بۇل ونىڭ اينا قاتەسىز شىندىعى ەدى. ويتكەنى مەن وسىنىڭ كۋاسى بولدىم. سوناۋ 1980-جىلداردىڭ باسىندا ونىڭ سانالى عۇمىرىنىڭ بەس جىلداي ۋاقىتى وسى تاريحي ولكەدە ءوتىپ, الداعى باسشىلىق قىزمەتىنە ازىق بولارلىقتاي نەگىزى قالاندى.
سول كەزدەگى وداقتىڭ استاناسى ماسكەۋدەن جاڭادان اشىلىپ, قالىپتاسۋ ۇستىندەگى بۇرىنعى تورعاي وبلىسىنا جاس ماماننىڭ كەلۋى, جاي عانا مامان ەمەس, عىلىم كانديداتى دەگەن دارەجەسى بار جانە كيبەرنەتيكا دەپ اتالعان سيرەك سالانىڭ عىلىمي قىزمەتكەرىنىڭ كەلۋى – سول كەزدەگى وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسشىلىعىنىڭ ءۇمىتى مەن كۇدىگىن قاتار وياتقان ءتارىزدى. ونى سىناپ كورگىسى كەلگەن بولۋ كەرەك, وبلىس ورتالىعىنان شالعايداعى – 400 شاقىرىم جەردەگى «زاريا كوممۋنيزما» دەپ اتالاتىن كەڭشارعا باس ەكونوميست ەتىپ اتتاندىردى. ودان تارتىنباعان جاس عىلىم كانديداتى ءوزى سياقتى جاس مامان – مەكتەپ مۇعالىمى, جان جارى بانۋدى قاسىنا ەرتىپ الىپ, قالا تىرشىلىگىن اۋىلعا ايىرباستاپ جۇرە بەردى. وسىلايشا, العا قويعان ارمان-ماقسات جولىندا قول ۇستاسقان جاراستى جۇپ جاستىققا ءتان ءىس-قيمىلىن دا كورسەتىپ ەدى. بۇگىندە پەداگوگيكا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اتانعان بانۋ ومىرلىك سەرىگى جانىبەكپەن بىرگە اۋىل تىرلىگىنىڭ قيىنشىلىعىن بىرگە ءبولىسىپ, جەرگىلىكتى مەكتەپتىڭ ايتۋلى مۇعالىمى اتاندى. تابيعاتى قاتاڭ ءوڭىردىڭ قيىن تۇرمىسىنا, اۋىلدىڭ مازاسىز ومىرىنە تەز توسەلدى. قىستا ءۇيدىڭ پەشىن جاقسا, جازدا اۋلادا باۋ-باقشا ەكتى, قورادا ازىن-اۋلاق مال ۇستاپ, سيىر ساۋدى دا ۇيرەندى.
مەنىڭ دە جانىبەكپەن تانىستىعىم سول كەزدەن باستالدى. ول بۇل كەزدە «زاريا كوممۋنيزما» سوۆحوزىندا باس ەكونوميست بولىپ ىستەگەن ەكى-ءۇش جىلدا ءوزىنىڭ قولىنان ءىس كەلەتىنىن تولىق تانىتىپ, پانفيلوۆ اتىنداعى كەڭشارعا ديرەكتور بولىپ تاعايىندالعان كەزى. وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى باستىعىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بولىپ ىستەيتىن مەن دە جانىبەك كارىبجانوۆتىڭ جاڭا شارۋاشىلىق باسشىسى رەتىندەگى ءىس-قيمىلىن, اياق الىسىن بايقاپ ءجۇردىم. ونىڭ ۇستىنە وزىممەن جاسى دا قاتارلاس, وزىق ويلى ازاماتپەن بىردەن ارالاسىپ, وي-پىكىرىمىزدى ءبىر-بىرىمىزگە ەمىن-ەركىن ايتاتىن بولدىق. جانىبەك وتە باستاماشىل بولدى, اۋدان, وبلىس باسشىلارى دا ونىڭ جاقسى ىستەرىن قولداپ, ۇنەمى نازاردا ۇستادى. شارۋاشىلىقتىڭ جاڭا تۇرعىداعى جاس باسشىسى ەكسپەريمەنت جاساۋدان قورىقپاي, عالىمدارعا ءتان تاباندىلىق تانىتتى. نەنى بولسا دا عىلىمي تۇرعىدان ويلادى, ويعا العان شارۋاسىن ناقتى تۇردە جۇزەگە اسىرىپ, ومىرگە ەنگىزۋگە جانە ونىڭ ەكونوميكالىق تۇرعىدان تيگىزەتىن پايداسىنا كوز جەتكىزۋدى تۇپكى ماقسات ەتتى. ونىڭ وسى قاسيەتتەرىن بىردەن بايقاعان وبلىس باسشىلارى بۇل جەردە دە ونى كوپ وتىرعىزبادى.
