فوتو: ن.بايبۋلين
قازاقستان ءۇشىن تازا اۋىزسۋعا جانە ساپالى سانيتارياعا قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى ماسەلە ەكەنى بەلگىلى. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەن ەلەۋلى ىلگەرىلەۋگە قاراماستان, ءالى دە بولسا ماڭىزدى تۇيتكىلدەر بار. قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن جابدىقتاۋعا شامامەن 400 مىڭ ادام قول جەتكىزە الماي وتىر. ولاردىڭ جارتىسىنان كوبى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. سونداي-اق سەنات توراعاسى سۋ ساپاسىنىڭ ناشارلاۋىنا, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جەلىلەرىنىڭ توزۋىنا بايلانىستى پروبلەمالار دا ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىنىن ايتتى.
«مەملەكەت باسشىسى 2026 جىلعا دەيىن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى تازا اۋىزسۋمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ناقتى تاپسىرما بەردى. بۇل مىندەتتى ساپالى ورىنداۋ ءۇشىن بىرقاتار وزەكتى پروبلەمانى شەشۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا قولدانىستاعى كوپتەگەن سۋ شارۋاشىلىعى نىساندارىندا 30 جىلدان 50 جىلعا دەيىن كۇردەلى جوندەۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەگەن. سوندىقتان ول جەرلەر قاۋىپتىلىگى جوعارى وبەكتىلەر قاتارىندا قالىپ وتىر. ارنايى تەحنيكالارعا قاتىستى جاعداي دا وسىنداي. ولاردىڭ شامامەن 50 پايىزى جاڭارتۋدى قاجەت ەتەدى. الايدا, نىسانداردىڭ توزۋى جانە سونىڭ سالدارىنان سۋدىڭ ىسىراپ بولۋى ماسەلەنىڭ ءبىر بولىگى عانا. سۋ ساپاسىنىڭ ناشارلاۋى دا ۇلكەن پروبلەما ەكەنى بەلگىلى. بۇگىندە قايتا پايدالانىلعان سۋدىڭ ۇلەسى تۇششى سۋدىڭ جالپى كولەمىنىڭ شامامەن 2,5 پايىزىن عانا قۇرايدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
وتىرىس بارىسىندا ترانسشەكارالىق وزەندەردى پايدالانۋدى رەتتەيتىن ناقتى تەتىكتەردىڭ ءالى قالىپتاسپاعانى تۋرالى تالقىلاندى. جاسالعان كەلىسىمدەرگە جانە بەكىتىلگەن سۋ بەرۋ كەستەلەرىنە قاراماستان, ەلىمىزدەگى كەيبىر وبلىستاردىڭ ءتيىستى سۋ كولەمىن الا الماۋى ءجيى كەزدەسەتىن جاعدايعا اينالدى. وسىعان وراي پارلامەنتارالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ورنىقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن كەشەندى ءتاسىل مەن ستراتەگيالىق جوسپار قاجەت ەكەنىن ايتىپ, الداعى بىرلەسكەن جۇمىستىڭ باسىم باعىتتارىن بەلگىلەپ بەردى.
«جاڭا سۋ كودەكسىن ازىرلەۋ بارىسىندا نەگىزگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سۋ رەسۋرستارىن پايدالانۋ جانە قورعاۋ سالاسىنداعى قۇزىرەتتەرىن قايتا قاراۋ قاجەت. بۇل رەتتە ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋگە باسا ءمان بەرگەن ءجون. جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋىلداردى تازا اۋىزسۋمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ساپالى ورىنداۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق مىندەتىمىز. سۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى ينۆەستيتسيالاۋ ءۇشىن نورماتيۆتىك كەدەرگىلەردى جويۋعا ارنالعان شارالار قابىلداۋدىڭ دا ماڭىزى زور. ونىڭ ىشىندە اعىندى سۋلاردى قايتا پايدالانۋ ءۇشىن زاڭنامالىق جانە نورماتيۆتىك بازانى قالىپتاستىرۋ قاجەت. سونداي-اق سۋدى ۇنەمدەۋگە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىندا سۋ رەسۋرستارىن جاۋاپتى باسقارۋعا ىقپال ەتەتىن اگروازىق-ت ۇلىك تىزبەگى بويىنشا سۋدى پايدالانۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى شارالاردى قولعا الۋ كەرەك. سۋدى ۇنەمدەۋ, ونىڭ ىسىراپ بولۋىنا جانە لاستانۋىنا جول بەرمەۋ, سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ سياقتى قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ ءۇشىن قوعامدا بەلسەندى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن ءجون. سۋ ۇنەمدەۋدىڭ وزىق تەحنولوگيالارى مەن زاماناۋي جۇيەلەرىن ەنگىزۋگە ارنالعان شارالار كەشەنىن دە ازىرلەۋ قاجەت», دەدى سەنات سپيكەرى.
پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىنا سەنات جانە ءماجىلىس دەپۋتاتتارىمەن بىرگە سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ايجان ەسماعامبەتوۆا, اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ازات سۇلتانوۆ, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى مانسۇر وشۋرباەۆ, تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى دارحان ساتىبالدى, ءوڭىر اكىمدىكتەرىنىڭ, قوعامدىق جانە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىستى. سونداي-اق قازاقستانداعى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى دامۋ باعدارلاماسىنىڭ تۇراقتى وكىلى كاتارجينا ۆاۆەرنيا, «WATER HUB» حالىقارالىق زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اناتولي ريابتسەۆ قاتىسىپ, بايانداما جاسادى.
وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا پارلامەنتتىك كوميسسيا مەملەكەتتىك ورگاندارعا الداعى بىرلەسكەن جۇمىسقا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىم جولدادى. ماۋلەن اشىمباەۆ ولاردىڭ ورىندالۋ بارىسى جۇرتشىلىقتىڭ جانە سەناتتىڭ اگرارلىق ماسەلەلەر, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ كوميتەتىنىڭ باقىلاۋىندا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق پارلامەنتارالىق كوميسسيا اياسىنداعى كەلەسى كەزدەسۋلەردە دە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جۇرگىزىلەدى.
تۇركىستان وبلىسىنا ساپار اياسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ باستاعان سەناتورلار جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن جانە ءوڭىر جۇرتشىلىعىمەن دە كەزدەستى. ءوز سوزىندە پالاتا توراعاسى مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق قۇرىلتايدا بەلگىلەپ بەرگەن باستامالارعا كەڭىنەن توقتالىپ ءوتتى. سونداي-اق وبلىس تۇرعىندارىمەن بىرگە وڭىردەگى وزەكتى ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋ جولدارىن تالقىلادى.
«وبلىستا ءوڭىردى دامىتۋعا ارنالعان بىرقاتار ماڭىزدى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. ينۆەستيتسيا تارتۋ, ونەركاسىپ, قۇرىلىس سالاسىندا جانە باسقا دا باعىتتاردا ايتارلىقتاي ناتيجەگە قول جەتكىزىلدى. دەگەنمەن, ايماقتا شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر دە بار. اسىرەسە, وبلىس تۇرعىندارىن سۋ رەسۋرستارى مەن جايىلىمدىق جەرلەردىڭ تاپشىلىعى الاڭداتادى. بۇگىن پارلامەنتتىك كوميسسيانىڭ وتىرىسىندا وسى باعىتقا نازار اۋداردىق. ينجەنەرلىك جانە ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋعا قاتىستى تۇيتكىلدەر دە وتە وزەكتى. سەنات وڭىرلەردىڭ مۇددەسىن قورعايتىن پالاتا رەتىندە ماسليحاتتارمەن بايلانىستى ودان ءارى ارتتىرۋ جانە وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتۋ جولىنداعى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەدى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سەنات سپيكەرى پالاتا مەن ءماسليحاتتاردىڭ الداعى بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىن دا اتاپ ءوتتى. ءىس-شارا بارىسىندا دەپۋتاتتار ءماسليحاتتاردىڭ 30 جىلدىعىنا ارنالعان حالىقارالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك كونفەرەنتسيانى ۇيىمداستىرۋ ماسەلەلەرىن دە تالقىلادى.
سونىمەن بىرگە ماۋلەن اشىمباەۆ ءوڭىردىڭ بەلسەندى جاستارىمەن كەزدەستى. ول ءوز سوزىندە مەملەكەت تاراپىنان جاستاردى قولداۋعا ارنالعان شارالار تۋرالى ايتتى جانە ۇلتىمىزدىڭ جاڭا كەلبەتىن ايقىندايتىن قۇندىلىقتارعا نازار اۋداردى. سونداي-اق جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالاردى قوعامداعى ىرگەلى الەۋمەتتىك-مادەني وزگەرىستەرمەن ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى.
«قازىرگى تاڭدا ءبىلىمدى جاستاردىڭ كاسىبي تۇرعىدان ءوسىپ, دامۋى ءۇشىن مول مۇمكىندىكتەر بار. مەملەكەت تاراپىنان كەشەندى قولداۋ شارالارى قابىلدانىپ جاتىر. سوندىقتان جاستار ەلدىڭ بولاشاعى وزدەرىنە تىكەلەي قاتىستى ەكەنىن سەزىنۋگە ءتيىس. پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى جاسامپاز قۇندىلىقتاردى بەلگىلەپ بەردى. اتالعان باسىمدىقتار ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جولىندا ايرىقشا مانگە يە جانە بۇل قاعيدالار جاس بۋىن ءۇشىن قاشاندا ماڭىزدى باعدار بولۋى كەرەك», دەگەن ماۋلەن اشىمباەۆ جاستاردىڭ ساپالى ءبىلىم مەن رۋحاني قۇندىلىقتارعا دەگەن ەرەكشە ىنتاسى قازاقستاننىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىك الەۋەتىن ارتتىرا تۇسەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
ساپار كەزىندە پارلامەنت دەلەگاتسياسى وڭىردەگى سۋ تاپشىلىعى ماسەلەسىن شەشۋ جولىندا ماڭىزى زور «ورانعاي» سۋ تازالاۋ ستانساسىنا بارىپ, نىساننىڭ جۇمىسىمەن تانىستى.
