«الدىمەن ءوزىڭىز ءۇشىن «نەسيە الۋ قاجەت پە, نەسيە الماي-اق ماسەلەنى شەشۋگە بولا ما» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەپ كورىڭىز؟», دەيدى «Fingramota» ساراپشىلارى. مۇمكىن ءبىراز كۇتە تۇرىپ, اقشا جينارسىز. كەز كەلگەن نەسيەنى, ونىڭ ىشىندە تۇتىنۋشىلىق قارىزدى راسىمدەۋ جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرادى, ەڭ الدىمەن سىزگە قارىز الۋشى رەتىندە بەلگىلى ءبىر ۋاقىت ىشىندە ورىنداۋىڭىز كەرەك مىندەتتەمە جۇكتەلەدى.
جوق, ءبارىبىر تۇتىنۋشىلىق نەسيە راسىمدەيمىن دەپ شەشىم ەتسەڭىز, وندا ونىڭ بارلىق شارتىن زەردەلەپ, قارجىلىق مۇمكىندىگىڭىزدى الدىن الا ەسەپتەڭىز. بىرنەشە كرەديتتىك ۇيىمنىڭ (بانكتەر مەن مقۇ) سايتىنا مونيتورينگ جۇرگىزىپ, ولاردىڭ ۇسىنىستارىن تالداۋ كەرەك.
ء«وزىڭىز ءۇشىن ەڭ جاقسى نۇسقانى تاڭداپ, مەنەدجەردەن نەسيە بەرۋدىڭ بارلىق شارتتارىن: قارىز سوماسى, تولەمدەر مەرزىمى مەن مولشەرى, نەسيە الۋ نەمەسە مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ كەزىندە كوميسسيالار بار ما, بارلىق پايىز بەن تولەممەن نەسيەنىڭ تولىق قۇنى قانداي بولادى, ارتىق تولەم قانشا بولادى جانە باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەردى ناقتىلاپ الىڭىز. الەۋەتتى قارىز الۋشى قارىز شارتىن جاساسقانعا دەيىن كرەديتتىك ۇيىم كليەنتكە تۋىنداعان بارلىق ماسەلە بويىنشا, ونىڭ ىشىندە كرەديت بەرۋ مەرزىمى; سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ تۇرلەرى: بەلگىلەنگەن نەمەسە وزگەرمەلى, ەگەر سىياقى مولشەرلەمەسى وزگەرمەلى بولسا, ەسەپتەۋ ءتارتىبى; كليەنتتىڭ ءوتىنىش بەرگەن كۇنىنە جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسىنىڭ مولشەرى (ناقتى قۇنى) تۋرالى تولىققاندى كەڭەس بەرۋگە مىندەتتى ەكەنىن ءبىلۋى قاجەت. جىلدىق ءتيىمدى سىياقى مولشەرلەمەسى – بۇل قارىز الۋشى كرەديت شارتى بويىنشا تولەيتىن بارلىق تولەمنىڭ جالپى سوماسى», دەيدى.
سونىمەن قاتار ولار سارالانعان جانە اننۋيتەتتىك دەپ بولىنەتىن كرەديتتى وتەۋ ادىستەرىن دە قاراستىرىڭىز دەيدى. ءبىرىنشىسى كرەديت بەرۋ مەرزىمى ىشىندە بارا-بار ازايتىلاتىن, تەڭدەي بولىنبەگەن, اي سايىنعى تولەمدى بىلدىرەدى. ەكىنشى جاعدايدا اي سايىنعى تولەمدەر كرەديت بەرۋدىڭ بۇكىل مەرزىمىنە تەڭدەي بولىنەدى.
ازاماتتار شارتتىڭ تالاپتارىن دۇرىس وقىماۋ, ءوزىنىڭ كرەديتتىك مىندەتتەمەسىن ورىنداۋعا سالعىرت قاراۋ مەن ءوزىنىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن ارتىعىمەن باعالاۋدىڭ كرەديتتىك قۇجاتتاماعا تەرىس اسەر ەتۋى مۇمكىن ەكەنىن ءتۇسىنۋى قاجەت. كرەديتتى تاڭداۋ جاۋاپكەرشىلىكتى, ءتارتىپتى جانە قارىز الۋشىنىڭ دۇرىس ارەكەتىن تالاپ ەتەدى.
