سۇحباتتا ەل پرەزيدەنتى ء«بىز وزىق ويلى ۇلت رەتىندە حالقىمىزدى ىدىراتاتىن ەمەس, بىرىكتىرەتىن جولدى تاڭداپ, تەك قانا العا قاراۋىمىز كەرەك. جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتار بارىنەن جوعارى تۇرۋعا ءتيىس... ەڭبەكقورلىق, بىلىمپازدىق, كاسىبيلىك, بىرلىك, ىنتىماق, جاناشىرلىق, ىسكەرلىك, باستاماشىلدىق, ادالدىق, قاراپايىمدىلىق جانە ۇنەمشىلدىك – ناعىز وتانشىل, ادال ازاماتقا ءتان قاسيەتتەر مەن قۇندىلىقتار. حالقىمىزدىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ, تابىسقا جەتەلەيتىن وسىنداي قاسيەتتەر مەن قۇندىلىقتاردى جان-جاقتى دارىپتەپ, ۇرپاق ساناسىنا ءسىڭىرۋ ارقىلى عانا ساپالى ۇلتقا اينالا الامىز», دەدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن جالپىۇلتتىق قۇندىلىقتاردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن جاستار ساياساتى دۇرىس قۇرىلىپ جاتىر. ۇكىمەت جاس عالىمداردى قولداۋ ماقساتىندا ناقتى شارالار قابىلداپ جاتقانىن دا ءبىلىپ وتىرمىز.
ەكوپوليەتيلەن, ينتەللەكتۋالدى ەگىنشىلىك, سۋدى يننوۆاتسيالىق ءسۇزۋ – س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى جاس عالىمدارىنىڭ عىلىمي جوبالارىنىڭ از بولىگى عانا. ۋنيۆەرسيتەت كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدىڭ ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەرىنىڭ باسىم باعىتتارىنا سايكەس قالىپتاسقان عىلىمي زەرتتەۋلەردى جەتىلدىرىپ جاتىر. زەرتتەۋ جۇمىسىنىڭ رەسۋرستارىن جاڭارتىپ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى عىلىم كوميتەتىنىڭ عىلىمي جوبالارى مەن باعدارلامالارىن گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا ارنالعان بايقاۋلارعا قاتىسىپ كەلەدى.
جاقىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جاس يننوۆاتورلارى مينيستر ساياسات نۇربەككە عىلىمي ەڭبەكتەرىن تانىستىردى. وسى ورايدا تىلەك قۋانىشبەكوۆ «سۋ وبەكتىلەرىن تازارتۋعا ارنالعان كومپوزيتسيالىق سۇزگى ماتەريالدارىن ءوندىرۋ تەحنولوگياسى» اتتى جوباسىن كورسەتتى. جوبا وزەكتى الەمدىك پروبلەما – تۇششى سۋدىڭ ساپاسىزدىعىن شەشۋگە ارنالعان. جوبا اياسىندا بيوپوليمەرلەر, كەراميكالىق ماتەريالدار, سونداي-اق كارتريدجگە قۇراستىرىلعان گرافيت وكسيدىمەن موديفيكاتسيالانعان, كومىرتەكتى ماتەريالدار نەگىزىندە سۇزگىش كومپوزيتسيالىق سوربەنتتەر ءوندىرىسىن جولعا قويۋ, سونىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا كورپۋستار جاساۋ جوسپارلانعان. عىلىمي جۇمىستاردىڭ قورىتىندى ءونىمى ءىرى كاسىپورىنداردا جانە تۇرعىن ۇيلەردە قولدانىلادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
ال عالىم, 30 جىلدىق جۇمىس تاجىريبەسى بار اگرونوم الماسبەك ءماۋلىت تسيفرلى انالوگتىك پورتالدى تانىستىردى. عالىمدار ازىرلەمەسى مۋلتيسپەكترلى كامەراسى بار اقىلدى دروننان تۇرادى. ول ەگىس جۇمىستارىنىڭ ۋاقىتىن, ونىمدىلىگىن جانە تىڭايتقىشتىڭ قاجەتتى كولەمىن بولجاۋعا كومەكتەسەدى. بۇدان بولەك ۋنيۆەرسيتەت ونەرتاپقىشتارى ارامشوپتەرمەن كۇرەستە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋدى جولعا قويعان. قۇرىلعى قاشىقتان ءتۇسىرۋ كەزىندە كامەرا ارقىلى وسىمدىكتەردىڭ ءارتۇرلى ءتۇرىن اجىراتىپ, ارامشوپتەر شوعىرىن انىقتاي الادى.
ۇلتتىق عىلىمي زەرتحانا بازاسىندا ۋنيۆەرسيتەتتىڭ كىشى عىلىمي قىزمەتكەرى ناريمان قايىربەكوۆ پوليەتيلەن پاكەتتەرى كەسىرىنەن بۇكىل الەمدە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى پروبلەماسىن شەشۋ جولىندا تىنىمسىز ەڭبەكتەنىپ ءجۇر. «تابيعي پوليمەرلەر نەگىزىندە بيولوگيالىق ىدىرايتىن ماتەريالداردى ازىرلەۋ» جوباسى كۇنباعىس, راپس تۇقىمى مەن دالا وسىمدىكتەرىنىڭ ساباعىنان جاسالعان بيولوگيالىق ىدىرايتىن پوليەتيلەن پاكەتتەر دايىنداۋدى ماقسات ەتەدى. ىدىراتۋ ءۇشىن قولدانعاننان كەيىن تسەللوفان قالدىقتارىن سۋدا ەرىتسە جەتكىلىكتى.
«ەكولوگيا, قورشاعان ورتا جانە تابيعاتتى ۇتىمدى پايدالانۋ» باسىم باعىتى بويىنشا جوعارى وقۋ ورنىندا «سۋتەكتى الۋعا, ساقتاۋعا جانە ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرۋگە ارنالعان يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى, ماتەريالدار مەن قۇرىلعىلاردى ازىرلەۋ جانە زەرتتەۋ» جوباسى ورىندالىپ جاتىر. جوبانىڭ نەگىزگى مىندەتى بويىنشا ۇلتتىق يادرولىق ورتالىق سۋتەگى ەلەمەنتىن ءوندىرۋ, ساقتاۋ جانە تاسىمالداۋ سالاسىنداعى پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالعان زەرتتەۋلەر جۇرگىزەدى. ۋنيۆەرسيتەت الىنعان سۋتەگى ەلەمەنتىن كادەگە جاراتۋ ارقىلى ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋ ءۇشىن مەمبرانالىق ەلەكترود بلوگىن جاساۋمەن اينالىسادى. ناتيجەسىندە, جاسىل ەنەرگياعا قول جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەكولوگيالىق قاۋىپسىز تەحنولوگيالار تىزبەگىن ازىرلەۋ ىسكە اسىرىلادى.
ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى وزدەرىنىڭ عىلىمي جوبالارىنىڭ ناتيجەسىندە مەكتەپتەر, بالاباقشالار مەن تۇزەۋ مەكەمەلەرىنىڭ ءبىلىم بەرۋ ورتاسىنا ينكليۋزيانى ەنگىزىپ جاتىر. ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىگىنە مۇقتاج بالالارى بار وتباسىلارعا قولداۋ كورسەتىپ كەلەدى. «ەرەكشە ءبىلىم بەرۋ قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق دايارلاۋ جانە ادىستەمەلىك-تەحنولوگيالىق قولداۋ جونىندەگى قۇزىرەتتەر ورتالىعى» كوممەرتسيالاندىرىلعان جوباسى اۆتورلىق ادىستەمەلىك قۇرالداردى, كونسترۋكتورلاردى, پسيحولوگ-دەفەكتولوگتىڭ كاسىبي ۇستەلىن, ۆەرتيكاليزاتوردى, تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالارعا ارنالعان پارتالاردى جانە تىرەك-قيمىل اپپاراتى بۇزىلعان بالالاردى وڭالتۋ جانە دامىتۋ جونىندەگى تەحنيكالىق قۇرالداردى ازىرلەۋدى قامتيدى.
كرەاتيۆتى ويلاۋ جانە ءونىمدى شىعارماشىلىق, ەڭبەك جانە پراگماتيزم قاعيداتى – قازاقستاندا ءومىردى شىنايى قابىلداۋدى قالىپتاستىراتىن زاماناۋي قوعام قۇرۋدىڭ باستى نەگىزدەرى.
مۇحتار تولەگەن,
س. امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى باسقارما توراعاسى-رەكتور, پروفەسسور, PhD
