, العان بەتىنەن قايتپادى. قانداي قيىندىقتار كەزدەسسە دە قاجىر-قايراتىن قارسى قويىپ, قو­لىن­داعى قالامىن ەرىك-جىگەرىنە قاي­راق ەتتى.

جارىقتىق, جاقىندا عانا دۇنيەدەن ءوتتى. ونىڭ وقىرمان ولجاسىنا اينالعان كوركەم شىعارمالارىن بىلاي قويىپ, ۇلتىمىزدىڭ قانىش ساتباەۆ, ەۆنەي بوكەتوۆ, ەرمۇحان بەكماحانوۆ سەكىلدى ۇلى تۇلعالارى تۋرالى كەسەك تۋىندىلارىن ايتساق تا, اڭگىمەمىزدىڭ ءبىراز جەرگە بارارى انىق. اسىرەسە الاشتىڭ ارداقتى پەرزەنتى, اكادەميك قانىش ساتباەۆقا ارنالعان رو­مان-ەسسەسىنىڭ ادەبيەتىمىزدە الار ورنى ايرىقشا بولارى انىق. سوناۋ جەت­پىسىنشى جىلدارى الكەي مارعۇلان, مالىك عابدۋللين سەكىلدى قازاق رۋحا­نيا­تىنىڭ قابىرعالى وكىلدەرىنىڭ وتىنىشىمەن باستالعان بۇل كىتاپتىڭ حيكاياسى ۇزاق جىلدارعا سوزىلدى. سول كەزدەگى رەسپۋبليكا باسشىلىعى اتالعان عۇمىرنامانىڭ جارىق كورۋىنە جانتالاسا قارسى تۇردى. مەملەكەتتىك ماشينا تەتىكتەرى ءبىر اينالىپ كەتسە, جولىنداعىسىن تەگىس جايپاپ وتەتىنى وزىنەن-ءوزى تۇسىنىكتى.

الايدا مەدەۋ اعامىز الدىنداعى ات­تاي الماس الىپ تاستى اينالىپ ءوتتى. يدەو­­لوگيا يتارشىلارىنىڭ قولدان جا­ساعان قياناتتارىنا مويىمادى. ەرۋگە-قارۋ قىلىپ تىعىرىقتان شىعۋعا تىرىس­تى. اقىرى امالىن تاپتى دا. قازاقستان ىسكە العىسىز قىلعان «ساتباەۆتى» ايدى اس­پانعا شىعارىپ, ماسكەۋدە باستىردى. باسقا ەمەس, «مولودايا گۆارديا» باسپا­سىنىڭ الەمگە ايگىلى «جزل» سەرياسىمەن شىعاردى. بۇل وسىنداي اي­دار­مەن جا­رياعا جەتكەن قازاقتىڭ ەكىنشى كىتابى-تۇعىن. ءبىرىنشىسى, بەلگىلى عالىم تۇرسىنبەك كاكىشەۆتىڭ «ساكەن سەيفۋللينى» بولاتىن.

ءبىر «قىزىعى», وداقتىڭ ورتالىعى باتاسىن بەرسە دە, قازاقشا نۇسقاسىنىڭ جولى بولماي-اق قويدى. اۆتور باسىن تاۋعا دا, تاسقا دا ۇرىپ ءجۇرىپ, كەيىن زامان تۇزەلە باستاعان كەزدە اۋپىرىمدەپ ارەڭ شىعارعانى امبەگە ايان. مۇنىڭ مۇڭلى تاريحىن مارقۇم «قۋدالانعان» «ساتباەۆ» اتتى ەسسەسىندە جان-جاقتى بايانداعان. «شابىت» باسپاسى, 1994 جىل.)

كسرو عىلىم اكادەمياسىنا مۇشە بولعان ەكى قازاقتىڭ ءبىرى (ەكىنشىسى اسقار قوناەۆ), عىلىمداعى اتاعى جەر جارعان عۇلاما عالىم قانىش يمانتاي ۇلى سات­باەۆقا كىمدەردىڭ ورتتەي ءوش بولعانىن ايتىپ, اۋزىمىزدى جازىقتى قىلماي-اق قويالىق. بەلگىلى جايت قوي, جۇرت ونسىز دا بىلەدى. اق-قاراسى ايىرىلا جاتار.

ايتپاقشى, اتوم جارىلىسىنان كوز اشپاعان سەمەي ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى شەككەن زارداپتاردى تىزگەن شەرلى شە­جىرە ىسپەتتى كولەمدى دۇنيەسى ءوز الدىنا ءبىر توبە.

ءبىزدىڭ بىلەتىنىمىز, قانداي قۇرمەتكە دە لايىق مەدەۋ سارسەكەنىڭ ەرەن ەڭبەگى ەسكەرۋسىز قالدى. اركىمدەردىڭ قان­جى­عاسىنا بايلانعان مارتەبەلى اتاقتار مەن بە­­دەلدى سىيلىقتار بۇل كىسىگە بۇيىر­­مادى.

اتتەڭ, دۇنيە-اي...

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35