سۋرەتتى تۇسىرگەن – جەڭىس ىسقاباي
ءوڭىر اكىمىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, شاعىن تسەحتا ميكسەرلەر مەن بۇرعىلاردان باستاپ قۋاتى 160 كۆت-قا جانە سالماعى 2 تونناعا دەيىن جەتەتىن كەز كەلگەن قۋاتتى ەلەكتر قوزعالتقىشتارى جوندەلەدى. ەندى كاسىپكەر تسەحىن كەڭەيتىپ, تولىق تسيكلدى قىزمەت كورسەتۋ بازاسىن اشۋعا نيەتتى.
ماماندىعى ەلەكتريك يۋري سەميچەۆ ءبىرشاما تاجىريبە جيناقتاپ, شەبەرلىگىن شىڭداپ, الدىمەن ۇيىندە شاعىن ەلەكتر قوزعالتقىشتارىن جوندەۋمەن اينالىستى. مۇنداي قىزمەتكە دەگەن سۇرانىستىڭ زور ەكەنىن ول ءوز تاجىريبەسىنەن بىلەدى. اسىرەسە ەلەكتر قوزعالتقىشتارىن جوندەۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ وڭاي جۇمىس ەمەس, ول كەز كەلگەن ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى. سوندىقتان ءوزىنىڭ كاسىبي مۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋدى ويلاعان شەبەر ءوز يدەياسىن جۇزەگە اسىردى. ونى ىسكە اسىرۋعا مەملەكەتتىڭ قولداۋى زور سەپتىگىن تيگىزدى. يۋري سەميچەۆ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جوباسى اياسىندا 5 ملن تەڭگە كولەمىندە گرانت الدى.
گرانت قاراجاتىنىڭ تەڭ جارتىسى جوندەۋ جۇمىستارىنا ارنالعان ماتەريالداردى ساتىپ الۋعا جۇمسالدى, ويتكەنى مۇنداي ماتەريالداردى شاعىن كولەمدە الا المايسىڭ. مىسالى, ءبىر كاتۋشكانىڭ سالماعى 20 كگ, ال ماعان ونىڭ 10-15 ءتۇرى كەرەك بولدى. ارىپتەستەرىمنىڭ ماتەريالداردىڭ ساپاسىنا قاتىستى ايتقان اقىل-كەڭەستەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, رەسەي مەن وزبەكستاندا جاسالعان ماتەريالداردان الىپ كەلدىم. سونداي-اق ۇلكەن ەلەكتر قوزعالتقىشتارىن كوتەرەتىن كونتەينەر مەن ارقالىق كران ساتىپ الدىق. وعان قوسىمشا ءوز قاراجاتىمدى دا سالدىم. وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا بيزنەسىمدى باستاپ كەتتىم, قازىر ايتارلىقتاي تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. تەكەلى تاۋ-كەن بايىتۋ كەشەنىندە جۇمىس ىستەگەن كەزىمنەن بىلەتىن كليەنتتەردىڭ كوپشىلىگى قازىر دە حابارلاسىپ, مەنى تاۋىپ الىپ جاتىر», دەيدى جاس كاسىپكەر ك ۇلىمسىرەپ.
تسەح ازىرگە شاعىن, سوعان قاراماستان كوكسۋ, قاراتال اۋداندارى مەن تالدىقورعان قالاسىنان جانە سول تەكەلى قالاسىندا ورنالاسقان كاسىپورىنداردىڭ كوپشىلىگى شاعىن كاسىپورىننىڭ قىزمەتىنە جۇگىنەدى.
ء«بىز ەلەكتر قوزعالتقىشتارىنىڭ بارلىعىن دەرلىك جوندەيمىز. ميكسەرلەردى دە, ەلەكتر ەت تارتقىشتى دا, درەل, شورقايراق, سونداي-اق زاۋىتتاردا جەلدەتكىشتەر مەن ديىرمەندەردىڭ جۇمىس ىستەۋىنە سەرپىن بەرىپ تۇرعان ۇلكەن ەلەكتر قوزعالتقىشتاردى دا جوندەيمىز. ءمارمار تاستارىن شىعاراتىن كاسىپورىندار تەكەلىدە از ەمەس, ولار دا بىزگە ءجيى حابارلاسادى. قوزعالتقىشتاردىڭ ەڭ ىرىلەرىنىڭ سالماعى 2 تونناعا, قۋاتى 160 كۆت-قا جەتەدى. ولارعا كەلگەندە ءوزىمىز ساتىپ العان كوتەرگىشتەردىڭ كومەگىمەن جۇمىس ىستەيمىز. نەگىزىندە ءبىز جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىندا قولدانىلاتىن ەلەكتر قوزعالتقىشتارىن دا جوندەيمىز. وعان ءبىلىمىمىز دە, تاجىريبەمىز دە جەتەدى, تەك ول ءۇشىن قوسىمشا قۇرال-جابدىقتار كەرەك», دەيدى شەبەر.
