تەاتر • 24 قاڭتار, 2024

«ەڭ ادەمى كەلىنشەك» كورەرمەنگە وي سالدى

9233 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

ماحابباتتا جولى بولماعان گۇلبارشىن بۇل جولى دا باقىتىن جولىقتىرا قويمادى. بالكىم, تەڭى جاس تا بولسا ابدوللا ما ەدى؟ وبلىستىق دراما تەاترداعى «ەڭ ادەمى كەلىنشەك» ليريكالىق دراماسىنىڭ پرەمەراسىنان شىققان كورەرمەن وي ۇستىندە تارقاسقانداي.

«ەڭ ادەمى كەلىنشەك» كورەرمەنگە وي سالدى

(فوتوسۋرەتتى تەاتر ءباسپاسوزىنىڭ قىزمەتى ۇسىندى)

اتاۋى تارتىمدى بولدى ما, كۇننىڭ ايازىنا قاراماستان, ءنوپىر حالىق تەاتردى بەتكە الدى. كيىم ىلگىشكە ۇزىن-سونار كەزەككە تۇردى. تامىر-تانىستار ارقا-جارقا سالەمدەسىپ, ءبىر-ءبىرىن دەمەپ, كورەرمەن زالىنا ءوتىپ جاتتى.

شىمىلدىق ءتۇرىلدى. شاعىن بولمە. تەرەزەنىڭ ارعى جاعىنان قالانىڭ شامدارى جىمىڭدايدى. اپپاق دوڭگەلەك ۇستەلدىڭ ورتاسىندا گرافيندە سۋ مولدىرەپ تۇر. بولمەنىڭ كىرەبەرىس بۇرىشىندا ءۇش جاقتى اينا. اينا الدىندا بۇرامالى سارى تەلەفون. قوس قابىرعادا قوس ديۆان. بىرىندە گيتارا سۇيەۋلى تۇر... كەڭەستىك كەزدىڭ اتموسفەراسىن سەزىندىرگەن تەاتر سۋرەتشىلەرىنىڭ شەبەرلىگى عوي بۇل.

ءبۇيىر جاقتاعى ەسىكتەن چەمودان كوتەر­گەن قىزىل كويلەكتى, قىپشا بەل كەلىنشەك كىردى. توگىلگەن تولقىندى قارا شاشتارى يىعىن جابادى. كورەرمەن جالت قاراستى. كەلىنشەكتىڭ دە مولدىرەگەن بوتا كوز­دەرى جان-جاققا جالتاقتاي قارايدى. ادەمى اۋەن, ادەمى كەلىنشەك... ءسۇلتانالى بال­عاباەۆ جازعان «ەڭ ادەمى كەلىنشەك» دەگەنى وسى بولسا كەرەك.