ءبىر وكىنىشتىسى, جاس ديرەكتوردىڭ پانفيلوۆ كەڭشارىن كوتەرىپ, وبلىس, رەسپۋبليكاعا تانىمال جاڭا تۇرعىداعى شارۋاشىلىق جاساۋىنا قۇرىعاندا 3-4 جىل ۋاقىت بەرىلمەدى. بىراق ءبىر قۋانارلىعى, ونىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى وزىق ويلارىن وبلىستىق دەڭگەيدە جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك تۋدى. سول كەزدە التى بىردەي سالانىڭ باسى بىرىكتىرىلىپ قۇرىلعان قۇزىرى مول جاڭا قۇرىلىم – تورعاي وبلىستىق اگروونەركاسىپ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قىزمەتىنە شاقىرىلدى. جانىبەك بۇل جاڭا ىسكە دە بەل شەشە كىرىستى. وبلىس كولەمىندەگى شارۋاشىلىقتاردىڭ ەكونوميكالىق ومىرىنە وزگەشەلىكتەر ەنگىزىپ, جاڭاشا جۇمىس ىستەۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن بىرتە-بىرتە ەنگىزە باستادى. ونىڭ وسى باستاماشىلدىعى بۇل جولى دا باستاعان ءىستى اياعىنا دەيىن جەتكىزۋىنە كەدەرگى كەلتىرگەندەي بولدى. ول تاعى دا وسىنداي جاڭاشىلدىعىمەن ەندى رەسپۋبليكاداعى اۋىل شارۋاشىلىعى باسشىلارىنىڭ كوزىنە ءتۇسىپ قالىپ ەدى. ولار ونى قازاق كسر مەملەكەتتىك اگروونەركاسىپ كوميتەتى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى – قازاق كسر ءمينيسترى لاۋازىمىنا الىپ كەتتى.
1982 جىلى كەڭشاردىڭ باس ەكونوميسى بولىپ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ەڭبەك جولىن باستاعان جانىبەك كارىبجانوۆ 1987 جىلى باس-اياعى 5 جىلدا رەسپۋبليكاعا تانىمال ۇلكەن لاۋازىم يەسى بولىپ شىعا كەلدى. ونىڭ قىزمەتىنىڭ وسىلايشا شاپشاڭ وسكەنىنە ونى جاقسى تانىپ, ارالاسىپ, دوس-جاران بولىپ قالعان بىزدەر قۋانساق تا, جانىبەك سەكىلدى تالانتتى دا تاباندى ازاماتتىڭ تۇراقتاپ, ناتيجەلى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك تولىق بەرىلمەدى. ول كەزدە مەملەكەت تاراپىنان ۇسىنىلعان قىزمەتتەردەن تارتىنساڭ, جوعارى باسشىلار دۇرىس تۇسىنە بەرمەيتىن. كەيدە ويلايمىن, مەنىڭ وسى جانىبەك دوسىمدى دا وسىنداي ساياساتتىڭ سالقىنى شارپىپ ءوتتى-اۋ دەپ. سوناۋ ومبى اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىن ءبىتىرىپ, 1971 جىلدان اعا ينجەنەر, اعا ەكونوميست بولىپ باستالعان ەڭبەك جولى 2011 جىلى پارلامەنت ءماجىلىسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارىنا دەيىن جەمىستى جالعاستى. ول بارلىق ۋاقىتتا وزىنە بەرىلگەن قىزمەتتى ابىرويمەن اتقاردى. جولىنان جاڭىلعان, نە بولماسا جامان اتقا يە بولعان كەزدەرى بولعان ەمەس. تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەڭ ءبىر كۇردەلى كەزەڭدەرىندە كۇرمەۋى قيىن ىستەردى اتقارۋىنا دا تۋرا كەلدى. ەشتەڭەدەن تارتىنباي, تاباندىلىقپەن قىزمەت ەتكەن ەلگە تانىمال مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ ءبىرى وسى جانىبەك كارىبجانوۆ ەكەنىن حالقىمىز جاقسى بىلەدى. سول كەزەڭدەردە 2 رەت مينيستر, 3 رەت بۇرىنعى كوكشەتاۋ, اقمولا, شىعىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمى, 3 رەت پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى, قىتاي سياقتى الەمدىك دەرجاۆادا قازاقستاننىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى بولىپ قىزمەت ەتتى. بۇل جەردە ول ءوزىن جاڭا قىرىنان كورسەتتى. مەملەكەتىمىزدىڭ ۇستانعان باعىتىن ساليقالى دا سالماقتى ساياساتكەر رەتىندە تانىتا ءبىلدى.
