وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسىندا ءوڭىر الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى بويىنشا بارلىق سالادا تۇراقتى وسىمگە قول جەتكىزگەن. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا بىلتىرمەن سالىستىرعاندا 16,4%-عا, وڭدەۋ ونەركاسىبى – 7,4%-عا, قۇرىلىس جۇمىسىنىڭ كولەمى – 29,7%-عا, تۇرعىن ۇيلەردى پايدالانۋعا بەرۋ – 1,7%-عا, ىشكى ساۋدا كولەمى 18,6%-عا ءوسىپ وتىر.
«مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ مىقتى ونەركاسىپتىك نەگىزىن قالىپتاستىرىپ, ەكونوميكامىز ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن جاعدايعا جەتكىزۋ ماسەلەسىن تالاپ ەتىپ وتىر. سوندىقتان وبلىس ەكونوميكاسىن ودان ءارى ءارتاراپتاندىرىپ, وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ باعىتىندا ناقتى ىستەردى قولعا الىپ جاتىرمىز», دەدى ايماق باسشىسى.
2023 جىلى وڭىردە ونەركاسىپ ءونىمىنىڭ كولەمى 3,5 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, ءوسىم 6,6%-عا جەتتى. وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ كولەمى 308 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 7,4%-عا ارتتى. ءوسىم مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى, مۇناي وڭدەۋ ونىمدەرى, ماشينا جاساۋ, جيھاز, قۇرىلىس يندۋسترياسى سالالارىندا بايقالعان.
نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 16%-عا ارتىپ, 645 ملرد تەڭگە بولسا, سونىڭ ىشىندە جەكە ينۆەستيتسيا ۇلەسى 495 ملرد تەڭگەنى نەمەسە 77%-دى قۇراپ وتىر.
ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن الداعى بەس جىل ىشىندە 67 ينۆەستيتسيالىق جوبا قولعا الىنعالى وتىرعانىن اكىمنىڭ اڭگىمەسىنەن بىلدىك. جوبالاردىڭ جالپى قۇنى 2,4 ترلن تەڭگە بولماق. بىلتىر عانا وبلىستا ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا قۇنى 30 ملرد تەڭگە بولاتىن 45 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلعان. وسى ارقىلى 1000-نان اسا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. بۇعان قوسا شەتەل ينۆەستورلارىنىڭ قاتىسۋىمەن قولعا الىنعان جوبالار سانى دا ءوسىپ كەلەدى. رەلوكاتسيا اياسىندا 5 ملرد تەڭگەلىك 5 جوبا جۇزەگە استى, 173 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى. بيىل جالپى سوماسى 100 ملرد تەڭگەگە 15 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل وڭىرىمىزدە قوسىمشا جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, سالىق ءتۇسىمىن كوبەيتۋگە, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
پرەزيدەنت وتاندىق كاسىپكەرلىكتى قولداۋ, باسەكەلەستىكتى دامىتۋ, 2025 جىلعا قاراي ىشكى جالپى ونىمدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس (شوب) ۇلەسىن 35 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ جونىندە ناقتى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان بىرقاتار ناقتى شارانىڭ ناتيجەسىندە باتىس قازاقستان وڭىرىندە دە شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك دامىپ كەلەدى. 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا كوز سالساق, ءوڭىردىڭ شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسى جالپى ءونىمنىڭ 33%-ىن وندىرگەن ەكەن. شوب سانى بىلتىر 8,7%-عا, سالاداعى قىزمەتكەر سانى 7%-عا ءوسىپ, 127 مىڭ ادامدى قۇراعان. وبلىستا قازىر 58 مىڭداي شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىسانى ناقتى جۇمىس ىستەپ تۇر.
«شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارى 1,6 ترلن تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىردى. وتكەن جىلى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى اياسىندا شاعىن كاسىپكەرلىككە 22 ملرد تەڭگەگە جۋىق قارجى ءبولىنىپ, 3 مىڭنان استام جوباعا قولداۋ كورسەتىلدى. سول ارقىلى 4 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى», دەيدى ناريمان تورەعالي ۇلى.
