سۋرەتتەر «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
بىلاي قاراساق, تومەن دەۋگە نەگىز جوق سەكىلدى دە كورىنەدى. جوعارىدا ايتىلعان يگىلىكتەردى بىلاي قويعاندا, كووپەراتيۆتەر ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ بارلىق شاراسى قولجەتىمدى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «اۋىل اماناتى» جوباسى اياسىندا كووپەراتيۆتەر اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جانە قاجەتتى جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا, وسىمدىك پەن مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن قايتا وڭدەيتىن شاعىن تسەحتار اشۋعا نەسيە الا الادى. ينۆەستيتسيالىق سۋبسيديالاۋ ەرەجەسىندە كووپەراتيۆتەر ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن جابدىقتارىنىڭ جەكەلەگەن ءتۇرى بويىنشا جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 50%-عا دەيىنگى قۇنىن سۋبسيديالاۋدىڭ باسىمدىعى مەن جوعارى نورماتيۆتەرى قاراستىرىلعان.
بىراق جۇرگىزىلگەن تالداۋ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ 60%-عا جۋىعى سالىق تولەمەيتىنىن نەمەسە ارەكەتسىز ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, كووپەراتيۆتەردىڭ دامىماۋىنا بىرنەشە فاكتور اسەر ەتىپ وتىر. بىرىنشىدەن, اۋىلداعى كووپەراتسيانىڭ تولىققاندى دامۋىنا فەرمەرلەردىڭ كووپەراتيۆتەرگە دەگەن سەنىمىنىڭ تومەندىگى كەدەرگى كەلتىرەدى. ەكىنشىدەن, جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار مەن ۇساق فەرمەرلەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىنىڭ ارتىقشىلىعى مەن پايداسى تۋرالى حابارى از. ۇشىنشىدەن, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى ءۇشىن جايىلىمدار مەن شابىندىق جەرلەر جەتىسپەي وتىر. ءتورتىنشى تۇيتكىل – نورماتيۆتىك قۇقىقتىق اكتىلەردىڭ جەتىلمەي وتىرعاندىعى.
بۇل رەتتە حالىقارالىق تاجىريبە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىندەگى كووپەراتيۆتەر اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ نەگىزىنە اينالعانىن كورسەتەدى.
تۋىنداپ وتىرعان قيىندىقتاردى ەسكەرە وتىرىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن ودان ءارى دامىتۋ جانە پروبلەمالىق ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن سالالىق مينيسترلىك ءتيىستى شارالار قابىلداماق. ولار:
- اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتسياسىن دامىتۋ ءۇشىن تەگىن نەگىزدە ءبىلىمدى تاراتۋ بويىنشا كەڭ اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ;
- ءاربىر ەلدى مەكەننىڭ ماماندانۋىن انىقتايتىن اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ سكرينينگى;
- قىزمەت كورسەتۋ مەن ءونىمدى وتكىزۋ تۇرعىسىنان اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارا وتىرىپ, قولدانىستاعى زاڭناماعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ;
- كووپەراتيۆتەردى اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ;
- وڭiرلiك تۇراقتاندىرۋ قورلارىنىڭ قۇرالدارى ارقىلى وندiرiلگەن ءونiمدi ساتۋ.
اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى ازات سۇلتانوۆتىڭ سوزىنشە, ءدال قازىر ەلىمىزدە اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ 60 پايىزى سالىق تولەمەيدى نەمەسە مۇلدە جۇمىس ىستەمەيدى.
«حالىقارالىق تاجىريبەگە قارايتىن بولساق, كوپتەگەن ەلدە ءدال وسى كووپەراتيۆتەر اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ نەگىزى بولىپ وتىر. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنىڭ كوبىندە كووپەراتيۆتەر اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرىستىك وتكىزۋ تىزبەگىنىڭ بارلىق ۋچاسكەسىندە بار جانە ۇلكەندى-كىشىلى فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار كووپەراتيۆتىك كاسىپورىندارعا قاتىسىپ وتىر», دەدى ۆيتسە-مينيستر.
سەناتور سۇلتان دۇيسەمبينوۆ اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنە ۇلتتىق قوردان قارجى ءبولىنۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
«زاڭناماعا نەسيە رەسۋرستارى بويىنشا دا وزگەرىستەر ەنگىزۋ كەرەك دەپ ويلايمىن. بۇل قايتارىلاتىن قاراجات بولعاندىقتان ونى ۇلتتىق قوردان دا, باسقا كوزدەردەن دە الۋعا بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە كووپەراتسيا, جەر تەلىمدەرىن ۇسىنۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنە قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋگە نازار اۋدارۋى كەرەك», دەيدى سەناتور.
مينيسترلىكتىڭ حابارلاۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىن ونىمدەرىن وتكىزۋ نارىعىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا فورۆاردتىق شارتتار اياسىندا تۇراقتاندىرۋ قورلارىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرىنىڭ ونىمدەرىن ساتىپ الۋعا باسىمدىق بەرۋ ماسەلەسى پىسىقتالۋدا. وڭىرلەردىڭ ءىرى ساۋدا سۋبەكتىلەرىمەن شارتتار جاساسۋ ارقىلى جاڭا وتكىزۋ نارىقتارىن تابۋ ءۇشىن وڭىرلىك الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردىڭ الەۋەتىن بارىنشا ىسكە قوسۋ دا جوسپاردا بار.
