بۇۇ زەرتتەۋى: ەلەكتروندى ۇكىمەت

دەگەنمەن بارلىق ەل ەلەكتروندىق ۇكىمەتتى دامىتۋ ەسەبىنەن تۇراقتى تابىستارعا قول جەتكىزە المايتىنى تۇسىنىكتى. الايدا ءاربىر ەلدىڭ ارتىقشىلىعى مەن كەمشىلىگى پروپورتسيونالدى ەمەس ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون. COVID-19 پاندەمياسى ايماقتىق, ۇلتتىق جانە جەرگىلىكتى دەڭگەيدە مەملەكەتتەر مەن ەل ىشىندەگى ەلەكتروندى ۇكىمەتتىڭ الشاقتىعىن ودان ءارى ۇلكەيتتى. بۇۇ-نىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى دەپارتامەنتى ءاربىر ەكى جىلدا الەم مەملەكەتتەرى اراسىندا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ دامۋىنا زەرتتەۋ جۇرگىزەدى.

«بۇۇ زەرتتەۋى: ەلەكتروندى ۇكىمەت 2022» دەرەكتەرىنە سۇيەنەتىن بولساق, ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ دامۋ يندەكسى (EGDI) وتە جوعارى ەلدەر توبى الدىڭعى زەرتتەۋ باسىلىمىنداعى مەملەكەتتەر توبىمەن بىردەي ەكەنى باياندالادى. الەمدەگى جەتەكشى 10 ەلدىڭ قاتارىنا دانيا, فينليانديا, كورەيا رەسپۋبليكاسى, جاڭا زەلانديا, شۆەتسيا, يسلانديا, اۋستراليا, ەستونيا, نيدەرلاند, اقش, سينگاپۋر سىندى ەلدەر كىرگەن. ازيا ەلدەرىن جەكە قاراستىراتىن بولساق, جاھاندىق رەيتينگتە ازيانىڭ 22 جەتەكشى مەملەكەتى وتە جوعارى كورسەتكىشكە يە.

كورەيا رەسپۋبليكاسى, سينگاپۋر, ءباا, جاپونيا ەلەكتروندىق ۇكىمەتتى دامىتۋ سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ قاتارىنا ەنگەن. جاھاندىق رەيتينگتە كورەيا رەسپۋبليكاسى (3-ورىن), سينگاپۋر (12-ورىن), بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى (13-ورىن), جاپونيا (14-ورىن) ەلەكتروندى ۇكىمەتتى دامىتۋدا كوشباسشىلار بولسا, ال يەمەن – 178, اۋعانستان – 184 جانە كورەيا حالىقتىق دەموكراتيالىق رەسپۋبليكاسى – 180-ورىننان كورىنگەن. قازاقستانعا كەلەتىن بولساق, بۇل رەيتينگتە ەلىمىز الەمدە 28-ەل بولىپ, EGDI كورسەتكىشتەرىنىڭ ورتاشا ءمانىن 0.8375-تەن 0.8628-گە ارتتىرعان.

قازاقستان ۇكىمەتى «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا تسيفرلىق ترانسفورماتسيا ۇدەرىسىن كەڭەيتۋدى جانە جەدەلدەتۋدى جوسپارلاپ وتىر. كەيىنگى بىرنەشە جىلدا ەلىمىزدە اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار ينفراقۇرىلىمىندا ايتارلىقتاي جاڭالىقتار بولدى. 2018 جىلى شامامەن 55 اۋىلدىق ەلدى مەكەندە تۇراتىن 100 مىڭ ادام ينتەرنەتكە قول جەتكىزسە, 2020 جىلى ۇكىمەت 741 ەلدى مەكەنگە جەلى تارتىلىپ, ەلەكتروندى ۇكىمەت قىزمەتىن قولدانۋشىلار سانى 800 مىڭعا دەيىن وسكەن.

بۇۇ-نىڭ بۇل زەرتتەۋىندە ماماندار كوڭىل بولگەن تاقىرىپتارىنىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى ەلەكتروندىق ۇكىمەتتى دامىتۋ. وسى ماقساتتا بۇۇ «جەرگىلىكتى ونلاين قىزمەتتەر يندەكسىن» (LOSI) ارنايى جاريالاپ كەلەدى.

اتالعان زەرتتەۋدە قالالارداعى ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ دامۋ مالىمەتتەرى جەكە كورسەتىلگەن. تەز ءارى قولايلى فورماتتا جۇمىس ىستەيتىن پورتالدار قالادا تۇرۋدى جايلى ەتىپ, تۇرعىنداردىڭ ءومىر ساپاسى دەڭگەيىنە وڭ اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. زەرتتەۋدەگى قالالار رەيتينگىن قۇرۋ بارىسىندا ماماندار ءاربىر مەملەكەتتىڭ حالقى ەڭ كوپ شاھارلارىن ارنايى تاڭداپ العان.

بۇۇ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندەگى دەپارتامەنتى العاش رەت جەرگىلىكتى ەلەكتروندىق ۇكىمەتتىڭ باعالاۋىن 2018 جىلى زەرتتەۋگە ەنگىزدى. 2018 جىلعى قاناتقاقتى زەرتتەۋ 60 كورسەتكىش نەگىزىندە باعالانعان 40 قالامەن شەكتەلسە, 2020 جىلعى باسىلىمدا قالالار سانى 100-گە كوبەيىپ, 80 كورسەتكىشكە دەيىن كەڭەيدى. ال 2022 جىل­عى باسىلىم الەم ەلدەرى قالالارىن بارىنشا تارتۋ ماقساتىندا 193 مەملەكەتتەگى قالالار كورسەتكىشىن باعالايدى.

2022 جىلعى يندەكستە بەس كريتەري بويىنشا 86 كورسەتكىش قام­تىل­عان. ولار: ينستيتۋتسيونالدىق قۇرىلىم (8 كورسەتكىش), مازمۇندى قامتاماسىز ەتۋ (25 كورسەتكىش), قىزمەت كورسەتۋ (18 كورسەتكىش), قاتىسۋ (17 كورسەتكىش), تەحنولوگيا (18 كورسەتكىش). ينستيتۋتسيونالدىق قۇرىلىم مۋنيتسيپالدى ەلەكتروندىق ۇكىمەت ستراتەگياسىنا, ۇيىمدىق قۇرىلىمعا, اقپارات پەن قۇپيالىلىققا قول جەتكىزۋدى رەتتەيتىن زاڭناماعا جانە اشىق دەرەكتەر ساياساتىنا باعىتتالعان. مازمۇندى قامتاماسىز ەتۋ كريتەريىنىڭ نەگىزگى ماقساتى – مەملەكەتتىك اقپاراتتىڭ ونلاين رەجىمدە قولجەتىمدىلىگىن انىقتاۋ. قىزمەت كورسەتۋ مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتىسا, قاتىسۋ كريتەريى جەرگىلىكتى باسقارۋ قۇرىلىمدارىنا جۇرتشىلىقتىڭ قاتىسۋى ءۇشىن ءوزارا ءىس-قيمىل مەن مۇمكىندىكتەر تەتىكتەرىنىڭ, تىڭ باستامالارىنىڭ بولۋىن باعالايدى. تەحنولوگيالىق اسپەكت پورتالدىڭ پايدالانۋشىلارعا قولجەتىمدىلىگىن انىقتاۋ ءۇشىن تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرگە نازار اۋدارادى.

كەستەدەن كورىپ وتىرعانىمىزداي مادريد پەن بەرلين الدىڭعى قاتار­داعى قالالار ساناتىندا بولسا, ودان كەيىن تاللين مەن كوپەنگاگەن شاھار­لارى كورسەتىلگەن. دۋباي, ماسكەۋ, نيۋ-يورك, پاريج كورسەتكىشتەرى بىر­دەي. سينگاپۋر مەن شانحاي قالالارىنىڭ دا كورسەتكىشتەرى جوعارى. جەر­گىلىكتى ونلاين قىزمەتتەر يندەكسى جوعارى قالالار قاتارىنا الما­تى قالاسى دا ەنگەن. جالپى العاندا الەمدەگى ۇزدىك 38 قالانىڭ 20-سى ەۋرو­پا­دا, 10-ى ازيادا, 6 قالا امەريكادا جانە 2 قالا وكەانيادا ورنالاسقان.

زەرتتەۋ دەرەكتەرىنەن الەمدەگى ەلەكتروندىق ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ دامۋ ءۇردىسى تۋرالى قۇندى مالىمەتتەر الۋعا بولادى. ونىڭ ىشىندە ازيا ەلدەرىنىڭ بىرنەشە دامۋشى مەملەكەتى ەلەكتروندىق ۇكىمەت ­كور­سەتكىشتەرىندە باتىس ەلدەرىنە ءبىرتابان جاقىنداعانىن كورە الامىز. اتالعان زەرتتەۋ سالا ماماندارىنا, شەشىم قابىلداۋشى ازاماتتارعا, ساراپشىلار مەن تاقىرىپقا قىزىعۋشى قاۋىمعا قوسىمشا كومەكشى قۇرال بولا الادى.

ەڭلىك قالىبەكوۆا,

قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى