كەش بولىپ كەتپەسىن

كەي-كەيدە باسىمىزداعى باقتى كوتەرە الماي, باعاسىنا جەتە الماي جاتامىز-اۋ. جەتەيىك دەگەن ويىمىزعا دا كىرىپ شىقپايدى. جاقىندارىمىزدى وكپەلەتەمىز, بايىبىنا بارماي جاتىپ سوگەمىز, ابىرويىن ايرانداي توگەمىز. ار­تىن­شا قاتەلىگىمىزدى ءتۇسىنىپ جات­ساق, كەشىرىم سۇراۋدىڭ ورنىنا پەن­دەشىلىككە جابا سالعىمىز كەلەدى. الدە, باس ءيىپ كەشىرىم سۇراۋ­دى نامىس كورەمىز بە؟ ال بىرەۋ­دىڭ جۇرەگىندە ءتىلىم-ءتىلىم جارا قالدىردىق-اۋ دەپ ويلاي بەر­مەيمىز دە. ديداحمەت ءاشىم­حان ۇلىنىڭ «كەش» دەگەن پسيحو­لو­گيالىق اڭگىمەسى سان ءتۇرلى ويعا جەتە­لەيدى. ءتىپتى كەيىپكەرلەر ما­ڭايى­مىزداعى ەت جاقىن تۋعان-تۋىس, دوس-جاراندارىمىزداي كورى­نىپ­ كەتەدى. ءيا, تاعدىرلار ۇقساس بولا بەرەدى...

شاعىن عانا بۇل اڭگىمەنى ءبىر دەمدە وقىپ شىققانىڭىزبەن, تۇسىنگەن ساناعا سالماقتى وي سالادى. ەرسايىن – ۇلى اقىن. « ۇلى» دەپ جان-جاعىنداعى دوستارى قول­پاش­تاعان. قولپاش كورگەنىمەن, مانساپقا ماستانا قويعان جوق سياقتى. الايدا اششى سۋدىڭ ءتۇبىن تۇسىر­گەنگە ۇقسايدى. ءسابيرا ەر­سايىنمەن بىرگە تۇرعانىمەن, با­قىت­تى باياندى عۇمىر كەشە قويعان جوق سەكىلدى. جاقسى-جامان بولسىن, جارى. ومىردەن وتكەندە اق جاۋىپ, ۇيىنەن شىعاردى. ارتىندا اڭىراپ ەكى بالاسى قالدى. قايعىرىپ ءسابيراسى قالدى. بىراق ونىڭ ىشىندە ءبىر قىجىل بار سەكىلدى ەدى. سەبەبى كۇيەۋىن كورشىلەرى شەكەر مەن كۇنسۇلۋدان قىزعانىپ ءوتتى. شەكەردى تىپتەن جەك كورگەن. جەك كورەتىن ءجونى دە بار ەدى. ەرسايىندى قيىلىپ, ەسىگىنەن شىعارىپ سالىپ تۇرعانىن نەشە رەت كوزىمەن كورگەن. اينالىپ كەلگەندە, وعان دا ءوزىن كىنالادى. بالكىم, سولاي دا شىعار. ەر ادام ۇيدەن جىلۋلىق كورمەسە, سىرىن تىڭدايتىن قۇلاق بولماسا, ونى سىرتتان ىزدەۋى مۇمكىن. سىرتتان تاپسا, سوعان قاراي تارتىلىپ تۇرۋى جانە مۇمكىن. سول جىلۋلىقتى ءسابيرا سىيلاي دا الماعان سەكىلدى. ەگەر جان-تانىمەن جاقسى كورسە, بۇگىنگى كەشتى دە ءوزى ۇيىمداستىرار ەدى عوي.