بولمەگە ەنە سالا «جاتاقحانا ما» دەپ, مەنسىنبەگەن سىڭاي تانىتتى. كوك چەمودانىن ديۆانعا قويا سالا سارى تەلەفوندى بۇراپ-بۇراپ جىبەرىپ, قۇربىسىنا سوقتى. الماتىعا كەلگەنىن ايتىپ, ءماز بولىستى. ءيا, گۇلبارشىن گرۋپپالاستارىمەن كەزدەسۋگە سوناۋ ورالدان كەلگەن ەدى. وقۋ بىتىرگەندەرىنە ون جىل بولىپتى. تەلەفوندى قويا بەرە ەسىنە التاي ءتۇستى. ونىمەن دە بىرگە وقىعان. ءسال ويلانىپ بارىپ, وعان دا قوڭىراۋ شالدى. ارعى جاقتان تەلەفون تۇتقاسىن باسقا بىرەۋ كوتەردى. گۇلبارشىن سىپايى عانا تەلەفونعا التايدى شاقىرتىپ, قىسقا سويلەستى. تەگى ەكەۋىنىڭ اراسىندا جىلت ەتكەن سەزىم بولعان سەكىلدى. كوپ ۇزاماي بولمەگە سۇڭعاق بويلى, كەلبەتتى جىگىت كىرىپ كەلمەسى بار ما؟! ەكەۋى مەنىڭ بولمەم دەپ, سەنىڭ بولمەڭ دەپ, شەكىسىپ الدى. سويتسە, قىز شاتاسىپ كىرىپ كەتكەنگە ۇقسايدى. سوندا دا جاستاۋ جىگىتكە بەت باقتىرماي جۋىناتىن بولمەگە بەتتەگەن. جاس جىگىت اب­دوللا گيتاراسىن قۇشاقتاپ, ديۆانعا جاي­عاسا بەرگەنى سول ەدى, الاسا بويلى ەر ادام الشاڭ باسىپ كىرىپ كەلىپ, ءاي-ءشاي جوق, گۇلبارشىن قايدا دەپ, گۇجىلدەدى. اۋەلدە ساسىپ قالعان ابدوللا جيناقتالا قالىپ, اراققا سىلقيا تويعان ەر ادامدى بولمەدەن شىعارىپ جىبەرەدى. ارتىنشا گۇلبارشىننىڭ گرۋپپالاس ەكى قىزى كەلىپ, ءماز-مەيرام بولىپ قۇشاقتاسادى. قىزىل كويلەكتى ادەمى كەلىنشەك قۇربىلارىنا ابدوللانى كۇيەۋىم دەپ تانىستىرادى. شوق گ ۇلىن الىپ, التاي دا جەتكەن. سول ەكى ورتادا الاسا بويلى ماسكۇنەم ەركەك تە قايتا باس كورسەتەدى. ول گۇلبارشىننىڭ بۇرىنعى كۇيەۋى جيەنبەك ەدى. كەشكىسىن ابدوللا قازىرگى كۇيەۋى رەتىندە گرۋپپالاس­تار كەزدەسۋىنە بارىپ, ءان سالدى, كوڭىلدى كەش وتكىزدى. وسى تۇستا ارتىستەردىڭ انشىلىك قىرى دا كورىنگەن.

ءسويتىپ ىردۋ-دىردۋ كەشتەن شىققان گرۋپپالاستار كۇندىز مەدەۋگە شىعىپ, سۋرەتكە تۇسەتىن بولىپ كەلىسكەن. جيەنباي, ودان التاي كەلىپ, گۇلبارشىننىڭ كوڭى­لىنە كىربىڭ تۇسىرگەنى بولماسا, الاتاۋ باۋ­رايىنا سەرۋەندەپ تە قايتار ەدى. جيەن­بايدان قايىر جوق. التاي كوڭىل بىلدىرگىسى كەلگەنىمەن, ايەلىنەن اجىراسپايدى. تاع­دىرىنا ريزا بولماعان گۇلبارشىن «بەسىنشى قاباتتان سەكىرىپ كەتسەم بە» دەپ تە كۇبىرلەگەن. وعان باسۋ ايتقان قۇر­بىلارى «بىرەۋدىڭ جازعى اس ءۇيىن جالداپ تا كۇنەلتتىك, جەتىسىپ جۇرگەن بىرەۋىمىز جوق» دەپ مىسالداعان. العاش تانىسقاندا شەكىسىپ قالعان ابدوللا دا گۇلبارشىنعا سەزىمى بار ەكەنىن ايتىپ, مەكەنجايىن سۇراعان. بىراق قىزىل كويلەكتى ادەمى كەلىن­شەك تىم جاس دەدى مە, مەكەنجايىن بەرگىسى كەلمەگەن. ءۇنسىز عانا ەسىكتەن شىعىپ بارا جاتتى...

جابىلعان شىمىلدىق قايتا ءتۇرىلدى. كوڭىلدى اۋەنمەن رولدەگى اكتەرلەر قول ۇستاسا, ءبىر-ءبىرىن دەمەي ساحناعا شىقتى, كورەرمەن الدىندا ءيىلىپ سان مارتە العىس ايتتى, قۇرمەت كورسەتتى. اسىرەسە گۇل­بار­شىننىڭ رولىندەگى گۋلۆيرا ابى­كەنقىزى مەن جيەنبايدى ويناعان ميراس رازحانوۆ شىققاندا كورەرمەن قيقۋ قوسا قول سوقتى.

