مەملەكەت باسشىسى بالالاردىڭ قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرىن قورعاۋدى مەملەكەتتىك ساياساتتى ىسكە اسىرۋ بارىسىنداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى رەتىندە ايقىندادى. بالا قۇقىقتارىنا ارنالعان نورمالار ەل زاڭناماسىندا العاش رەت «نەكە جانە وتباسى تۋرالى» زاڭىنىڭ قابىلدانۋىمەن پايدا بولدى. بالالاردىڭ قۇقىقتارىنا ارنالعان جەكە تاراۋدى زاڭعا ەنگىزۋ ولاردى زاڭنامالىق قورعاۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام بولدى.
2002 جىلى ەلىمىزدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى بالانىڭ قۇقىقتارى تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, ول بالانىڭ كونستيتۋتسيامىزدا كەپىلدiك بەرiلگەن نەگiزگi قۇقىقتارى مەن زاڭدى مۇددەلەرiن iسكە اسىرۋعا بايلانىستى تۋىندايتىن قاتىناستاردى رەتتەيدi. بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ سالاسىنداعى زاڭنامانى جەتىلدىرۋ, ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى شارالاردى كۇشەيتۋ, بالالارعا قاتىگەزدىك فاكتىلەرىنە ۋاقتىلى دەن قويۋ, بۋللينگكە قارسى كۇرەس بويىنشا تۇراقتى جۇمىس جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
وسى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ – بالا قۇقىقتارىن ودان ءارى زاڭنامالىق نىعايتۋعا ەلەۋلى قادام. بۇل زاڭ پارلامەنت سەناتىنىڭ الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ جانە عىلىم كوميتەتى وتىرىسىندا سالالىق مينيسترلىكتەرمەن بىرلەسىپ جان-جاقتى قارالدى. اتاپ ايتقاندا, بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانى ەلىمىز 1994 جىلعى ماۋسىمدا راتيفيكاتسيالادى جانە وسى سالاداعى نەگىزگى حالىقارالىق-قۇقىقتىق قۇجات بولىپ ەسەپتەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى 2020 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيانىڭ حابارلامالار راسىمىنە قاتىستى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا قوسىلۋ تۋرالى شارالار قابىلداۋدى ۇكىمەتكە تاپسىرعان بولاتىن. پرەزيدەنت جارلىعىنا سايكەس بيىل 7 اقپاندا ەلىمىزدىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى جانىنداعى تۇراقتى وكىلى بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسياسىنىڭ حابارلامالار راسىمىنە قاتىسىپ فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماسىنا قول قويدى.
قۇجات بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسيادا جانە بالالاردىڭ قارۋلى جانجالدارعا قاتىسۋىنا بايلانىستى, بالالاردى ساۋدالاۋعا, بالالار زيناقورلىعىنا جانە بالالار پورنوگرافياسىنا قاتىستى ەكى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامادا كوزدەلگەن بالا قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى تۋرالى شاعىمداردى قابىلداۋ جانە قاراۋعا وكىلەتتىك بەرەدى. فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاماعا سايكەس ەگەر بالالار نە ولاردىڭ وكىلدەرى, ەلىمىزدەگى بارلىق دەڭگەيدەگى سوتتاردا قارالىپ, شىققان شەشىممەن كەلىسپەسە, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بالا قۇقىقتارى جونىندەگى كوميتەتىنە ءوز قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋى تۋرالى شاعىمدار تۇسىرە الادى.
فاكۋلتاتيۆتىك حاتتاما حابارلامالاردى قاراۋدىڭ ەكى ءراسىمىن قاراستىرادى, ولار – جەكە جانە مەملەكەتارالىق حابارلامالار. بالا قۇقىقتارى جونىندەگى كوميتەتتەن كەلىپ تۇسكەن سۇراۋلار مەن پايىمداۋلاردىڭ قارالۋ ءتارتىبى باس پروكۋراتۋرا, ادىلەت جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرىنىڭ بىرلەسكەن بۇيرىعىمەن ناقتى رەگلامەنتتەلگەن.
بالالار ماسەلەلەرى ارقاشان ەرەكشە نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋ باستى مىندەتىمىزدىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. وسىعان وراي, سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندار ناقتى ماسەلەلەردى مەملەكەت پەن قوعام رەسۋرستارىن نەعۇرلىم وزەكتى باعىتتاردا, اسىرەسە بالالار قۇقىقتارىنىڭ بۇزىلۋىنىڭ الدىن الۋعا اسا نازار اۋدارۋعا ءتيىس.
الەمنىڭ قاي ەلىندە بولسا دا, بالالارىمىزدىڭ كەز كەلگەن قۇقىعىنىڭ بۇزىلۋىنا كوز جۇما قاراماي, جاعدايدى ۇنەمى قاداعالاپ, جەدەل ارەكەت ەتۋ قاجەت. ءۇشىنشى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ ارقىلى ءبىز بالالار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ باعىتىندا تاعى ءبىر ماڭىزدى قادام جاسايمىز دەپ سەنىمدىمىن.
«بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسياعا حابارلار راسىمىنە قاتىستى فاكۋلتاتيۆتىك حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭىندا كوزدەلگەن بالالار قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋدى ورنىقتى دامىتۋعا باعىتتالعان دەپ تولىقتاي ايتۋعا بولادى.
تالعات ءجۇنىسوۆ,
سەنات دەپۋتاتى
