پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» فورمۋلاسىنداعى «ادىلەتتى مەملەكەت» تۇسىنىگى باستى يدەيا جانە نەگىزگى ەلەمەنت رەتىندە ۇلت پەن قوعام ۇعىمىن ءوز بويىنا ءسىڭىرىپ, ەلىمىزدەگى جاتقان بارلىق ەتنوستى ۇيىستىرىپ, قوعامدىق تۇراقتىلىقتى ورنىقتىراتىن مايەككە اينالىپ وتىر.
پرەزيدەنت جۇرگىزىپ وتىرعان مەملەكەتتىك ساياسات ساباقتاستىق پەن بىرىزدىلىك قاعيداتىنا نەگىزدەلگەن. ول ەلىمىزدىڭ بولاشاقتاعى بەينەسىنىڭ نەگىزگى سۇلباسىن «ادىلەتتى قازاقستان – ادال ازامات – وزىق ويلى ۇلت» دەگەن ءبىر-بىرىنەن باستاۋ الاتىن جانە ءوزارا تىعىز بايلانىستى ۇشتاعان ۇعىمى ارقىلى سيپاتتايدى. ال اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايداعى «ادال ادام – ادال ەڭبەك – ادال تابىس» تاقىرىبىنداعى سويلەگەن ءسوزى جوعارىداعى فورمۋلانى ءارى قاراي تەرەڭ ساراپتاپ, ناقتىلاپ, دامىتا ءتۇستى. مۇندا ۇشتاعاننىڭ «ادال ازامات» ۇعىمى ارنايى قاراستىرىلىپ, ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋ ءۇشىن ونىڭ ازاماتتارى دا ادال بولۋى شارت دەگەن قورىتىندى جاسالعان. ويتكەنى ارلى ادام ادىلەتسىزدىككە بارمايدى. ول سولاي بولعاندا عانا قوعام تۇلەپ, جاڭارىپ ءادىل بولادى دەگەندى اڭعارتادى. ەندەشە, ادال قوعامنىڭ بيلىگى دە ادىلەتتى ساياسات جۇرگىزۋى كەرەك. ادالدىققا بوي ۇرعان قوعام مۇشەلەرىنىڭ قاتارى وسكەن سايىن ءادىل قوعامنىڭ ورناۋ مۇمكىندىگى ارتا تۇسەدى.
ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن ءاربىر وتانداسىمىز ادال ازامات بولۋعا ۇمتىلۋى قاجەت. ادىلەتتى بيلىگى بار مىقتى مەملەكەتتە عانا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى جاقسى بولادى. سەبەبى ونداي قوعام ازاماتتارىنىڭ بويىندا, اباي ايتقانداي, «ادال ەڭبەكپەن مال ىزدەمەك – ارلى ادامنىڭ ءىسى» سياقتى قاسيەتتىڭ بار ەكەنى انىق. قاي جەردە بولسىن ەڭبەكتىڭ, كاسىپتىڭ جامانى بولمايدى. تەك ءبارى زاڭدى بولۋى كەرەك. ەڭ باستىسى, ادال ەڭبەك ەتۋ, ادال جولمەن تابىس تابۋ, ادال ازامات بولۋ. ياعني ول – ادالدىق پەن ادىلدىكتى بارىنەن بيىك قوياتىن ادام. ونداي قوعامدا الەۋمەتتىك جاردەماقىعا قول جايىپ وتىرمايدى جانە ماسىلدىققا جول بەرىلمەيدى. مۇنداي ورتادا جەمقورلىققا جول بەرىلمەيدى جانە ەل مەن ونىڭ ازاماتتارىنىڭ مۇددەسىنە ساي شەشىم قابىلدانادى. ويتكەنى زاڭ بار جەردە ءتارتىپ بولادى. وسىنىڭ بارلىعىنىڭ نەگىزىندە ىزگىلىك پەن ادالدىق جاتسا كەرەك. ەندەشە, ادىلەتتى قازاقستان جانە ادال ازامات ۇعىمدارىن ەل تىرەگى دەپ تۇسىنگەن ابزال.
ولاي بولسا, ەلىمىزدەگى ءاربىر ازامات وسى باستى قۇندىلىقتاردى بەرىك ۇستانۋى كەرەك. مەملەكەت باسشىسى ۇسىنىپ وتىرعان «ادال ازامات» ۇعىمى مۇنىڭ ءبارىن تۇگەل قامتيتىنى انىق. بۇل تۇسىنىكتىڭ ادىلەتتى قازاقستان يدەياسىمەن ۇندەستىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ونى ىرگەلى قۇندىلىق رەتىندە جاس ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋدىڭ ماڭىزى ءبىز ءۇشىن وتە زور. سوندا عانا بۇكىل قوعامنىڭ سانا-سەزىمىن وزگەرتىپ, جاڭا قۇندىلىقتار ومىرلىك قاجەتتىلىككە اينالىپ, قازاق حالقى وزىق ويلى ۇلتقا اينالادى. ءاربىر ادام «ادال ازامات» دەگەن اتقا لايىق بولىپ, ادال ەڭبەگىمەن ادال تابىسقا جەتەتىندەي جاعداي تۋعان كەزدە ەلىمىزدە ءادىل قوعام ورنايدى. وسى ۇشتاعاندى پرەزيدەنت وزىق ءارى تابىستى ەلگە اينالۋدىڭ باستى كىلتى دەپ ەسەپتەيدى. ول ۇلى ابايدىڭ «بەس نارسەدەن قاشىق بول, بەس نارسەگە اسىق بول» دەگەن وسيەتىنە سۇيەنە وتىرىپ, قوعامدا بار كەسەلدەردى اتاپ كورسەتتى. ول ۇلتتىڭ جاڭا ساپاسىن قالىپتاستىرۋ باعىتىندا شىن مانىندە وزىق ۇلت بولۋ ءۇشىن جاقسىلىققا ۇمتىلۋمەن قاتار ۇلتتىڭ جاڭا كەلبەتىن ايقىندايتىن نەگىزگى قۇندىلىقتاردى دا ايقىنداپ بەردى.
دەمەك الداعى ۋاقىتتا قازاقستان اتالعان ستراتەگيالىق باعدارىنان اۋىتقىماي, مىقتى دەموكراتيالىق ينستيتۋتتارى جانە دامىعان قۇقىقتىق جۇيەسى بار ادىلەتتى مەملەكەت قۇرۋدى جالعاستىرادى. قوعامدا زاڭ مەن ءتارتىپتى قاتاڭ ساقتاۋ مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ تۇعىرلى قاعيداتىنا اينالىپ, بارشاعا جانە ءاربىر ادامعا بىردەي مۇمكىندىك بەرەتىن قوعامدىق ءۇردىس قالىپتاسادى. حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالار قولعا الىنىپ, كەيىنگى بەس جىلدا كوپتەگەن ماڭىزدى باستاما جۇزەگە اسىرىلدى. ناتيجەسىندە, ەلىمىزدە تۇبەگەيلى ساياسي وزگەرىستەر دە بولدى. ەلىمىزدىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە كەدەرگى بولاتىن جامان ادەت, جاعىمسىز قىلىق جانە قاۋىپتى كەسەلدەن قۇتىلۋ تۇرعىسىندا دا كوپ جۇمىس اتقارىلىپ جاتىر. بۇل ۇدەرىستى ۇردىسكە اينالدىرۋدا ادال ازاماتتاردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە بولماق.
