قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە قاتار شىققان «باتىس قازاقستان جىلاندارى» اتتى كىتاپتىڭ نەگىزگى اۆتورى – ماحامبەت ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عىلىمي جۇمىس جانە حالىقارالىق بايلانىستار جونىندەگى پرورەكتورى, گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور قاجىمۇرات احمەدەنوۆ. عىلىمي ەڭبەك عىلىم جانە ءبىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ «باتىس قازاقستانداعى جىلانداردىڭ تارالۋى, گەنەتيكالىق ارتۇرلىلىگى جانە ساقتالۋى» اتتى عىلىمي جوباسى اياسىندا جيناقتالعان مالىمەتتەر نەگىزىندە دايىندالعان.
– وسى تاقىرىپتى زەرتتەۋ بارىسىندا ءبىز بىرنەشە جىل بويى قازاقستاننىڭ باتىس ءوڭىرىن, اتاپ ايتساق, اتىراۋ, اقتوبە, ماڭعىستاۋ, باتىس قازاقستان وبلىستارىن ابدەن ارالادىق. ءسويتىپ, وسى ايماقتى مەكەندەيتىن جىلانداردىڭ 12 ءتۇرى, ولاردىڭ ۋلى جانە ۋلى ەمەس تۇرلەرى تۋرالى اقپارات, جىلاننان ساقتانۋ جولدارى, حالىق دۇنيەتانىمىنداعى جىلاننىڭ مادەني ورنى, تۇرمىستىق-ءدىني ماڭىزدىلىعى سەكىلدى مالىمەتتەر جيناقتالدى. بۇل دەرەكتەر ارنايى جاساقتالعان westkazSnakes.kz اتتى سايتقا توپتاستىرىلىپ, وسىناۋ باۋىرىمەن جورعالاۋشىلار تۋرالى ماقالالار, فوتولار, بۋكلەتتەر قويىلدى, – دەيدى قاجىمۇرات ماقسوت ۇلى.
راسىندا دا, Makhambet university عالىمدارى وتكەن جىلى 11-19 قىركۇيەك ارالىعىندا حالىقارالىق گەرپەتولوگيالىق ەكسپەديتسياعا شىعىپ, يندەر كولىن, ماناشى وزەنىن, قۇرىق كەنتى جانىنداعى كاسپي تەڭىزى جاعالاۋىن, قوشاق شىعاناعى جانىنداعى ۋنگوزا تاۋىن, ۇشتاعان كەنتى ماڭىنداعى ساۋىسقان قۇمدارىن, بەينەۋ كەنتى ماڭىن, اتىراۋ قالاسى جانىنداعى سوكولوك وزەنىن, ت.ب. ءوڭىردى ارالاپ شىققان بولاتىن. دالالىق زەرتتەۋ بارىسىندا زەرتتەۋشىلەر جىلاننىڭ 7 ءتۇرىن كەزدەستىرگەن. اتاپ ايتساق, ولار – قۇم ايداھارشاسى, ورنەكتى قاراشۇبار جىلان, پاللاس قاراشۇبار جىلانى, سۋ جىلانى, وقجىلان, كادىمگى بوزشا جىلان, شىعىس ايداھارشاسى. بۇعان قوسىمشا گەرپەتوفاۋنانىڭ تاعى 12 ءتۇرى تۋرالى: جاسىل قۇرباقا, كولباقا, ورتاشا كەسىرتكە, جۇرگىش كەسىرتكە, بات-بات كەسىرتكە, تاقىر جۇمىرباس كەسىرتكە, دالا ەشكەمەرى, جىلتىراۋىق جارمىسقى, كاسپي شيساۋساق جارمىسقىسى, سۇر جارمىسقىسى, تاراقساۋساق جارمىسقىسى, ورتاازيا تاسباقاسى سەكىلدى جاندىكتەر تۋرالى اقپارات جينالعان. ولاردان دنق وزگەرگىشتىگىن تالداۋ ءۇشىن ۇلپا ۇلگىلەرى الىنعان.
ايتا كەتەيىك, قاجىمۇرات ماقسوت ۇلىمەن وسىنداي دالالىق ەكسپەديتسيالاردىڭ بىرىندە بىرگە بولىپ, دالا كەزۋ بىزگە دە ءناسىپ بولعان ەدى. ماڭ دالادا شاتىر قۇرىپ تۇنەپ, كۇن باتىسىمەن قولىمىزعا شام الىپ, قاراڭعىدا قىبىر-جىبىر تىرشىلىگىنە كىرىسەتىن جاندىكتەردىڭ تۇنگى ومىرىنە سەرۋەن جاساعان قىزىقتى كۇندەر ماڭگى ەسىمىزدە قالدى. عالىمنىڭ وسى تاقىرىپقا شىنايى قىزىعۋشىلىعىن كوزىمىزبەن كورىپ, ماحابباتقا تولى اڭگىمەسىن جالىقپاي تىڭدادىق. ءوز كاسىبىن شەكسىز سۇيەتىن زەرتتەۋشىنىڭ جاڭا كىتابى دا كوڭىل كوكجيەگىن كەڭەيتەتىن وسىنداي تانىمدىق ماقالاعا تولى ەكەن.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كىتاپحاناسىندا تۇساۋى كەسىلگەن «باتىس قازاقستان جىلاندارى» كىتابى جونىندە اۆتوردىڭ ارىپتەستەرى جاراتىلىستانۋ-گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ اعا وقىتۋشىسى قانجان بولاتوۆا جانە گەوگرافيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى سەرىك رامازانوۆ تا كوپتەگەن قىزىقتى اڭگىمەنى ورتاعا سالدى. تابيعاتتا جىلانداردىڭ ماڭىزدىلىعى, ولاردىڭ مورفولوگيالىق ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى بايانداعان عالىمدار قاجىمۇرات ماقسوت ۇلىن جاڭا ەڭبەگى شىعۋىمەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتادى. وسى جيىنعا قاتىسقان ماحامبەت ۋنيۆەرسيتەتى جاراتىلىستانۋ-گەوگرافيا فاكۋلتەتىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى مەن ماگيسترانتتار, ستۋدەنتتەر دە ەرەكشە عىلىمي ەڭبەككە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىردى. كەش سوڭىندا اۆتور ءوز ەڭبەگىن ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىمي كىتاپحاناسىنا, جۇبان مولداعاليەۆ اتىنداعى وبلىستىق ورتالىق امبەباپ عىلىمي كىتاپحاناسى مەن حامزا ەسەنجانوۆ اتىنداعى وبلىستىق بالالار جانە ءجاسوسپىرىم كىتاپحاناسى قورىنا, كورەرمەندەرگە سىيعا تارتتى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
