زەرتتەۋ بارىسىندا 56 ەلدە ساۋالناما وتكىزىلىپ, مەديا سالاسىنىڭ قازىرگى جانە بولاشاقتاعى دامۋ باعىتىنا بولجام جاسالعان. زەرتتەۋ الەمدەگى جەتەكشى ءىرى مەدياحولدينگتەردىڭ باس رەداكتورلارى مەن ديرەكتورلارىنىڭ (جالپى سانى 314 ادام) تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋداعى كاسىبي تاجىريبەسى مەن پراكتيكاسى جانە ولاردىڭ ساندىق يننوۆاتسيا باعىتىنداعى مەديانىڭ مۇمكىندىكتەرىن باعالاۋ ساۋالناماسىنا جاۋابى نەگىزىندە ازىرلەنگەن. ساراپشىلار وتكەن جىلى رەداكتسيالاردىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان كەدەرگىلەرگە تاپ بولعانىن ايتىپ, ولاردى ۋكراينا مەن تاياۋ شىعىستاعى قاقتىعىستار, الەمدەگى كليماتتىڭ وزگەرۋى, پاندەميانىڭ سالدارى جانە ەكونوميكالىق داعدارىستارمەن بايلانىستىرىپ وتىر. ماماندار بۇل اۋىرتپالىق 2024 جىلى دا جالعاساتىنىن جاسىرمايدى.
زەرتتەۋ كورسەتكەندەي ساراپشىلاردىڭ 47%-ى وسى جىلى جۋرناليستيكانىڭ بولاشاعىنا سەنىمدى ەكەنىن ايتسا, 12%-ى سەنىمسىزدىك تانىتقان. جۋرناليستيكانىڭ بولاشاعىنا الاڭداۋشىلىقتى جىل سايىنعى شىعىنداردىڭ ءوسۋى, جارنامالىق كىرىستەردىڭ تومەندەۋى جانە جازىلىمداردىڭ ازايۋى, سونداي-اق ساياسي شەشىمدەر مەن قىسىمداردىڭ ارتۋىمەن بايلانىستىرادى. ساۋالناماعا قاتىسۋشىلاردىڭ ۇشتەن ەكىسى (63%) الەۋمەتتىك مەديا ترافيگىنىڭ كۇرت تومەندەۋىنە الاڭداۋشىلىق بىلدىرگەن. «سeartbeat» اناليتيكالىق پروۆايدەرىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, «Facebook»-تەگى جاڭالىقتار سايتتارىنىڭ ترافيگى 2023 جىلى – 48, ال «X/Twitter»-دە 27 پايىزعا تومەندەگەنىن كورسەتتى. بۇل دەگەنىمىز الداعى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك مەديادا اقپارات تاراتۋدىڭ الگوريتمى مەن ءادىسى وزگەرەتىنىن دالەلدەيدى. الەمدەگى ءىرى مەدياكومپانيالار تىكەلەي بايلانىس ارنالارىنا نازار اۋداراتىنىن جانە الەۋمەتتىك مەديادا اقپارات تاراتۋدىڭ بالاما تۇرلەرىن ىزدەۋگە جانە تاجىريبە جاساۋعا نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىرىپ وتىر.
Əلەۋمەتتىك جەلىلەر مەن الگوريتم دəۋىرىندە ادامنىڭ نازارىنا, ۋاقىتىنا تالاس تۋىندايتىنى ءسوزسىز. 2024 جىلى مەديا ماماندارى ءۇشىن باستى جاڭالىقتاردىڭ ءبىرى «WhatsApp» پلاتفورماسىنداعى وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن. سەبەبى «Meta» كومپانياسى «WhatsApp» پەن «Instagram» جەلىلەرىندە حابار تاراتۋدىڭ قوسىمشا ارنالارىن دامىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل اقپارات تاراتاتىن ساندىق پلاتفورمالار اراسىنداعى باسەكەلەستىكتى ودان ءارى كۇشەيتەتىنى انىق. ساۋالناما نəتيجەلەرى كورسەتكەندەي, «TikTok» جانە «YouTube» سياقتى بەينە جەلىلەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىق جوعارى بولىپ قالا بەرمەك.