بيىل شاعىن جانە ورتا بيزنەس نىساندارىن مەملەكەتتىك قولداۋ ماقساتىندا 22 ملرد تەڭگە قاراستىرىلىپ وتىر ەكەن.
«اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اقجايىق وڭىرىندە تابىستى جۇزەگە اسىپ جاتىر. باعدارلاما اياسىندا 2023 جىلعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 6,4 ملرد تەڭگە نەسيە قاراجاتى ءبولىنىپ, قازىر 966 ءوتىنىش بويىنشا 6,3 ملرد تەڭگە كولەمىندە قارجى بەرىلدى. سونداي-اق نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك تاعامدارىنىڭ يمپورتىنا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ ماقساتىندا الداعى 3 جىلدا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋ كولەمىن 70%-عا دەيىن جەتكىزۋ ماقساتى تۇر. وبلىستا 270 اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆى جۇمىس ىستەيدى. سونىڭ ىشىندە 44 كووپەراتيۆ «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا جاڭادان قۇرىلعان.
ال حالىقتى قالادان اۋىلدىق جەرگە قونىستاندىرۋ ءۇشىن 2024-2026 جىلدارعا ارنالعان «قالادان اۋىلعا» قاناتقاقتى جوباسى قولعا الىنعانىن بۇدان بۇرىن حابارلاعان ەدىك. جوبانىڭ نەگىزگى ماقساتى – ازاماتتاردىڭ اۋىلعا كەلۋىن ىنتالاندىرۋ, اۋىلدا شاعىن بيزنەستى دامىتۋ, تۇراقتى جۇمىس ورنى جوق قالا ازاماتتارىنىڭ, جاس وتباسىلاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە قولداۋ كورسەتۋ.
وبلىستا قايتا وڭدەلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ۇلەسى 2022 جىلى 56%-دى قۇراسا, 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسىمەن 63,1%-عا جەتتى. ء«بىز 2026 جىلعا دەيىن بۇل كورسەتكىشتى 70%-عا جەتكىزەتىن بولامىز», دەدى ن.تورەعاليەۆ.
وتكەن جىلى وبلىستا بارلىق اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلىنىڭ ەگىس القابى 617 مىڭ گەكتار بولدى. ناتيجەسىندە, وبلىستا 302 مىڭ توننا استىق, 153 مىڭ توننا كارتوپ, كوكونىس-باقشا ءونىمى جينالدى. مايلى داقىلداردان 78 مىڭ توننا ءونىم الىندى. اگروونەركاسىپ كەشەنىندە 2023-2026 جىلدارعا 89 ملرد تەڭگەگە 40 ينۆەستيتسيالىق جوبا جوسپارلانسا, 2023 جىلى 6 ملرد تەڭگەگە 15 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلدى. بيىل 47 ملرد تەڭگەگە 19 جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان ەكەن.
ارينە, وسىنىڭ ءبارى ءوڭىردىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن اسا ماڭىزدى جۇمىس ەكەنى ءسوزسىز. بۇگىندە وڭىردە گوللاند تەحنولوگياسىمەن جىلىنا 11 مىڭ توننا ءونىم شىعاراتىن ەكى وندىرىستىك جىلىجاي جۇمىس ىستەپ تۇر. بىلتىر ولار 6,7 مىڭ توننا ءونىم شىعارعان.
ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىگى ءۇشىن ماۋسىمارالىق كەزەڭدە 66 مىڭ توننا كارتوپ پەن كوكونىس قويمادا ساقتالۋعا ءتيىس. بىلتىر 130 مىڭ توننا ءونىم وندىرىلسە, سونىڭ ءبىر بولىگى وبلىس اۋماعىنداعى 35 كوكونىس قويماسىندا ساقتاۋلى تۇر. بۇل جەردە ءوڭىر قاجەتىنىڭ 75 پايىزى قامتىلعان. بيىل تاعى دا 4 كوكونىس قويماسى ىسكە قوسىلسا, وبلىس وزىنە قاجەتتى كوكونىستى تولىعىمەن ساقتاي الادى.