ەگەر كرەديت راسىمدەۋ كەزىندە ءسىز ساقتاندىرۋدى ساتىپ العان بولساڭىز, ساقتاندىرۋ سىيلىقاقىسىنىڭ ءبىر بولىگىن قايتارىپ كورۋگە بولادى. قايتارۋ مۇمكىندىگى دە شارتتا كورسەتىلگەن. ونىمەن تانىسپاي, شارتقا قول قويماعان ءلازىم. مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋدەن بۇرىن كرەديتتىڭ ناقتى سوماسىن ناقتىلاپ الۋ قاجەت: ەگەر ءسىز بۇرىن كرەديت بويىنشا مەرزىمدى كەشىكتىرگەن بولساڭىز, قارىز جيناقتالىپ قالۋى مۇمكىن. ءسويتىپ, الداعى ۋاقىتتا شوتتى تولىقتىرعان كەزدە ەڭ الدىمەن ءوسىمپۇل مەن ايىپپۇل سوماسى, سودان كەيىن عانا اي سايىنعى تولەم ەسەپتەن شىعارىلادى.
«سونىمەن قاتار ءسىز ەنگىزگەن سومانى ادەتتەگى اي سايىنعى تولەم رەتىندە راسىمدەپ, ونى مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ ءۇشىن ەنگىزىلگەن قاراجات رەتىندە ەسەپكە المايتىن جاعدايلار دا بولىپ جاتادى. سوندىقتان مەرزىمىنەن بۇرىن وتەۋ ءۇشىن اقشا ەنگىزۋدەن بۇرىن كرەديتورمەن حابارلاسىپ, ءسىزدىڭ جاعدايىڭىزدا مۇنى قالاي جاساعان دۇرىس بولاتىنىن ناقتىلاپ العان ءجون. ەگەر ءسىز كرەديتتى تولىعىمەن مەرزىمىنەن بۇرىن وتەگەن بولساڭىز, كرەديتتىك ۇيىمنان ءسىزدىڭ بەرەشەگىڭىزدىڭ تولىعىمەن جابىلعانى تۋرالى قول قويىلعان جانە ءمور باسىلعان رەسمي انىقتامانى سۇراعانىڭىز ابزال. كەيبىر كرەديتتىك ۇيىمداردا بۇل قىزمەت اقىلى نەگىزدە بولۋى مۇمكىن», دەپ ەسكەرتەدى ماماندار.
وزىڭىزگە قاتىستى دەربەس كرەديتتىك ەسەپتى ۇدايى تەكسەرىپ وتىرۋ دا ماڭىزدى. ول قولدانىستاعى جانە جابىلعان قارجىلىق مىندەتتەمەلەر تۋرالى بۇكىل اقپاراتتى قامتيدى. ياعني كرەديتتىك ۇيىمنىڭ اتاۋى, قارىز سوماسى, بەرەشەكتى بەرۋ جانە ونى وتەۋ مەرزىمدەرى تۋرالى اقپارات بەرىلەدى. كرەديتتىك تاريحتى ءجيى, تىم بولماسا جارتى جىلدا ءبىر رەت تەكسەرىپ وتىرۋ قاجەت. وسىلايشا, ءسىز ءوزىڭىزدىڭ كرەديتتىك ەسەبىڭىزدە كورسەتىلگەن اقپاراتتىڭ دۇرىستىعىن, سونداي-اق اتىڭىزدا «وتەلمەگەن» قارىزداردىڭ بار-جوقتىعىن تەكسەرە الاسىز.
ماماندار بانكتىك قارىزداردى نەمەسە ميكروكرەديتتەردى, ونلاين-كرەديتتەردى تەك قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ ليتسەنزياسى بار ۇيىمداردان عانا الۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتەدى. ليتسەنزيانىڭ بار-جوعىن اگەنتتىك سايتىنىڭ «قارجى نارىقتارى» بولىمىندە تەكسەرۋگە بولادى. جالپى, كرەديتتىڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن ارقاشان ەستە ساقتاعان ماڭىزدى.
