زايمنىڭ ماكسيمالدى سوماسى 1 500 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە (اەك) دەيىن قاراستىرىلسا, نەسيە بويىنشا مولشەرلەمە 0,01 پايىزعا تەڭ (جتسم 0,01% باستاپ). «وتباسى بانك» وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتاردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋدى الۋ ۇدەرىسىن جەدەلدەتۋ ماقساتىندا باعدارلاما تولىقتاي تسيفرلى فورماتقا كوشىرىلدى. بۇل ۇدەرىستى مەيلىنشە اشىق ەتىپ, بيۋروكراتيانى جويىپ, نەسيە الۋ جىلدامدىعىن كۇشەيتەدى دەيدى. بۇرىن وسى شارۋاعا 18 كۇن ۋاقىت كەتسە, قازىر 8 كۇندە عانا جۇمسالادى. ويتكەنى بانك بازاسى مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازاسىمەن ينتەگراتسيالانعان.
باعدارلاماعا كەز كەلگەن جاستاعى ەل ازاماتى قاتىسا الادى. باستى تالاپ – سۇرانىسقا يە ماماندىق بويىنشا ديپلومى جانە جۇمىس ءوتىلى بولۋعا ءتيىس. باعدارلاماعا ساي كەلەتىن سالالار قاتارىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم, الەۋمەتتىك قامتۋ, مادەنيەت, سپورت, اگروونەركاسىپ كەشەنى جانە مەملەكەتتىك قىزمەت بار. قازىرگە دەيىن بەرىلگەن زايمداردىڭ 57 پايىزى – ءبىلىم, 30 پايىزى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا تيەسىلى بولعان. ارينە, بۇل اتالعان ماماندىقتى مەڭگەرگەن ازاماتتارعا دەگەن سۇرانىستىڭ جوعارى ەكەنىن بايقاتادى.
اۋداندىق اكىمدىك پەن وبلىستىق ماڭىزى بار قالالاردىڭ اكىمدىگى جىل سايىن اۋىلدىق جەرلەرگە قاجەتتى ماماندىقتار تىزبەسىن قالىپتاستىرىپ, سول بويىنشا ماماندار تارتۋمەن اينالىسادى. مامان ءوزى جۇمىس ىستەيتىن اۋىلدان ءۇي ساتىپ الۋعا نەمەسە سول جەردە ءۇي سالىپ الۋعا قۇقىلى. نەسيەنىڭ ماكسيمالدى مەرزىمى – 15 جىل.
جالاعاش اۋداندىق اۋىل شارۋاشىلىعى جانە جەر قاتىناستارى مەملەكەتتىك مەكەمەسىنىڭ مامانى اينا ەشبانوۆا ەرەجەدە ءۇي قۇرىلىسىنا دا قارجى بولىنەدى دەگەنگە قاراماستان مامانداردىڭ كوبى ءۇيدى ساتىپ الىپ جاتىر دەيدى. بۇل ولار ءۇشىن تاماشا مۇمكىندىك, باسپانا ماسەلەسىنىڭ شەشىلۋى جاستاردىڭ الاڭسىز جۇمىس ىستەۋىنە جول اشادى. بىلىكتى قىزمەتكەردىڭ وسى مەكەمەدە قىزمەت اتقارىپ كەلە جاتقانىنا بيىل 24 جىل ەكەن. ال «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىستى 2020 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان باستاعان. ىسىنە ادال مامان جاستاردىڭ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردەن ءوز ماماندىعىنا ساي جۇمىس تاۋىپ كەتۋىنە مەيلىنشە جاعداي جاساپ ءجۇر. ونىڭ سوزىنشە, كوبىنە دارىگەر, دەفەكتولوگ, سۋردوپەداگوگ, حورەوگرافتارعا دەگەن سۇرانىس وتە جوعارى.
«ورتا مەكتەپتەردە حيميا جانە بيولوگيا پاندەرى مۇعالىمدەرىنىڭ تاپشىلىعى بايقالادى. باعدارلاماعا ىرىكتەۋ كەزىندە مۇنى دا ەسكەرەمىز. مەملەكەتتىك قىزمەت بويىنشا بيىل ءبىزدىڭ اۋداندا ءبىر مامانعا ءۇي بەرىلدى. ول مامان 2020 جىلدىڭ 20 قاراشاسىنان كەيىن جۇمىسقا قابىلدانعان, قازىر كەنت اكىمدىگىندە جۇمىس ىستەيدى. كوبى بۇل سالادا ءبىراز جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندىقتان, باعدارلاما تالابىنا ساي بولمادى. 2022 جىلى 42 مامانعا ءۇي بەرىلسە, بيىل اۋدان كولەمىندە 139 ملن 725 مىڭ تەڭگە قارجى ءبولىنىپ, 27 ادام «ديپلوممەن – اۋىلعا» كومەگىمەن ءۇيلى بولدى. وسىدان بىرەر كۇن بۇرىن عانا قارجىنى تولىق يگەرىپ, شارۋانى اياقتادىق. ءۇي 15 جىل بويى ۇكىمەتتە كەپىلدە تۇرادى. ەگەر نەسيەنى مەرزىمىنەن بۇرىن جاۋىپ تاستاۋ نيەتى بولسا, وندا ول ويىن تەك ءۇش جىلدان كەيىن عانا ىسكە اسىرا الادى», دەيدى مامان.
اينا ەشبانوۆانىڭ سوزىنشە, جاس ماماندار كوبىنە بۇقارباي, تاڭ جانە مادەنيەت اۋىلدارىنا بارىپ جاتىر. ويتكەنى اتالعان ەلدى مەكەندەردە حالىق سانى كوپ, تيىسىنشە مامانعا دەگەن سۇرانىس تا جوعارى.
«باعدارلاماعا قاتىستى التى سالانىڭ باسشىسىنا ارنايى حات جولداپ, قاي اۋىلعا, قانداي مامان يەلەرى قاجەت ەكەنىن انىقتايمىز. سوسىن جاستار تاجىريبەسى اياسىندا تىركەلگەن ازاماتتاردىڭ ماماندىعىن, ەڭبەك جولىن قاراپ, دەرەكتەرىن قاجەتتى اۋىلدارعا, مەكەمەلەرگە جىبەرىپ وتىرامىز. جاستار پراكتيكاسى بويىنشا اۋدانعا قانداي مامانداردىڭ كەلىپ جاتقانىن الەۋمەتتىك مانساپ مەكەمەسىنەن سۇرايمىز. باعدارلامادا مامانداردىڭ جاس مولشەرىنە شەكتەۋ قويىلمايدى دەپ ايتىلعان. بىراق سولاي ەكەن دەپ بارلىعىنا بىردەي بەرىلە بەرمەيدى. بۇل جەردە ەسكەرەتىن ايرىقشا فاكتور بار. استانا نەمەسە الماتى قالاسىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن مامان ءبىزدىڭ اۋداننىڭ ءبىر اۋىلىنا كەلىپ, جۇمىسقا ورنالاساتىن بولسا, ءبىز وندا مىندەتتى تۇردە «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسى اياسىندا ول ادامعا ءبىر رەتتىك جاردەماقى جانە باسپانا بەرەمىز. ويتكەنى ول ادام قالادان اۋىلعا جۇمىس ىستەۋگە كەلىپ تۇر. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىر جولعى جاردەماقىنىڭ كولەمى – 345 مىڭ تەڭگە. ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە بايلانىستى بۇل سوما جىل سايىن وزگەرىپ وتىرادى», دەيدى.
سۇرانىسقا يە سالالار قاتارىنا مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ دە قوسىلعانى كوپشىلىكتى قۋانتتى. اتالعان وزگەرىس 2020 جىلى جۇزەگە اسقان ەدى. ناقتىلاپ ايتار بولساق, ءتيىستى بۇيرىق 2020 جىلدىڭ 10 قازانىندا شىقتى. وعان سايكەس, تەك 2020 جىلدان باستاپ جۇمىسقا ورنالاسقان قىزمەتشىلەر باعدارلاماعا قۇجات وتكىزە الادى. مەملەكەتتىك قىزمەتكە 2021 جىلى قابىلدانىپ, باعدارلاما يگىلىگىن كورگەن جاستىڭ ءبىرى – نۇركەن دۇيسەنبى. ول قازىر جامبىل وبلىسى تالاس اۋدانى ويىق اۋىلىنداعى اكىمدىكتە باس مامان بولىپ جۇمىس ىستەيدى.