ارينە, مۇنداي كولەمدى جۇمىستى جالعىز اتقارۋ مۇمكىن ەمەس, سوندىقتان يۋري سەميچەۆ بىلىكتى كومەكشى رەتىندە جانىنا نەمەرە ءىنىسى الەكسەي سەميچەۆتى الدى. شەبەرلىگى جاعىنان اعاسىنان كەم تۇسپەيتىن جاس مامان تومسك پوليتەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىن ءبىتىرىپ, ەلەكتروتەحنيكالىق زاۋىتتا تاجىريبەدەن وتكەن. تۋعان جەرگە ورالعان ول «رسك» جشس-دە بىرنەشە جىل ماماندىعى بويىنشا جۇمىس ىستەپ, قازىر اعاسىمەن بىرگە جەكە كاسىپپەن اينالىسۋدا.
«كەز كەلگەن تاۋ-كەن قۇرىلعىسى, مەيلى ول ۇساتقىش بولسىن, ديىرمەن بولسىن, جەلدەتكىش بولسىن, قاي-قايسىسىنىڭ دا جۇمىسى ەلەكتر قوزعالتقىشىنا بايلانىستى. ول ۇزاق ۋاقىت ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەگەندە توزادى, قاتتى قىزاتىندىقتان مىس سىمدارى ءجيى كۇيىپ كەتەدى. بىزگە نەگىزىنەن 0,5 كۆت-تان 160 كۆت-قا دەيىنگى ءارتۇرلى قۋاتتاعى ەلەكتر قوزعالتقىشتارىن اكەلەدى. ورالعان مىس سىمدارىنىڭ ديامەترى 0,25 مم-دەن 1,50 مم-گە دەيىن جەتەدى. ەلەكتر قوزعالتقىشىنىڭ سىرتقى قاقپاقتارىن اشىپ, بولشەكتەپ, ىستەن شىعۋ سەبەبىن انىقتايمىز. زاۋىت دەرەكتەرىنە سايكەستەندىرىپ قايتادان ورايمىز. بۇل سىرتتاي قاراعاندا وڭاي كورىنگەنىمەن كۇردەلى سحەما, سوعان قاراماستان بۇل ۇدەرىس تۇگەلدەي قولمەن اتقارىلادى. مىس سىمداردى تەگىس وراۋ, ورامالاردىڭ سانىن قاتەسىز دالدىكپەن ەسەپتەۋ تىڭعىلىقتى ەڭبەكتى قاجەت ەتەدى. بۇل دا تۇتاس سالا. سوندىقتان ءبىز وسى تاقىرىپتاعى ادەبيەتتەر مەن انىقتامالىقتاردى ءجيى وقىپ, زەردەلەپ وتىرامىز. وراما سىمدار ورىندارىنا قويىلىپ, وقشاۋلانعاننان كەيىن, ەلەكتر قوزعالتقىشىنىڭ بارلىق بولىكتەرى قالپىنا كەلتىرىلىپ, جۇمىسى تەكسەرىلەدى. ءسويتىپ, ەلەكتر قوزعالتقىشىنىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەپ تۇرعانىنا كوز جەتكىزەمىز دە ونى تۇتىنۋشىعا قايتارامىز. ال قۋاتى از قوزعالتقىشتاردان كۇنىنە 4 اگرەگاتقا دەيىن جوندەۋگە بولادى», دەيدى الەكسەي سەميچەۆ.
قازىر كاسىپورىندا 3 ادام جۇمىس ىستەيدى. تسەح كەڭەيەتىن بولسا, جۇمىسشى سانىن دا ارتتىرامىز دەيدى كاسىپكەر.
ء«ىسىمىز وڭىنان جۇرە باستاعان سوڭ سۇرانىسقا ساي تسەح قىزمەتىنە توكارلىق جۇمىستى دا قوسىپ, تولىق تسيكلدى قىزمەت كورسەتەتىن جوندەۋ شەبەرحاناسىن اشساق دەپ جوسپارلاپ وتىرمىز. بىراق ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جابدىق الۋعا قوسىمشا قاراجات قاجەت. سوندىقتان مەملەكەتتىك قولداۋ باعدارلامالارىنا تاعى قاتىسىپ كورۋگە تىرىسامىز. مۇنداي باعدارلامالار بيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن جاقسى كومەك», دەدى «سەميچەۆ» جك باسشىسى يۋري سەميچەۆ.
جالپى, بىلتىر جىل سوڭىندا جەتىسۋ وڭىرىنە 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان ۇلتتىق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جوباسى اياسىندا 7,1 ملرد تەڭگە, ونىڭ ىشىندە تەگىن گرانتتار بەرۋگە 74,8 ملن تەڭگە ءبولىندى. سونداي-اق وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وبلىستا جۇمىس ىستەپ تۇرعان شوب سۋبەكتىلەرىنىڭ سانى 60 مىڭعا جۋىقتاعان, بۇل سالادا بارلىعى 110 مىڭ ادام جۇمىسپەن قامتىلىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
