1999 جىلى ء«بىزدىڭ پۋشكين» اتتى كىتابىم جارىق كورىپ, ۇكىمەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆقا جەتكىزىپ بەرگەنمىن. ارادا از عانا كۇن وتكەندە القالى ءبىر جيىندا امانداسقانىمدا, «كىتابىڭىزدى وقىدىم» دەدى. «ديپلومات كىسى كوڭىلىم ءۇشىن ايتىپ تۇر عوي. پرەمەر-مينيستر ادەبيەتتانۋشىلىق كىتاپتى وقۋعا ۋاقىت تابا قويماس, كوز جۇگىرتىپ وتكەن بولار» دەگەن ويمەن «راقمەت. ءسىزدىڭ قاراپ شىققانىڭىزدىڭ ءوزى ماعان ۇلكەن قۇرمەت» دەپ قالعانىم, سوندا ءسال قاباق شىتىپ, «نەگە ولاي ايتاسىز؟ مەن كىتاپتى تۇگەل وقىدىم» دەگەنىندە قاتتى قىسىلعانىم ەستەن كەتپەيدى.
سويتسەم, ناعىز زيالى تۇلعا قانداي قات-قابات قاربالاستا ءجۇرىپ تە كىتاپقا تيىسىنشە كوڭىل بولە بىلەدى ەكەن. كەيىن گازەت باسقارعان جىلداردا قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنان ءۇش رەت سۇحبات العانىمدا, كوپتەگەن شەتەلدىك رەسمي ساپارىنان رەپورتاج جازا ءجۇرىپ, كەي تۇستا ازدى-كەم ارالاسقانىمدا الەم ادەبيەتىن ەركىن مەڭگەرگەنىنە, اسىرەسە پۋشكين جىرىن بولەكشە باعالايتىنىنا تالاي كوز جەتكىزدىم. 2014 جىلى سەنات توراعاسى قىزمەتىندە گازەتكە بەرگەن ءبىر سۇحباتىن: ء«سىزدىڭ پۋشكينيستيكامەن جۇيەلى اينالىساتىنىڭىزدى, بۇل تاقىرىپتا بىرنەشە كىتاپ شىعارعانىڭىزدى بىلگەندىكتەن, سۇراعىڭىزعا اقىن ولەڭىن پايدالانىپ جاۋاپ قايتارماقپىن» دەپ باستاعانى دا وتە جاراسىمدى شىققان ەدى.
پۋشكيننىڭ قالامگەرلىك قۇدىرەتى مەن كىسىلىك كيەسى تۋرالى اپوللون گريگورەۆتەن ارتىق ايتقان ادام تابىلماس. «پۋشكين – ناشە ۆسە» دەگەن ول. قازاقىلاعاندا «بارىمىز دا, نارىمىز دا – پۋشكين» دەپ قايىرۋعا كەلەر. ولاي ايتپاعاندا قالاي ايتسىن ەندى! پۋشكينگە دەيىن ورىستىڭ الدىڭعى قاتارلى دەيتىن, اقسۇيەك دەلىنەتىن دۆوريان قاۋىمى انا تىلىنەن باس تارتۋعا شاق قالعان ەدى, تۇگەلگە جۋىق ءوزارا فرانتسۋزشا سويلەسۋدى, حات-حاباردى فرانتسۋزشا جازىسۋدى اۋەزە ەتۋگە اۋىسقان ەدى, ورىستىڭ ءتىلىن ويدىڭ تەرەڭ قاتپارلارىن قوپارا المايتىن, سەزىمنىڭ نازىك سىرلارىن جەتكىزە المايتىن مۇجىق تىلدەي كورەتىن تۇسىنىك قوعامدىق سانانى مەڭدەپ بىتۋگە اينالعان ەدى. سول احۋالدىڭ تاس-تالقانىن شىعارىپ ەدى پۋشكين. ءوزىنىڭ تۇسىنداعى ادەبي ستيلدەردىڭ بارىنەن دە وقشاۋ تۇرا بىلگەن ۇلى اقىن ەشقانداي ءداستۇرلى قالىپقا سىيمايتىن وزگەشە ونەر جاساي الدى. پۋشكيننىڭ ولمەس, وشپەس ولەڭى ارقىلى بۇكىل حالىقتىڭ كوركەم سوزگە دەگەن ىنتىزارلىعى وياندى. ون توعىزىنشى عاسىردىڭ ورىس ادەبيەتىنىڭ التىن عاسىرى بولىپ جۇرگەنىنىڭ باستى سىرى پۋشكيننىڭ ۇلى ۇلگىسىندە جاتىر. ورىس حالقىنىڭ ءوزىنىڭ تىلىنە سەنىمىن وياتقان دا – پۋشكين, ورىس حالقىنىڭ ءوزىنىڭ ەلىنە سەنىمىن وياتقان دا – پۋشكين. بۇل – ۇلى ەڭبەك. بۇل – شىن ۇلىلاردىڭ عانا قولىنان كەلەر ەرەن ەرلىك. بۇل ەڭبەكتىڭ, بۇل ەرلىكتىڭ ءباسىن اباي اتامىز سول زاماندا-اق, سول قوعامدا-اق تامىرشىداي تاپ باسىپ تانىدى, اقىن جىرىن ساحارا تورىنە شىعارىپ, ءبىزدىڭ حالقىمىزدىڭ دا يگىلىگىنە اينالدىردى.
قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ پۋشكين شىعارماشىلىعىنا شىنايى قۇرمەتىن, اقىن ونەرىنىڭ ۇلى ونەگەسىنىڭ ءمان-ماڭىزىن قاندايلىق باعالايتىنىن كەشەگى سۇحباتىنان دا كەلىستى كورىپ وتىرمىز. پرەزيدەنتىمىز: «عىلىم-ءبىلىم جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالاداعى قارىم-قاتىناستى نىعايتۋعا ءاردايىم ايرىقشا ءمان بەرىلەدى. بيىل ورىستىڭ ۇلى اقىنى الەكساندر پۋشكيننىڭ تۋعانىنا 225 جىل تولادى. بۇل – رەسەي عانا ەمەس, قازاقستان ءۇشىن دە ماڭىزدى وقيعا. ويتكەنى پۋشكين – حاكىم اباي سياقتى, قوس حالىقتىڭ دوستىعى مەن مادەني بايلانىستارىنىڭ باستى سيمۆولىنىڭ ءبىرى», دەدى ديحان قامزابەك ۇلىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
مىنا جاھاندانۋ زامانىندا بۇكىل الەمدەگى وزىق پەن توزىقتى ءدال تانۋ, وزىعىنا جول باستاۋ, توزىعىن زامان كوشىندە تاستاۋ, ۇيرەنەرلىك ۇزدىك ۇلگىلەرگە ۇمتىلۋ, ۇلتتىق توماعا-تۇيىقتىقتان قۇتىلۋ, ارتقا ەمەس, العا تارتۋ, ادامزاتتىق اسىل مۇراتتاردى ارداقتاۋ, دوستىقتى باعالاۋ, ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ اسا ماڭىزدى. قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كەشەگى سۇحباتىنان الاتىن, الۋعا ءتيىستى تاعىلىمنىڭ تاعى ءبىرى وسى: ادامنىڭ كۇنى اداممەن بولسا, حالىقتىڭ كۇنى حالىقپەن.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى
