ءسوز باسىندا قوجەكە نازار ۇلىنىڭ عۇمىردارياسىنان سىر تارتساق. قازاق ساحاراسىنىڭ سىزىلعان ءانى مەن كۇمبىرلەگەن كۇيىن زەرتتەۋگە ارناپ, ۇلتىنىڭ جوعىن تۇگەندەگەن اقسەلەۋ سەيدىمبەك: «قىتاي جەرىندە, شىڭجاڭ وڭىرىندە قوجەكە نازار ۇلى دەگەن ايگىلى كۇيشى وتكەن. قازاقستاننىڭ شىعىس وڭىرىندەگى كۇيشىلىك مەكتەپتىڭ وكىلى رەتىندە قوجەكەنىڭ دارىن تەگەۋرىنى قۇرمانعازى, تاتتىمبەت سياقتى ۇلى كۇيشىلەرمەن ورەلەس», دەپ كۇيشىنىڭ ءومىر تاريحىن سۋرەتتەيدى.
شىنىمەن, داڭقتى دارىن يەسى جەتىسۋدىڭ ءبىر بالاسى. ەل باسىنا ەكىتالاي كۇن تۋعاندا جۇرتىنىڭ جەل جاعىنا قورعانى, داۋىلدان ساقتار ورمانى بولا بىلگەن بىرەگەي تۇلعا. XIX عاسىردا پاتشا بيلىگىنە قارسى شىعىپ, ەلىن امان الىپ قالۋ ءۇشىن قىتايعا كوش باستاعان. الايدا قىتاي بيلىگى كۇيشىنى قاماۋعا الىپ, ازاپتاپ ولتىرگەن. بۇگىندە سازگەردىڭ 100-دەن اسا كۇيى كوپشىلىككە بەلگىلى. تاريحي تۇلعانى «تاعدىرى كۇيگە اينالعان قوجەكە» اتتى ەكى تومدىق تۋىندى ارقىلى كەڭىنەن تانۋعا بولادى.
«اسپانتاۋلار اياسىنداعى تابيعاتى عاجايىپ قارقارا تورىندە دۇنيەگە كەلگەن كۇيشى رەسەي وتارشىلارىنا قارسى كۇرەسۋدىڭ سالدارىنان قۋدالاۋعا ءتۇسىپ, قىتاي ەلى دەگەنمەن, قازاعىمنىڭ قاسيەتتى توپىراعى عوي دەپ سايرامكولدى ساعالاپ كەتكەنىنە قارت تاريح كۋا. سايرامكولگە جەتكەنىمەن سايران ءومىر قايدان بولسىن, ول جاقتا دا قۋدالاۋعا ءتۇسىپ, تار جول, تايعاق كەشۋگە جازىلعان تاعدىرىنىڭ سوڭى سول ءبىر قانىپەزەر قوعامنىڭ ازاپتى ولىمىمەن ومىردەن وتەدى», دەيدى وبلىستىق «جەتىسۋ» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى جۇماتاي وسپان ۇلى.
رۋحاني ءىس-شارادا كۇيشىنىڭ بارلىق كومپوزيتسياسى جيناقتالىپ, سىر ساندىققا اينالعان «كۇي شاقىرتقى» كىتابىنىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى. وعان باستاماشى بولعان قوجەكەتانۋشى تالعات ورازاەۆتىڭ ەڭبەگى زور. ۇمىتىلا باستاعان بيىك تۇلعانىڭ مۇراسىن زەرتتەۋگە تالاي جىلىن سارپ ەتكەن. تابان ەتىن سوگىپ, ماڭداي تەرىن توگىپ ەڭبەكتەنگەنىنە جەرلەستەرى كۋا. سوندىقتان تالدىقورعان تورىندەگى ءى.جانسۇگىروۆ اتىنداعى مادەنيەت ءۇيى حالىققا لىق تولدى.
اۋەلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ءالي الپىسباەۆ پەن «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, اقىن امىرە ءارىن كىتاپتىڭ لەنتاسىن قيسا, ودان كەيىن وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باسشىسى قۋانىش سۇلتان ۇلى اقجارما تىلەگىن ارنادى. تۇساۋكەسەر كونتسەرتتىك باعدارلامامەن جالعاسىن تاپتى.
كەش اياسىندا مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى حالىق اسپاپتارى وركەسترى, قر مادەنيەت قايراتكەرى, كۇيشى تالعات ورازاەۆ پەن شاكىرتتەرى جانە جەكە ورىنداۋداعى ارىپتەستەرى ونەر كورسەتتى. ولار قوجەكە نازار ۇلىنىڭ «سايرام كول», «كۇي شاقىرتقى», «كەڭەس», «شالقايما», «قامبارحان», «ەستىرتۋ» «شەشەمە», «راۋشان» سىندى تاعىدا باسقا تاڭداۋلى كۇيلەرىن ورىندادى.
«شىنىندا تەك قانا كۇيدەن تۇراتىن جانە ءبىر عانا اۆتوردىڭ شىعارمالارى ورىندالعان كەشتى العاش رەت كورۋىم. ءبىر ساعات, بەس مينۋتقا سوزىلعان كۇي كەشى ءبىر دەمدە وتە شىقتى. كورەرمەن تاراپىنان دا تۇرىپ كەتۋ, ءجۇرىپ كەتۋ بولمادى. رەجيسسەرلىك شەشىمى دە اسەرلى بولعاننان شىعار. سوڭىندا تىك تۇرىپ قوشەمەت كورسەتكەن كورەرمەننىڭ ەرەكشە اسەرگە بولەنگەنىن بايقادىم», دەيدى اقىن جانگەلدى نەمەرەباەۆ.
ايتا كەتەيىك, «كۇي شاقىرتقى» كىتابى, قوجەكە نازار ۇلىنىڭ تۋعانىنا 200 جىل تولۋىنا وراي جەتىسۋ وبلىسى اكىمى بەيبىت يساباەۆتىڭ قولداۋىمەن جارىق كورىپ وتىر.
جەتىسۋ وبلىسى
