وندا شارۋالار ءۇشىن سىياقىنىڭ 6%-دان اسپايتىن تۇپكىلىكتى مولشەرلەمەسى جانە اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك ساياساتى تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جوبالاردى ۇزدىكسىز قارجىلاندىرۋ جاعى قاراستىرىلدى.
«Halyk Bank» اوك سالاسىنداعى جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ۇكىمەتپەن, «بايتەرەك» حولدينگىمەن بىرلەسىپ, مەملەكەتتىك سۋبسيديالار بولۋگە دايىن. كەڭەستە «Halyk Bank» باسقارما توراعاسى ءۇمىت شاياحمەتوۆا اتاپ وتكەندەي, بانك مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ باعىتىن ءبىرىنشى كەزەكتە تەرەڭ وڭدەۋگە اۋىستىرۋ تۋرالى شەشىمىن قولداپ, ۇكىمەتتىڭ اوك سالاسىنداعى باستامالارعا بەلسەندى تۇردە قاتىساتىندىعىن جەتكىزدى.
قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى مەن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنىڭ باسشىلارى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ باسىم باعىتتارىنا جاۋاپ بەرەتىن جوبالار ءۇشىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن بىرلەسىپ قارجىلاندىرۋدى جانە سينديكاتتاۋدى قاراۋعا دايىن ەكەندىكتەرىن ءبىلدىردى.
«اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارى – نەگىزىنەن ەل ازاماتتارىن ازىق-ت ۇلىك قورىمەن قامتاماسىز ەتۋ. بۇل تۇتىنۋ شىعىندارىنىڭ جارتىسىن قۇرايتىن ەت (17%), نان جانە جارما (8%), ءسۇت ونىمدەرى (5%), كوكونىستەر (4%), جەمىستەر (4%), قانت جانە كونديتەرلىك ونىمدەر (3,6%) تاۋارلاردىڭ التى نەگىزگى توبى جاتادى. سوندىقتان ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – بۇل ونىمدەردى ەلدە ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جانە تۇتىنۋشى ءۇشىن ولاردىڭ باعاسىن تومەندەتۋ. وسى ماقساتتا مەملەكەتتى جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ ءبىرىنشى كەزەكتە تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىن, كوكونىس قويمالارىن سالۋ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, سۋارۋ, ءداندى داقىلداردى, ەتتى, جەمىستەر مەن كوكونىستەردى وڭدەۋ جونىندەگى جوبالارعا قولداۋ كورسەتىلەدى», دەگەن ەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگى بويىنشا جالپى قۇنى 1,6 ترلن تەڭگەنى قۇرايتىن اوك سالاسىندا قايتا وڭدەۋدىڭ 500 الەۋەتتى جوبانىڭ پۋلى قالىپتاستىرىلدى. جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋعا ۇمىتكەرلەردىڭ جوباسى بەلگىلەنگەن تالاپتار بويىنشا تالداۋدان وتەدى, سونىڭ ىشىندە قارىز الۋشى كاسىپورىن مودەلىنىڭ بيزنەس تۇراقتىلىعى مەن ونىڭ ىسكەرلىك قابىلەتى ەسكەرىلەتىن بولادى.
ازىرگە تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدانعان جوق. الداعى ءۇش جىلدا جالپى نەگىزگى ماقساتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن – اوك جالپى ءونىمىنىڭ كولەمىن 2,6 ترلن تەڭگەگە جانە قايتا وڭدەلگەن ءونىم كولەمىن 30%-دان 70%-عا دەيىن ۇلعايتۋ ءۇشىن پەرسپەكتيۆالى جاڭا جوبالارمەن تولىقتىرىلۋعا ءتيىس.
بۇعان دەيىن دە اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى وتكەن جىلدىڭ ناتيجەسىن 40%-عا اسىرا ورىنداپ, جوسپارلانعان 330 ملرد تەڭگەنىڭ 300 ملرد تەڭگەسىن يگەرگەنى تۋرالى حابارلاعان بولاتىن. اتالعان كورپوراتسيا اگروبيزنەستى دامىتۋ ءۇشىن فەرمەرلەردىڭ تاراپىنان ۋاقتىلى قارجىلاندىرۋ قاجەتتىگى ارتىپ وتىرعاندىعىن (نەگىزگى قۇرالداردى ساتىپ الۋ, مال باسىن ۇلعايتۋ جانە اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋ) «اگروبيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا قوسىمشا 40 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولۋدى جوسپارلاعان. وندا وسىمدىك پەن مال شارۋاشىلىعىن جانە قايتا وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ جوبالارىن قارجىلاندىرۋعا باعىتتادى. سۋبسيديانى ەسەپكە العاندا جىلدىق سىياقى مولشەرلەمەسى 6%-دى قۇرايدى. «اگروبيزنەس» باعدارلاماسى بويىنشا قارجىلاندىرۋ جوسپارى – 143 ملرد. بۇگىنگى تاڭدا يگەرىلگەن قارجى 140,4 ملرد, ورىندالعان جوسپار 98%-دان اسىپ وتىر. وسى قارجى ارقىلى 3 مىڭنان استام فەرمەرگە قولداۋ كورسەتىلگەن.
جوسپاردان تىس بولىنگەن قارجى فەرمەرلەردىڭ بۇرىن كەلىپ تۇسكەن جانە قارالىپ جاتقان وتىنىمدەرىن نەسيەلەۋگە بايلانىستى شامامەن 2 مىڭ فەرمەر نەسيە قارجىسىمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
الدىن الا باعالاۋ بويىنشا قوسىمشا قاراجات ەسەبىنەن جىلدىق قارجىلاندىرۋ كولەمى الدىڭعى جىلعى كورسەتكىشتەن اسىپ, شامامەن 370 ملرد تەڭگەنى قۇرادى.
بۇل كورپوراتسيا ارقىلى ەلىمىزدىڭ اگروونەركاسىپ كەشەنىن قولداۋعا بايلانىستى جالپى سوماسى 2,6 ترلن تەڭگە بولاتىن 271 مىڭنان استام جوبا قارجىلاندىرىلدى. قازىر كورپوراتسيا پورتفەلىندە 88 مىڭ فەرمەر بار جانە اگروونەركاسىپ سەكتورىنداعى نەسيە پورتفەلىنىڭ ۇلەسى («قازاگروقارجى» اق پورتفەلىن قوسقاندا) 76%-دان اسادى.
