حح عاسىر باسىنداعى قوعامدىق قوپارىلىس پەن ساياسي ساپىرىلىس ۋاقىتىندا ءومىر ءسۇرىپ, زامان سۇمدىعى مەن ادام شىندىعىن ادەبيەت تىلىندە ۇلكەن سۋرەتكەرلىكپەن بەينەلەگەن قالامگەردىڭ ءبىرى – جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى. ول – ءبىر ءوزى بىرنەشە جانردىڭ جۇگىن ارقالاعان تالانتتى جازۋشى ءھام قازاق حالقىنىڭ وتارشىلدىق پەن ىشكى اۋقاتتى توپتىڭ ەكىجاقتى ەزگىسىنە قارسى كۇرەسكەن ازاتكەر ازامات. ونىڭ رۋحاني مۇراسىن دارىپتەپ, ومىرىنە قاتىستى ناقتى دەرەكتەردى ءبىر ىزگە ءتۇسىرۋ – تاريح الدىنداعى بورىش. وسى تاقىرىپتا بايانداما جاساعان عالىمدار جۇسىپبەكتىڭ ادەبي الەمى, پەداگوگيكاداعى ەڭبەگى جانە قايراتكەرلىك تۇلعاسى توڭىرەگىندە وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالىپ, ەلوردا ستۋدەنتتەرىمەن تاعىلىمدى كەزدەسۋ وتكىزدى.
ەڭ اۋەلى ديحان قامزابەك ۇلى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى شىعارماشىلىعىنىڭ وزەكتىلىگىنە توقتالىپ, بۇگىنگى قوعامنىڭ تاربيەگە مۇقتاجدىعىن اتاپ ءوتتى. «پەداگوگيكانىڭ باستى ماقساتى – ۇلتقا پايدالى جاقسى ادام قالىپتاستىرۋ. جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى – وسى ۇستانىمدى شىعارماشىلىق ۇستىنىنا اينالدىرا بىلگەن تۇلعا», دەدى ول. جازۋشى نۇرجان قۋانتاي ۇلى «جۇسىپبەك جانە «اباي» جۋرنالى» تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. «جازۋشى سەمەيدەگى وقىتۋشىلار سەمينارياسىندا وقىپ جۇرگەن كەزىندە قانىش ساتباەۆپەن, مۇحتار اۋەزوۆپەن تانىسادى. قازاق باسپاسوزىندە وزىندىك ورنى بار باسىلىمداردىڭ ءبىرى قوعامدىق-ساياسي جانە ادەبي «اباي» جۋرنالىن شىعارۋدى قولعا الادى. 1918 جىلدىڭ 4 اقپانىنان سەمەي قالاسىنان جۋرنالدىڭ العاشقى سانى شىعا باستاعان. جۋرنالدىڭ نەگىزىن سالىپ, شىعارۋشى رەداكتورى بولعان – قازاقتىڭ قوس تالانتتى ازاماتى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى پەن مۇحتار اۋەزوۆ», دەپ اقپارات بەردى.
تۇرسىن جۇرتباي «قازاق ءتىلىنىڭ كوركەم سۇلۋلىعىن قاعاز بەتىنە شۇرايلى ءھام شۇعىلالى قىلىپ تۇسىرگەن بىردەن-ءبىر قالامگەر بولسا, ول – جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى», دەپ جازۋشىنىڭ كوركەمدىك كەڭىستىگىن بايانداي كەلە, بالالارى جاناق, بەكتۇر مەن ءمارۋا تۋرالى ەستەلىكتەردى ايتتى. «وتىزىنشى جىلى ارنايى جاساق ۆوكزالدى تۇگەلدەي قورشاپ, جۇسىپبەكتى پويىزبەن الىپ كەتىپ بارا جاتتى. سوندا پويىزدىڭ ارتىنان اعالاپ جۇگىرگەن ەكى بالانىڭ داۋسى كۇللى حالىقتىڭ جان جۇرەگىن تەبىرەنتتى. ول – جۇسىپبەكتىڭ قوس وعلانى بەكتۇر مەن جاناقتىڭ جان داۋسى ەدى...», دەپ تەبىرەندى ت.جۇرتباي.
الىبەك اسقار قازاقتىڭ قاھارمان ۇلى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنان ءدارىس العانى توڭىرەگىندە ءبىراز ماعلۇمات بەردى. «جۇسەكەڭ وتە مادەنيەتتى, ونەرلى, كىشىپەيىل ادام ەدى. مۋزىكا اسپابىنىڭ بارىندە وينايدى, جاقسى داۋسى بار ەدى», دەگەن جاس شاكىرتتىڭ ۇلاعاتتى ۇستازى تۋرالى جىلى لەبىزىن جەتكىزدى. الاشتانۋشى ايگۇل ىسماقوۆا جازۋشىنىڭ قوعامدىق ساياسي قىزمەتىنە توقتالىپ, حح عاسىر باسىنداعى الەۋمەتتىك وزگەرىستەردىڭ قازاق حالقىنا قالاي اسەر ەتكەنىن باسا ايتتى.
جۇسىپبەكتانۋشى راقىمجان تۇرىسبەك «الاشتىڭ ارداعى, سارا ءسوزدىڭ ساڭلاعى» اتتى بايانداماسىندا جازۋشىنىڭ كوركەمدىك ارنالارى مەن ايقىن كوزقاراس, بەدەرلى قولتاڭباسى جونىندە وي ساباقتادى. «ول ەل ادەبيەتىن دامىتۋمەن بىرگە, تاقىرىپتىق تۇرعىدان بايىتتى, جانر جۇيەسىن قالىپتاستىردى. ىزدەنىس مۇراتتارىنان, ادام الەمى مەن ءومىر ورىمىنەن, ەڭبەك ءمانى مەن تۇرمىس سۋرەتتەرىنەن, وي-ءسوز جۇيەسىنەن, ءتىل-ستيل سيپاتتارىنان مول تاجىريبەسى, ءداستۇر ساباقتاستىعى, تاريح پەن تانىم ارنالارى كەڭىنەن كورىنىس بەرەدى. تۇتاستاي العاندا, الاشتىڭ قايراتكەر-قالامگەرى, دارا دارىن يەسى, ءسوز زەرگەرى ج.ايماۋىت ۇلىنىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى ازات ەلمەن بىرگە جاساپ, جاڭا ۋاقىت رۋحىمەن قاناتتاسىپ, قاتار دامىپ, كەڭ ءورىس الىپ, ساباقتاستىق سيپات اياسىندا تىڭ سەرپىن, سونى باعىت الارى حاق», دەپ تۇيىندەدى عالىم.
ءىس-شارا سوڭىندا ستۋدەنتتەر عالىمدارعا سۇراقتارىن قويىپ, عالىمدار مەن زيالىلارعا ىزگى ءىلتيپاتىن جەتكىزدى. جانى مەن جۇرەگىن اعارتۋشىلىققا ارناعان جۇسىپبەكتىڭ بارلىق مۇراسى – ۇلتىمىزدىڭ وشپەس ساۋلەسى. ول: «وقىعاندار! بۇل ۋاقىت – جان تىنىشتىق ىزدەيتىن, قىزىق قۋاتىن ۋاقىت ەمەس, قىزمەت قىلاتىن, ەڭبەك سىڭىرەتىن ۋاقىت. ويلاڭىزدار: حالىق ءبىز ءۇشىن ەمەس, ءبىز حالىق ءۇشىن تۋعانبىز, ولاي بولسا, موينىمىزدا حالىقتىڭ زور بورىشى, اۋىر جۇگى جاتىر», دەگەن ەدى. راسىندا دا, سولاي.