ساۋالناما نəتيجەلەرى مەديا ساراپشىلاردىڭ باسىم بولىگى, 64%-ى بەينە كونتەنتتى كوبىرەك جاساۋعا كوڭىل بولەتىنىن كورسەتتى. ال 52%-ى اقپاراتتىق بيۋللەتەندەردى كەڭەيتۋگە جانە 47%-ى پودكاستتاردى تۇسىرۋگە نازار اۋداراتىنى انىقتالدى.
جاساندى ينتەللەكت (جي) قۇرالدارىن كونتەنت جاساۋعا پايدالانۋعا قاتىستى رەداكتورلاردىڭ كوزقاراسى ەكىۇشتى ەكەنى بەلگىلى بولدى. رەسپوندەنتتەردىڭ جارتىسىنان كوبى جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ەڭ ۇلكەن تاۋەكەل جانە مەدياكومپانيانىڭ بەدەلىنە اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ سانايدى. سونداي-اق زياتكەرلىك مەنشىك, قۇقىقتىق جانە ەتيكالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى سۇراقتاردى العا تارتادى.
بىراق مەديا ساراپشىلاردىڭ 56%-ى جاڭالىق جاريالاۋ ۇدەرىسىن اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن جي-دى پايدالانۋعا قارسىلىق بىلدىرمەيدى. ولار جي-دىڭ وسى باعىتتا قولدانىلۋى ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيدى. ال زەرتتەۋگە قاتىسقان رەسپوندەنتتەردىڭ 37%-ى جي-دى ۇسىنىستاردى جاقسارتۋ ءۇشىن جانە 28%-ى كوممەرتسيالىق ماقساتتا پايدالانۋعا بولاتىنىن بىلدىرگەن.
بيىل الەمنىڭ ءىرى مەدياحولدينگتەرى جازىلۋشىلارىن ساقتاپ قالۋ جانە كوبەيتۋ ءۇشىن كۇن تəرتىبىندەگى وزەكتى جاڭالىقتارمەن قاتار ادامدارعا قىزىق بولاتىن ءتۇرلى كونتەنتتى ۇسىنۋعا كوبىرەك كوڭىل اۋداراتىنى انىقتالدى. مىسالى, ويىندار, پودكاستتار, جۋرنالدار مەن كىتاپتارعا جازىلىمداردىڭ تولىق قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى كوبىرەك تۇتىنۋشى تارتۋدى كوزدەيدى. ءتىپتى باسقا رەداكتسيالاردىڭ كونتەنتىن جاريالاۋدى دا پراكتيكا جۇزىندە ەنگىزۋدى جوققا شىعارمايدى.
تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ ىقپالىنان الەمدەگى اقپارات كەڭىستىگى جىلدام ترانسفورماتسيالانىپ جاتىر. بۇل كەز كەلگەن مەدياكومپانيالارعا, ونىڭ اتقاراتىن قىزمەتتەرىنە وزگەرىس ەنگىزۋدى تالاپ ەتەدى. مەديا وزگەرگەن سايىن, تسيفرلىق مەديا ءتىلىن بىلەتىن, مۋلتيمەديالىق, گرافيكالىق تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەۋ ادىستەرىن مەڭگەرگەن كاسىبي ماماندارعا سۇرانىستىڭ ودان ءارى ارتاتىنى انىق. سوندىقتان قازىرگى نارىق تالابىنا ساي رەداكتورلار دا, جۋرناليستەر دە جان-جاقتى جەتىلىپ, بۇرىنعى اقپارات تاراتۋشى قىزمەتىمەن قاتار, مەديايندۋستريا سالاسى ۇسىناتىن جاڭا تەحنولوگيالارمەن, ترەندتەرمەن بىرگە ىلەسىپ وتىرۋى قاجەت.
«Reuters» جۋرناليستيكا ينستيتۋتىنىڭ بۇل ەسەبى اتالعان سالا ماماندارىنا, زەرتتەۋشىلەر مەن قىزىعۋشى ازاماتتارعا قاجەتتى كومەكشى قۇرال بولا الادى. مەديا باعىتىنداعى مۇنداي تالدامالىق زەرتتەۋلەر سالانىڭ دامۋ ديناميكاسىنان حاباردار بولىپ, وتاندىق باق-تىڭ دامۋ كورسەتكىشىن باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قۇندىلىعىمەن ماڭىزدى.
جاقسىبەك جيەناليەۆ,
قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى
