كىرىس كوزىنىڭ كىلتيپانى

وتاندىق بيزنەس-قاۋىمداستىق وكىلدەرىنىڭ پىكىرىنشە, ققس مول­شەرلەمەسىنىڭ ءوسۋى بارلىق تاۋار مەن قىزمەت باعاسىنىڭ وسۋىنە اكەلەدى.

«وسى جىلدان باستاپ قازاق­ستاندا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىن تەكسەرۋگە مو­را­­توري توقتاتىلدى. جەكە كاسىپ­­كەرلەر مەن باسقا ساناتتار دا سالىق دەكلاراتسياسىن تاپ­سىرۋى كەرەك. مەنىڭ ويىم­شا, ۇكىمەتتە مەملەكەتتىك بيۋدجەت­تەن شىعىستاردى وڭتايلان­دى­رۋعا مۇمكىندىك بار», دەيدى قا­زاق­ستان قۇرىلىسشىلار قاۋىم­داستىعىنىڭ باسشىسى تيمۋر نۇرتاەۆ.

ماسەلەن, بيىلدان باستاپ جۇ­مىس بەرۋشىلەر 1975 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان كەيىن تۋعان ءار­بىر قىزمەتكەر ءۇشىن بجزق-عا قو­سىم­شا جارنا اۋدارۋعا مىن­دەت­تەلدى. جۇمىس بەرۋشى ءوز قىز­مەتكەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ­گە ءتيىس. بۇگىندە ەلدەگى بيزنەسكە ارنالعان جەڭىلدەتىلگەن باعدار­لامالار قىسقارتىلعان. ونىڭ ور­نىنا قوسىمشا جارنالار مەن اۋدارىمدار كوبەيىپ وتىر. سون­دىقتان ققس مولشەرلەمەسىن سول دەڭگەيدە ۇستاۋ كەرەك.

«ققس-نى ورتا ەسەپپەن كاسىپ­ورىندار جىلىنا 500 ميلليون مەن ميلليارد ارالىعىندا تو­لەيتىن بولسا, استىق وداعىنىڭ جەكەلەگەن مۇشەلەرى جىلىنا شامامەن 6 ملرد تەڭگەگە جۋىق سومانى سالىققا اۋدارادى. ەگەر مولشەرلەمە 12%-دان 16%-عا دەيىن وسسە, كاسىپورىنداردىڭ سالىق جۇكتەمەسى ۇشتەن بىرىنە ارتىپ, بۇل تولەمدەر شامامەن 500 ميلليوننان 670 ميلليونعا دەيىن ارالىقتا قالىپتاسار ەدى. بۇل ايتارلىقتاي جوعارى كورسەتكىش», دەيدى قازاقستان استىق وداعىنىڭ ساراپشىسى تىلەك بەكباساروۆ.

قازىرگى نارىق جاعدايى بۇ­عان قولايلى ەمەس. ققس مولشەر­لەمەسىن كوتەرۋ شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزەرى ءسوزسىز. جوعارعى ەسەپ پا­لا­تاسىنىڭ قورىتىندىسى بويىن­­شا مەملەكەتتىك كىرىستەر كومي­تەتىندەگى اقپاراتتىق جۇيە­لەرگە تالداۋ جاساۋ بارىسىندا قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىنا سايكەس ەمەستىگىن انىقتاعان.

سالىق كەڭەسشىسى فايزيراحمان ميانوۆ ققس مولشەرلەمەسىن كوتەرمەس بۇرىن ەلدەگى بۇكىل سالىق جۇيەسىن قايتا قاراۋ قاجەت­تىگىن ايتىپ وتىر. بۇعان دەيىن دە پرەزيدەنت بيۋدجەتتى تولتىرۋ ءۇشىن سالىقتىڭ دۇرىس جۇيەلەنۋىن تاپسىرعان ەدى. بۇل تۇرعىدان ساراپشىلار قوسىمشا قۇن سالىعىن وسى دەڭگەيدە قالدىرۋ ارقىلى كولەڭكەلى ەكونوميكاعا توسقاۋىل بولامىز دەيدى.

«ققس-نىڭ 12%-دا قالۋى سول سالادا قىزمەت ىستەيتىن بارلىق كاسىپكەر ءۇشىن ءتيىمدى, ەكىنشىدەن, ءبىز ينفلياتسيالىق تولقىننىڭ ال­دىن الۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر­­مىز. سالىق تولەيتىن كاسىپ­ورىن­دار, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ سانىن كوبەيتۋدى كوزدەسەك, وندا سالىق جۇيەسىندە جاقسى جاڭالىقتار بولادى. بيۋدجەتتىك كىرىس بولىگىن ۇلعايتۋ – ۇكىمەتتىڭ ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلەسى. ينفلياتسياعا اسەر ەتەتىن سىرتتان كەلەتىن تاۋارلاردىڭ كوپ­تىگىنىڭ ءوزى بىزدەگى سالىق تو­لەي­­تىن ورىنداردىڭ ەڭسەسىن با­سىپ وتىر. سوندىقتان ءبىز ءبى­رىن­­شى كەزەكتە وتاندىق تاۋار وندى­رۋ­­شىلەردىڭ سانىن كوبەيتۋدى قولعا الۋىمىز كەرەك», دەيدى ساراپشى باۋىرجان ىسقاقوۆ.

وسىلايشا, ۇكىمەت سالىق جەڭىل­دىكتەرىن بەرۋدىڭ اشىق ءارى ناقتى ەرەجەلەرىن ازىرلەۋگە كىرىس­تى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ ءوز جوس­پارى دا جوق ەمەس.

«قاڭتار ايىنان باستاپ ءبىز قوسىمشا قۇن سالىعى بويىنشا وتكەن كەزەڭنىڭ بورىشتارىن قايتارىپ جاتىرمىز. قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋدى جەڭىل­دەتۋ جانە جەدەلدەتۋ ءۇشىن مينيس­ترلىك ءبىرىنشى توقساننىڭ سوڭىنا دەيىن قوسىلعان قۇن سالىعىن قايتارۋ قاعيدالارىنا ءتيىستى وزگەرىستەر ەنگىزەدى», دەيدى قارجى ءمينيسترى ءمادي تاكيەۆ.

ءسويتىپ, مەملەكەت باسشىسى­نىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس قوسىل­عان قۇن سالىعىنىڭ مولشەرلەمە­سى كوتەرىلمەيتىن بولدى.ۇلتتىق ەكو­نوميكا جانە قارجى مي­نيستر­لىكتەرى رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتىڭ شىعىس بولىگىن دە, كىرىس بولىگىن دە ساپالى جوسپارلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. بۇل جەردە ءبىرىنشى كەزەكتە تسيفرلاندىرۋ ارقىلى سالىق جانە كەدەندىك اكىمشىلەندىرۋدى جەتىلدىرۋ بويىنشا ءتيىمدى شا­را­لار قابىلداۋ ماڭىزدى ەكە­نىن پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ايتقان بولاتىن. سونىمەن قاتار بيۋدجەتكە باسقا كىرىس كوزدەرىن تابۋدى دا تاپسىردى. مينيسترلەر كابينەتى ازىرگە ءۇنسىز.

ساراپشىلار ۇكىمەتتىڭ مەم­لە­كەتتىك شىعىنداردى وڭتاي­لان­دىرۋعا كىرىسەتىنىن ايتادى, بىراق ازىرگە ونداي ناقتىلىق جوق. بيۋدجەتتەگى ساڭىلاۋلاردى جاماپ, ۇلتتىق قوردان تۇسەتىن ترانسفەرتتى قىسقارتۋ ءۇشىن اقشانى قايدان الادى, بەلگىسىز. ققس كوتەرمەيمىز دەپ ايتۋ وڭاي, تيىسىنشە بۇعان بارلىعى ريزا, بىراق بيۋدجەتكە تۇسۋگە ءتيىس مول قارجىنى قايدان تابامىز دەگەن ساۋال جاۋاپسىز قالىپ تۇر.