گۇلبارشىننىڭ ماحابباتىنا نۇكتە قويىلعان جوق. مۇمكىن جيەنبايعا قايتىپ باردى ما؟ الدە ابدوللا اۋىلىنا ىزدەپ شىقتى ما؟ قويىلىمنان شىعا سالا كورەرمەننىڭ دە پىكىرىن تىڭداعانبىز.

– ءيا, قوعامدا مۇنداي پروبلەمالار بار. بىراق كەز كەلگەن ماسەلەدە, قارىم-قاتىناستا اشىق اڭگىمە بولۋى كەرەك. اڭگىمە سوڭىندا سۇراق بەلگىسىن, كوپ نۇك­تە قويىپ كەتۋگە بولمايدى. نۇكتەسى قويىلماعان قاتىناس قايتا ورالا بەرەدى. كەزدەسپەگەلى ون جىل وتكەن گرۋپپالاستار ارا­سىن­دا دا ەسكى اڭگىمە قايتا قوزعالدى. جالپى, قازاق دەگەن ءبىر اۋىز سوزدەن كوڭىلى قالعان, ءبىر اۋىز سوزگە توقتاعان, ءبىر اۋىز سوزبەن ءتۇيىن تۇيگەن حالىق قوي. بۇل جەردە سول ءبىر اۋىز ءسوزدىڭ جوقتىعى قىلاڭ بەردى. ەندى وقيعانى كورەرمەن وزىنشە وربىتەدى. گۇلبارشىننىڭ باقىتىن تابۋ كورەرمەننىڭ, وقىرماننىڭ ەنشىسىندە, – دەدى تەاتردىڭ تۇراقتى كورەرمەنى اقمارال ەرمەك.

جالپى, قانداي شىعارما بول­ماسىن, كورەرمەنگە, ءيا بولماسا وقىرمانعا ايتار ويى, ماقساتى, ءتىپتى تار­بيە­لىك ءمانى بولادى ەمەس پە؟! ال «ەڭ ادەمى كەلىن­شەك» سپەكتاكلىنىڭ قويۋ­شى-رەجيسسەرى قايرات مۇ­قىشەۆ كورەرمەنگە نە دەگىسى كەلدى؟ جالپى, قويى­لىم­نىڭ ماقساتى قانداي ەدى؟

– شىعارما كەڭەس ۇكى­مەتى تۇسىندا جازىل­عانىمەن, تاقىرىپ ءالى كۇنگە دەيىن ماڭىزدىلىعىن جوي­ماعان. قاشاندا ايەل ادامنىڭ تاعدىرى وتە اۋىر. ماسەلەن, قويى­لىم­دا ءۇش قۇربىنىڭ دا ءوز تراگەديالارى بار. ونى مونولوگتارىندا ايتادى دا. ساحنادا التى ءارتىس ويناسا, ار­قايسىسىنىڭ مىنەز-ق ۇلىقتارى ءار ءتۇرلى. ال فينالدا گۇلبارشىن كەتىپ بارا جاتىپ, ابدوللاعا ءبىر قارايدى. دەمەك سەزىمى جوق ەمەس. دەسە دە, سوڭعى ءتۇيىندى كورەرمەنگە قالدىردىق, – دەيدى قويۋشى-رەجيسسەرى قايرات مۇقىشەۆ.

كورەرمەن كوڭىلىنەن شىققان بۇل قويىلىمنىڭ دايىندىعىنا ءبىر اي ۋاقىت كەتكەن. قايرات مۇقىشەۆتىڭ العاشقى رەجيسسەرلىك جۇمىسى. اكتەر رەتىندە ەرسايىن تاپەنوۆ, باتىربەك شامبەتوۆ, دينا جۇماباي سىندى بەلگىلى رەجيسسەرلەرمەن جۇمىس ىستەي ءجۇرىپ, اربىرەۋىنەن ساباق الا جۇرگەن. تاجىريبە جيناقتاپ, تولىسىپ بارىپ, ءوزى دە رەجيسسەرلىككە قادام باستى. مۇنىمەن توقتاماي, ءالى دە ساحناعا ەلدى ەلەڭ ەتكىزەتىن تىڭ دۇنيە الىپ شىعارى ءسوزسىز.

 

وسكەمەن 

سوڭعى جاڭالىقتار