«2014 جىلى مەكتەپ بىتىرگەننەن كەيىن تاراز قالاسىنداعى تاراز يننوۆاتسيالىق گۋمانيتارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنە قۇقىقتانۋ ماماندىعىنا وقۋعا ءتۇستىم. وقۋدى ويداعىداي ءتامامداپ, ءبىر جىل استانا قالاسىندا اسكەري بورىشىمدى وتەدىم. «ايبىن» پرەزيدەنتتىك اسكەري پولكىندا قىزمەت ەتتىم. 2019 جىلى قازان ايىندا تۋعان جەرىمە كەلىپ, جاستار تاجىريبەسى بويىنشا اۋىلدىق اكىمدىككە جۇمىسقا ورنالاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. 2021 جىلى مەملەكەتتىك قىزمەت تەستىن تاپسىرىپ, ودان ءساتتى ءوتىپ, جاز ايىندا جۇمىسقا قابىلداندىم. «ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىنا بۇرىن تەك دارىگەر, مۇعالىم ماماندار عانا قاتىسا الاتىن ەدى عوي. بۇل قاتارعا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ دە قوسىلعانى قۋانتتى, ارينە. سول جىلى 295 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ءبىر رەتتىك ۇستەمەاقى تولەدى. كەيىن ءوزىم تۋىپ-وسكەن جانە قازىر ەڭبەك ەتىپ جاتقان تالاس اۋدانىنداعى ويىق اۋىلىنان ءۇي ىزدەپ, تاۋىپ, سول ءۇيدى راسىمدەدىك. ءۇي باعاسى 4 ملن 908 مىڭ تەڭگە بولدى. جەتپەگەنىن ءوزىمىز قوستىق. «وتباسى بانكتىڭ» ۇسىنىپ وتىرعان پايىزدىق مولشەرلەمەسى وتە تومەن, سوندىقتان ءتيىمدى. اي سايىن 28 مىڭنان تولەم جاسايمىز. بۇل – ءبىز سياقتى تۋعان جەرگە تۋىن تىككەن جاستار ءۇشىن وتە قولايلى باعدارلاما. ءوزىمىز جاقسى كورىپ ىستەيتىن جۇمىسىمىز, جايلى باسپانامىز بار. 2022 جىلى وتباسىن قۇرعانمىن. قازىر كىشكەنتايىمىز بار. بىزگە وسىنداي كەڭ كولەمدى قولداۋ كورسەتىپ جاتقانى ءۇشىن مەملەكەتكە العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەيدى نۇركەن بىزبەن اڭگىمەسىندە.
نۇركەننىڭ اكىمدىككە جۇمىسقا ورنالاسىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ قىر-سىرىنا قانىققانىنا دا ەكى جىلدان استى. ۇيرەنەرىمنىڭ ءالى دە كوپ ەكەنىن تۇسىنەمىن, دەيدى جاس مامان.
«قازىر ءاربىر اۋدان, اۋىلدىڭ مارتەبەسى كوتەرىلىپ, وزىندىك باسقارۋ جۇيەسى قالىپتاسىپ كەلەدى. بۇل ءوز كەزەگىندە اكىمدىكتەگى مامانداردىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرا تۇسەدى. ءبىز دە قويىلىپ جاتقان تالاپقا ساي بولۋعا بارىنشا تىرىسىپ ءجۇرمىز. قازىرگى اتقارىپ جاتقان جۇمىسىمنىڭ مول تاجىريبە سىيلايتىنىن, ءومىر جولىمدا, قىزمەت جولىمدا ۇلكەن بەلەس سانالاتىنىن جان-دۇنيەممەن سەزىنەمىن», دەيدى.
«ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىنىڭ تاعى ءبىر كەيىپكەرى – نۇرباقىت ەلەۋبەك. تۇركىستان وبلىسىنداعى تۇلكىباس اۋدانىندا, تۇرار رىسقۇلوۆ اۋىلىندا №1 سپورت مەكتەبىندە باسكەتبول ۇيىرمەسىنىڭ جاتتىقتىرۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەيدى. جۇمىس ءوتىلى ءۇش جىل تولعاندا باعدارلاماعا قۇجاتتارى ساتىمەن قابىلدانىپ, باسپانالى بولعان.