كەش. ەسكە الۋ كەشى. ەرسايىن تۋرالى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. ءومى­رىنىڭ سوڭعى ساتتەرىن دوسى سەيىل­­بەك بەينەتاسپاعا باسىپ العان ەكەن. ءجۇزى جۇدەۋ. كوزىندە مۇڭ بار. تاۋدا ءجۇرىپ, ولەڭ وقىعان. سو­ڭىندا ءىلبىپ باسىپ, قوڭىر كۇي­دىڭ اۋەنىمەن عايىپ بولىپ كەتە بارا­دى. بۇل ساتتە باسىن تومەن سالىپ وتىرعان سابيراعا قاسىنداعى قۇر­بىسى ءارى كورشىسى كۇنسۇلۋ سىناي قاراعان. وڭمەنىنەن وتكەن كوز­قاراسقا شىداي الماي قول جۋا­تىن بولمەگە كىرىپ بارعان ءسابيرا قا­بىر­عانىڭ ارعى جاعىنان «تۇندە ءىشىپ كەلگەندە ايەلى كىرگىزبەگەن, سو­دان ءولىپتى» دەگەن كۇبىر-كۇبىر ەركەك­تەردىڭ اڭگىمەسىن قۇلاعى شالىپ, تاعى دا سوققى العانداي كۇيگە تۇسكەن. كوز الدى تۇماندانىپ, سىرت­قى ەسىككە بەتتەپ بارا جات­قان­دا سەيىلبەك قۋىپ جەتىپ قو­لى­­نا قارا داپتەردى ۇستاتقان. ەسەڭ­­گىرەپ كەلىپ توسەگىنە قۇلاعان. ەگىلىپ جىلاعان. ەرسايىننىڭ ء«اي ءسابيرا, سەن تۇبىندە جالعىز قالاسىڭ» دەگەن ءسوزى ەسىنە تۇسكەن. راسىندا جالعىز. ۇل-قىزى شەتەل اسىپ كەتكەلى قاشان؟ ىشتەي ءوزىن كىنالاي بەرگەن. ەر ازاماتىنىڭ باسىن تورگە سۇيرەي الماعانىنا وكىندى. قادىرىن كورشى ايەلدەر شەكەر مەن كۇنسۇلۋ تۇسىنگەندەي ەدى. مۇمكىن جاناشىرلىق كور­سەت­كەندەرى عانا شىعار. ولار عانا ەمەس, دوسى سەيىلبەك تە كوككە كوتەردى. كەشتى دە دوسى ۇيىم­داس­تىر­دى. سايىپ كەلگەندە ءسابيرا نە ىستەدى؟ وسىنىڭ ءبارىن جارى كەش ءتۇسىندى, كەشىرىم سۇرادى. ەندى كوز جاسىن كولدەي قىلعاننان نە پايدا؟!

اۋناقشىپ جاتىپ ءسابيرا سەيىل­بەك بەرگەن قارا داپتەردى اشتى. كۇندەلىك ەكەن. شولىپ شىقتى. كەيبىر بەتتەردى قادالىپ تۇرىپ وقىدى. كۇندەلىك – ادامنىڭ جان دوسى دەر ەدىك. ءۇنسىز عانا ىشكى زارىن تىڭدايتىن, ونىڭ ەركەلىگىن, مىنەزىن كوتەرەتىن – كۇندەلىك. جۇرەكتىڭ تۇكپىرىندەگى ەشكىمگە ايتا الماعان سىرىڭدى اق پاراققا قانشا توكسەڭ دە مەيلىڭ. كونەدى. ءۇنسىز قابىلدايدى. ەش­كىم­گە ءتىس جارمايدى. سول سەكىل­دى ەرسايىن جان دۇنيەسىن كۇن­دە­لىگىنە اقتارعانعا ۇقسايدى. سويتسە, ءسابيراسىن جانىنداي جاق­سى كورىپتى. وزىنە بىلدىرە الما­عانىمەن, سىرىن كۇندەلىككە اشقان. شىندىقتىڭ ءبارى وسىندا جازىلعان ەدى. كۇندەردىڭ كۇنى ۇلىن ورىس مەكتەبىنە بەرگەنى ءۇشىن ەكەۋىنىڭ ۇرسىسىپ, اۋىر ءسوز ايتىپ قويعانىنا دەيىن ءتۇسىرىپتى. وسىلايشا, ءالى كۇنگە وزەكتىلىگىن جويماي كەلە جاتقان ءتىل ماسەلەسىن دە تۇيرەپ وتكەن. 23 قاڭتار كۇنى ءسابيرا ۇيگە كىرگىزبەگەنىنە دەيىن ءتۇرتىپ قويعان. وتكەندە ءبىر دالادا تۇنەگەنىن دە جازعان. بۇل جولى دالىزدە سۇيرەتىلىپ جۇرگەندە كۇن­­سۇلۋ ەسىگىن اشىپ, كىرگىزىپ العا­نىن اقتارىپتى. ول ءۇشىن جارىنان كەشىرىم سۇراعان. قاعاز بەتىندە. بۇعان دەيىن شەكەر كور­شىسى بىرنەشە رەت كىرگىزىپ الىپ, جى­لى-جۇمساعىن الدىنا توسەگەنى بار. سول ءۇشىن دە «شەكەر – ايەل ەمەس, پەرىشتە» دەپ جازسا كەرەك. بىراق ءسابيرا ويلاعانداي ەمەس, شەكەر توسەكتى پاتەرىنىڭ كىرە­بە­رىسىنە سالىپ بەرىپ جۇرگەن ەكەن. شىن­­دىقتىڭ ءبارى كۇندەلىكتە ەدى. ءسابي­را كەزىندە سەنبەگەنىنە تاعى وكىن­دى. وكىنىپ جاتىپ ۇيىقتاپ كەت­كەن. تۇسىندە كەشىرىم سۇراعان. قالاي بولعاندا دا, ءبارى-ءبارى كەش ەدى.

ءسىز بەن ءبىز دە كەش قالىپ قوي­مايىق.كەشىرىمنەن كىشىرەيىپ قالمايمىز. كىمدە كىمنىڭ الدىندا كىنامىز بولسا, كىشىرەيىپ, كەشىرىم سۇرايىق.