شايتان – جاراتۋشىنىڭ دەموكراتياسى
− ادام اتا جۇماقتان قۋىلىپ مۇڭلى بولدى. ۇرپاعىنا مۇڭسىز عۇمىر تىلەدى. الايدا بالالارى «جىلاپ تۋىپ, كەيىپ ءولدى». ونسىز دا مۇڭلى داۋىردە مۇڭ تاقىرىبىنا نەلىكتەن توقتادىڭىز؟
− مۇڭ – الەمنىڭ تىنىسى. ونىڭ ەكى جاعى بار: ءبىرى ءۇن, ءبىرى اۋەن. ۇننەن دۇعا, اۋەننەن ونەر تۋادى. مىسالى, قۇران – الەمنىڭ ءۇنى. دۇعالاردىڭ ءبارى – مۇڭ. ونەر دە سولاي. ءومىردى ونەرگە اينالدىرماساق, جاعداي وتە اۋىر بولادى. قورقىتتىڭ جاساعان دانالىعى وسى. ال دانالىق – ەشقاشان تاۋسىلمايتىن, سارقىلمايتىن مۇحيت. سول مۇحيتتىڭ جاعاسىنا بارىپ جازعان كىتابىم – «مۇڭ».
− ابايدىڭ لەرمونتوۆتان جاساعان تارجىمەسىندە «مۇڭلى شايتان قۇدايدىڭ قۋعان جانى», – دەيدى. سىزدىڭشە شايتاننىڭ مۇڭى نەدە؟
− شايتاننىڭ مۇڭى – ادام. ادامسىز شايتان – ەشكىم ەمەس. نەگە؟ ايتايىن, ادامزات ءتول بولمىسىنان تەگىس ايىرىلىپ, شايتاندىق جولعا تۇسسە, شايتاننىڭ قاجەتتىلىگى بولماي قالادى. پەرىشتەلىك جەر بەتىنەن جويىلادى. بۇل – شايتانعا قاۋىپ. ول جۇمىسسىز قالادى. ونىڭ دۇشپانى – ادام, بىراق ادامسىز كۇنى تاعى دا قاراڭ. سوندىقتان ول – مۇڭلى. بىراق ول دا جاراتۋشىنىڭ ماڭىزدى كەيىپكەرى. كەرەك دەسەڭىز مەن بىلاي ايتار ەدىم: شايتان – جاراتۋشىنىڭ دەموكراتياسى. ول ادامنىڭ سىنشىسى. تۋرا جولدان تايار ما ەكەن, تايماس پا ەكەن دەپ باقىلاپ تۇرادى. بۇل تۇرعىدا ءبىزدىڭ قوعامداعى شايتان ولجالى كەلە جاتىر. جاپپاي جەمقورلىق, ايلاكەرلىك, قىلمىس. مۇنىڭ بارلىعى – مۇڭ...
− جەمقورلاردىڭ پەرىشتەسى جەڭىلگەن بە؟
− ولاردىڭ شايتانى ماسايراپ, پەرىشتەسى جىلاپ تۇرادى.
ويشىلداردىڭ ءبارى – باقىتسىز
− قۇدايدىڭ مۇڭدى جاراتۋداعى ماقساتى نە؟
− مۇندا سۇراقتىڭ مازمۇنى وزگەرەدى. بىرىنشىدەن, مۇڭدى قۇداي جاراتتى ما, جوق, الدە ول اۋەلدەن بار ما؟ ماسەلە سوندا. بۇل – اللا تاعالانىڭ قۇپياسى. بىراق ءبىر بىلەتىنىم, مۇڭ – ادامنىڭ ساناسى. مۇمكىن قۇدايدىڭ ساناسى شىعار؟ جاراتىلىستىڭ ءۇنى – مۇڭ. ال جاراتىلىستىڭ قۇپياسى جاراتۋشىنىڭ قولىندا. ول ادامنىڭ مۇرىن سۇعاتىن جەرى ەمەس.
− مۇڭ باقىتتىڭ باسپالداعى ما؟
− جوق. ەشقاشان بولا المايدى.
− دەمەك ويشىلدار باقىتسىز با؟
− مىندەتتى تۇردە باقىتسىز.
− ءسىز باقىتتىسىز با؟
− مەن باقىتسىزبىن. باقىتتى ويشىل بولمايدى. فيلوسوفتار باقىتتى بولا الادى. سەبەبى فيلوسوفيا – الەمدى قۇدايسىز تانيتىن ءىلىم. ال مەن ءپالساپاشىمىن. مەن قالاي باقىتتى بولامىن؟ ءدال قازىرگى ساتتە قانشاما ستۋدەنت اشىعىپ وتىر. قانشاما ادام ءۇي تاپپاي كوشەدە قونىپ جاتىر. بۇكىل جەردە سوعىس بولىپ جاتىر. وسىنىڭ ءبارىن كوزىڭمەن كورىپ, قالاي باقىتتى بولماقسىڭ؟
ساباقتاستىق ۇزىلمەۋ كەرەك
− عاريفوللا ەسىمنىڭ مۇڭى قورقىت, ياساۋي, اباي مۇڭىنىڭ جالعاسى ما؟
− ءيا, مەنىڭ مۇڭىم – اباي مۇڭىنىڭ جالعاسى. مەنىڭ مۇڭىم – كامەلەتسىز حارەكەتتەر. ياعني قازاقشا تانىمنان الىستاعانىمىز, مۇسىلمانشا ويلاي الماي جاتقانىمىز – مەنىڭ ەڭ ۇلكەن مۇڭىم.
− تولستوي 53 جاسىندا پەتەربۋرگتەن ياسنايا پولياناعا كوشىپ كەتتى. شاكارىم دە قارتايعان سوڭ ەلدەن بەزىپ, جاپاندا جالعىز جاتتى. سىزدە ونداي وي بولدى ما؟
− مەن ونى مىڭ رەت ويلادىم. دەنساۋلىعىم ءتاۋىر كەزىندە سەمەي مەن ابايدىڭ ورتالىق جولىندا ورنالاسقان كۇشىكباي دەيتىن بەكەتتە ءۇي سالدىم. ول ۇيدە جولاۋشىلارعا تاماق بەرەتىنبىز. كەيىن وسى ۇيدە تۇراقتاپ قالۋعا نيەتىم بولدى. بىراق پايدا بولعان ءبىرشاما دەرتتەرىم وعان مۇرشا بەرمەدى.
− قازاق قوعامىنا نە تىلەيسىز؟
− ساباقتاستىقتىڭ ۇزىلمەۋىن تىلەيمىن. اتا-بابالارىمىزدىڭ قالدىرعان قۇندىلىعىن كەلەسى ۇرپاققا جەتكىزۋىمىز كەرەك. ونىڭ ىشكى مازمۇنى مىنادا. ساباقتاستىق بولۋ ءۇشىن سىنشىلدىق قاجەت. وتكەنگە سىني كوزقاراس قاجەت, سوندا نەنىڭ ساباقتاس ەكەنىن انىقتاي الاسىز. ساباقتاستىق انشەيىن رەتتىك سان ەمەس. ول – ەۆوليۋتسيا. ول – وزگەرىس. ول – ەسكىدەن جاڭاعا ءوتۋ.
− اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
ابزال ماقاش,
«Egemen Qazaqstan»