«ديپلوممەن – اۋىلعا» باعدارلاماسىنا ءىلىنىپ, تۋعان جەرىمدە قىزمەت ەتىپ جاتقانىما قۋانىشتىمىن. بىلگەنىمىزدى بالالارعا مەيلىنشە ۇيرەتىپ, ءوزىمىز دە سولارمەن بىرگە كاسىبي تۇرعىدا ءوسىپ جاتىرمىز. جالپى, وسى مەكتەپتىڭ اشىلعانىنا 15 جىل بولدى. ال مەنىڭ وسى وقۋ ورداسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقانىما ءتورت جىلدان اسىپ كەتتى. 12 وقۋشىمەن جۇمىس ىستەيمىن. ءاردايىم وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق جارىستارعا قاتىسامىز. وقۋشىلارىمنىڭ رازريادتارى بار. جەتەر جەتىستىكتەرىمىز دە ءالى الدا دەپ ويلايمىن. مەملەكەتتىڭ بەرگەن اقشاسىنا ءوزىمىز ۇستەمە قارجى قوسىپ, كوڭىلىمىز قالاعان ءۇيدى ساتىپ الدىق. قازىر سوندا تۇرىپ جاتىرمىز. كەلىنشەگىم, قىزىم بار. ءۇيدىڭ اۋلاسى دا, قورا-جايى دا كەڭ. باقشا ەككەنگە دە, مال ۇستاعانعا دا ىڭعايلى. اۋىلدا تۇرعان سوڭ, وزىمىزگە ءتان وسىنداي يگىلىكتەردى دە كادەگە اسىرعان دۇرىس دەپ ويلايمىن», دەيدى نۇرباقىت.
تۇلكىباس اۋدانى اكىمدىگى ەكونوميكا جانە قارجى ءبولىمىنىڭ ەكونوميكا سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بازارباي الىمبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل اۋدان بويىنشا 10 مامان باسپانالى بولىپتى.
«بۇرىن ازاماتتار بۇل باعدارلاماعا ءوتىنىمدى حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعىنا بارىپ تاپسىراتىن. قازىر مۇنىڭ ءبارىن ۇيدە وتىرىپ, eGov پورتالى ارقىلى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. بۇل, ارينە, ۇدەرىستى ىڭعايلى, جەدەل ءارى ساپالى ەتەدى. بيىل ءبىزدىڭ اۋدان بويىنشا 10 مامانعا تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن قارجى ءبولىندى. جالپى, 16 ادام تاپسىرعان. بىراق التاۋىنىڭ قۇجاتى تالاپقا ساي كەلمەدى», دەيدى.
اكىمدىك وكىلى سۇرانىسقا يە ماماندىقتار ءتىزىمىن اۋداندىق ەكونوميكا ءبولىمى قالىپتاستىرادى. سول ارقىلى قارجى جوسپارلانىپ, بەرىلەدى دەدى.
«جاستار بارىپ جاتقان ەلدى مەكەندەردەن ساتىپ الاتىن ءۇي تابىلىپ جاتىر. بىراق مەملەكەت ءبولىپ وتىرعان قاراجات تولىققاندى ءبىر باسپانا ساتىپ الۋعا جەتپەيدى. سوندىقتان قالعان قاراجاتتى باعدارلاما قاتىسۋشىسى ءوزى قوسادى. ەندى باعدارلامانىڭ كەلەسى جىلعى كەزەڭىنە دايىندالامىز. قازىر اۋداندىق ءبىلىم, دەنساۋلىق, ۆەتەريناريا, مادەنيەت جانە سپورت بولىمدەرىنەن قاجەتتى ماماندىقتار تىزبەسىن سۇراتىپ جاتىرمىز. قانداي ماماندار اۋىلدىق جەرگە كەلىپ, جۇمىسقا ورنالاسادى, سولاردى تىزىمگە ەنگىزىپ, جوسپارلاۋدى بىرتىندەپ باستايمىز», دەدى ب.الىمبەتوۆ.
ماماندار دا, قاتىسۋشىلار دا كوپتىڭ كوڭىلىنەن شىققان ءتيىمدى باعدارلاما اۋىلدىق جەردەگى ەڭبەك نارىعىن دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزىپ جاتىر دەپ ەسەپتەيدى. بۇعان كەز كەلگەن ازاماتتىڭ ۇمىتكەر اتانا الاتىنىن جوعارىدا ايتىپ وتتىك. ەڭ باستىسى ديپلومى جانە اۋىلعا كەلىپ, كەمى ءبىر جىل جۇمىس اتقارعانىن راستايتىن قۇجاتى بولۋعا ءتيىس. سونىمەن قاتار باعدارلاماعا ىلىككەننەن كەيىن سول اۋىلدان تابان اۋدارماي جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتى. بۇل شالعاي ەلدى مەكەندەردى ساپالى ەڭبەك كۇشىمەن قامتۋعا دا, ەڭبەك جولىنا ەندى قادام باسقان ماماننىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مەن تاجىريبەسىن نىعايتا تۇسۋگە دە مول ۇلەس قوسادى دەيدى ساراپشىلار.