«2030 جىلعا قاراي ءبىز سۋارمالى القاپتىڭ كولەمىن 44 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزەمىز. ول جەردە سۋدى ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيا قولدانىلادى. 2023 جىلى مۇنداي القاپ كولەمى 11,5 مىڭ گا عانا بولعان ەدى», دەيدى وبلىس اكىمى.
2023 جىلى وڭىردە اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ءۇشىن 54 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنگەن بولاتىن. سونىڭ ىشىندە 3 مىڭ اگروقۇرىلىم 16 ملرد تەڭگە سۋبسيديا العان, 38 ملرد تەڭگە نەسيە بولىنگەن. ال بيىل سالانى قولداۋ ءۇشىن بولىنەتىن قارجىنىڭ كولەمى 73 ملرد تەڭگە بولماق.
ءوڭىردىڭ دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىن باعىتتىڭ ءبىرى – ەتتى مال شارۋاشىلىعى. جىل سايىن وڭىردە مال باسى دا, مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءوندىرۋ كولەمى دە تۇراقتى ءوسىپ كەلەدى. قازىر وبلىستا 857 مىڭ باس ءىرى قارا (13 پايىزى اسىل تۇقىمدى), 1 ملن 346 مىڭ باس قوي مەن ەشكى, 308 مىڭ باس جىلقى جانە 3 مىڭ باسقا جۋىق تۇيە مالى ءوسىرىلىپ جاتىر. 2023 جىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى مەن كورسەتىلگەن قىزمەتى 30,5 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. سونىڭ ىشىندە وندىرىلگەن ەت كولەمى – 58 مىڭ توننا, ءسۇت – 242 مىڭ توننا, جۇمىرتقا – 166 ملن دانا, ءجۇن 2,2 مىڭ توننا بولدى.
«الەۋمەتتىك ازىق-ت ۇلىك سەبەتى» دەگەن ۇعىم بار. كۇندەلىكتى تۇرمىسقا قاجەتتى 19 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك ءتۇرى كىرەتىن بۇل ءتىزىمنىڭ باعاسى ەرەكشە باقىلاۋعا الىنعان. سونىڭ ىشىندە 1-سورتتى ۇن, نان, سيىر ەتى جانە ماكارون ونىمدەرىمەن باتىس قازاقستان وبلىسى ءوزىن-ءوزى تولىق قامتىپ وتىر. ال ءسابىز, قىرىققابات, پاستەرلەنگەن ءسۇت, سارى ماي, ىرىمشىك جانە ايران سىندى 6 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىكپەن 75 پايىزعا دەيىن قامتىلعان. تاۋىق ەتى, جۇمىرتقا, پياز, كۇنباعىس مايى, كارتوپ ونىمدەرىمەن قامتىلۋ دەڭگەيى ودان دا جوعارى. تەك قاراقۇمىق, كۇرىش, قانت پەن تۇز عانا باتىس قازاقستان اۋماعىندا وندىرىلمەيدى. دەگەنمەن وڭىردە اقساپ جاتقان سالا – ءسۇت ءوندىرۋ ماسەلەسى. ءدال قازىر باتىس قازاقستان ءۇشىن 112 مىڭ توننا ءسۇت ونىمدەرى قاجەت بولسا, سونىڭ 22 پايىزىن عانا ءوزىمىز وندىرە الامىز. بىلتىر 400 باسقا ارنالعان ءسۇت-تاۋارلى فەرما قۇرىلىسىنا 6 ملرد تەڭگە ءبولىندى. ودان بولەك, تاعى دا 4 ءسۇت فەرماسىن قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى. وسى جوبالار ىسكە قوسىلعان كەزدە وبلىس ءسۇت ونىمدەرىمەن 30 پايىزعا دەيىن قامتىلادى», دەيدى ءوڭىر باسشىسى.
باتىس قازاقستان وبلىسى
