شيپالى بۇلاققا مەملەكەتتىك كوزقاراس كەرەك

وسى اۋرۋلاردى ەمدەۋ ءۇشىن مەملەكەت تە, حالىق تا ءبىرشاما شىعىندانادى. ونىڭ وزىندە قازىرگى مەديتسينالىق ەم-دوم كوپ ناتيجە بەرمەيدى. ءتىپتى كەيبىر دارىلەر ناۋقاستىڭ ساۋ اعزاسىن ءبۇلدىرىپ جىبەرەدى. دەي تۇرعانمەن, اۋرۋ بولعان سوڭ شيپاسى بولادى. وسى سوزگە تۇركىستان وبلىسى بايدىبەك اۋدانى جەرىندەگى «اقتاس اۋليە» بۇلاعى دالەل بولا الادى. بۇل – سان عاسىرلىق تابيعي قاينار. اڭىزداردا جارالانعان باتىر ەمدەلگەنى ايتىلادى. سونىمەن بىرگە كوشپەلى تىرشىلىكتە مال تەرىسىندەگى ءتۇرلى اۋرۋ دا وسى بۇلاقتاردان جازىلىپ كەتكەنى تۋرالى جازباشا ەستەلىكتەر ساقتالعان (سوزاق ءوڭىرى اڭىزدارىندا جانە جازۋشى ەركىنبەك تۇرىسوۆتىڭ «تەمىرلان» رومانىندا ايتىلادى).

«اقتاس اۋليە» بۇلاعىنىڭ ماڭىزى نەدە؟ 1977 جىلى لەنينگراد كۋرورتولوگيا ينستيتۋتى بۇلاقتىڭ سۋ قۇرامىن زەرتتەپ, ادام اعزاسىنا پايدالى 16 ءتۇرلى حيميالىق ەلەمەنت بارىن دالەلدەگەن. كەيىن قازاقستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مەن كارديولوگيا عزي كۋرورتولوگيا ءبولىمى وسى بۇلاقتىڭ سۋىن اس قورىتۋ, ءزار شىعارۋ, زات الماسۋ, تەرى اۋرۋلارىنا پايدالانۋعا بولادى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن. سۋعا تۇسۋشىلەر ءۇش كۇننىڭ ىشىندە تەرىسىندەگى وڭ وزگەرىستەردى بايقايدى.

ءبىز «اقتاس اۋليە» بۇلاعى باسىندا 2009 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەمىز. كۇتىمسىز تۇرعان بۇلاقتىڭ ماڭايىن رەتتەپ, 50 ورىندىق اسحانا, 30 ورىندىق قوناقۇي تۇرعىزدىق. ناۋقاستاردىڭ سۇرانىسىن ەسكەرىپ, 200-دەن اسا ناۋقاس ءبىر مەزگىلدە تىنىعىپ, سۋدان ەم الاتىنداي جاعداي تۋعىزدىق. ولار كيىز ۇيلەر مەن تۇرعىن-ءۇي ۆاگوندارىندا ورنالاسقان. جىلىنا «اقتاس اۋليە» بۇلاعىنا كەلىپ ەم الاتىندار 3 مىڭ ادامنان اسادى. بىزدىڭشە, بۇل – ەلەۋلى تسيفر. ءبىز جاتار ورىن, ءۇش مەز­گىل ىستىق تاماقتىڭ اقىسىن حالىقتىڭ مۇمكىندىگىنە قاراي بەلگىلەيمىز. قايىرىمدىلىق كومەگىمىز دە بار.

ەندى قازاقستان ۇكىمەتى مەن اتقارۋشى بيلىكتىڭ الەۋمەتتىك سالالارىن باسقارىپ وتىرعان جاۋاپتى تۇلعالارعا ايتار ۇلكەن ءوتىنىشىمىز بار. ونىڭ ءبىرىنشىسى – جول ماسەلەسى. شىمكەنت-شولاققورعان تراسساسىنان قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىستارىنىڭ ۆيتيليگو, پسورياز ناۋقاستارىن ەمدەۋگە مول سەپتىگىن تيگىزىپ جاتقان «اقتاس اۋليە» بۇلاعىنا دەيىن 18 شاقىرىم جول سالىنسا دەيمىز. قازىر وسى ارالىقتاعى جاداعاي قارا جول ەمدەلۋشىلەردى ابدەن شارشاتادى. ەكىنشىسى – ەلەكتر قۋاتى ماسەلەسى. ەڭ جاقىن دەگەن اققولتىق ەلدى مەكەنىنەن «اقتاس اۋليە» بۇلاعىنا دەيىن – 15 شاقىرىم. وسى ارالىققا ەلەكتر جەلىسى تارتىلسا ەكەن. ەمدەلۋشىلەر ءتۇن مەزگىلىندە «دۆيجوك» قۋاتىمەن وتىرادى. ال ءۇشىنشىسى – «اقتاس بۇلاعى» سۋى شاعىن ءوندىرىسىن اشۋ ماسەلەسى. بۇعان العاشقى كەزەكتە 150 ملن قارجى بولىنگەن ءجون دەپ ويلايمىز. وسىلايشا, قۇتىداعى سۋ قالالار مەن ەلدى مەكەندەردەگى ۆيتيليگو, پسورياز ناۋقاستارىنا, جالپى ىشكى جۇيەسىن ەمدەۋشىلەرگە جىل 12 اي بويى جەتكىزىلەتىن ەدى.

وسى الەۋمەتتىك-ساۋىقتىرۋ جوباسى جۇزەگە اسسا, قازاقستاننىڭ بارلىق وبلىسىنىڭ ۆيتيليگو, پسورياز ناۋقاستارى, ولاردىڭ تۋىستارى مەن اتا-انالارى (ەمدەلۋشى جاس بالالار دا كوپ) بارىمىزگە العىس ايتارى ءسوزسىز. بۇل وزەكتى ماسەلەنى شەشۋدى 2025-2026 جىلدارداعى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-دەنساۋلىق ساقتاۋ جوسپارىنا, تۇركىستان وبلىسىن الەۋمەتتىك دامىتۋ جوسپارىنا ەنگىزۋگە ءبىر جاعىنان پارلامەنتتىڭ قوس پالاتاسىنداعى دەپۋتاتتار, ەكىنشى جاعىنان دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى كۇش-جىگەر جۇمساسا, ۆيتيليگو جانە پسورياز ­اۋرۋىنا شيپا ىزدەگەن سان مىڭداعان ادامعا ناقتى جاردەم بولار ەدى.

حالقىمىزدا تاماشا دانالىق بار: «تارتىنىپ ۇزگەن – شاباننىڭ ءىسى, وتكىزىپ العان – جاماننىڭ ءىسى» دەگەن. ءدال وسى ءىستى, ياعني تۇركىستان وبلىسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلە­سىندە ابىروي اپەرەتىن جۇمىستى كەشىكتىرۋگە بولمايدى. مۇنى بىز­دەن ماڭعىستاۋ, اقتوبە, پاۆلودار, قاراعاندى, الماتى, جامبىل, اباي, قوستاناي, ت.ب. وبلىستاردان جىلدا كەلەتىن ازاماتتار سۇراپ جاتادى. بۇل – حالىقتىڭ اماناتى.

ومارحان سەراليەۆ,

«اقتاس اۋليە» جك باسشىسى