جانىبەك كارىبجانوۆ 70 جاسقا تولعان مەرەيتويى قارساڭىندا «جادىمدا جاقسى جىلدارىم» دەپ اتالاتىن كىتابى جارىق كوردى. وندا ونىڭ جوعارىدا ايتىلىپ وتكەن العاشقى ەڭبەك جولدارىنان باستاپ, ءومىر جولىنىڭ بارلىق كەزەڭى تاراۋ-تاراۋ بولىپ تارقاتىلىپ, ادەمى ۇيلەسىممەن باياندالادى. اسىرەسە اتا-اجەسى مەن اكە-شەشەسىنىڭ ايالى الاقانى مەن اعايىن-تۋىستارىنىڭ قامقورلىعى, رەسەي جەرىندەگى اياداي قازاق اۋىلىنىڭ بىرلىگى مەن تىرلىگى, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ساقتاپ قالۋداعى ءىس-ارەكەتتەرى ۇيلەسىمدى كورسەتىلگەن. مەن ءوز باسىم ەلىنە كەيىنگى جىلداردا ءجيى بارىپ تۇراتىن جانىبەكپەن بىرگە ونىڭ تۋىپ-وسكەن جەرىن, وقىعان مەكتەبىن, جاس كەزىندە ارالاسقان جورا-جولداستارىن كورىپ, ناعىز قازاق اۋىلىن, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىن ساقتاي بىلگەن ەل ادامدارىن كورىپ تاڭعالدىم. ارداقتى دوسىمنىڭ جۇرەگىنەن ورىن العان ۇلتىمىزعا ءتان قاسيەتتەردىڭ قاي جەردەن باستاۋ العانىن ءتۇسىندىم. اياداي عانا قازاق اۋىلىنان شىققان قوشكە كەمەڭگەر ۇلى, جۇماباي شاياحمەتوۆ, فازىل كارىبجانوۆ سياقتى ەلگە بەلگىلى تۇلعالاردىڭ ونەگەلى جولدارى ونىڭ تۋعان جەرىندە سايراپ جاتىر.
وسىنداي تانىمال, ەلگە ادال قىزمەت اتقارعان جانىبەكتەي جايساڭ ازاماتتاردىڭ قاراپايىم دا, تۇسىنىكتى تىرلىگى, دۇنيەتانىمى مەن ادامدىق قالپىن تانىتىپ تۇراتىن تۋىندىلارى دا كەرەك ەكەن. مۇنداي كىتاپ ءوزىڭ ءۇشىن, ءوزىڭنىڭ قىزمەتىڭدى ەلگە تانىتۋ ءۇشىن ەمەس, ەڭ الدىمەن, ءوزىڭ ءومىر سۇرگەن ورتا مەن ادامداردى تانۋ ءۇشىن, ولاردى ارداق تۇتىپ, جاقسى ىستەرى مەن قاسيەتتەرىن تانۋ ءۇشىن جازىلاتىنىنا تاعى كوزىم جەتە تۇسكەندەي. بۇل تۇرعىدان دا جانىبەك جاقسى اسەر قالدىرىپ, ءوزى ۇلگى تۇتقان ارداقتى اعالارى ب.ءاشىموۆ, م. ساعديەۆ, ك. سالىقوۆ, ك. اۋباكىروۆ. ع. ەرجانوۆ, م.باباەۆ ءتارىزدى ابزال جانداردىڭ تاربيەلىك ءمانى زور عيبراتتى ساتتەرى تۋرالى تولعانىپتى.
جالپى, جانىبەك كارىبجانوۆتىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگى مەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى رەتىندەگى اتقارعان سان سالالى قىزمەتى تۋرالى باسقا دا ايتۋلى ازاماتتار از ايتىپ جاتقان جوق. سوندىقتان دا مەن ونىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى زور ەڭبەكتەرىنە تەرەڭدەپ بارماي وتىرمىن. ەڭ باستىسى, ونىڭ جاساعان قىزمەتىن ەل جاقسى بىلەدى. قايدا بارسا دا الدى اشىق, ءجۇزى جارقىن. بۇگىنگىدەي سايابىر تارتقان سارابدال شاقتا بۇل اسا ءمان بەرەتىن جاعداي. جاساعان جاقسى ىستەرىڭ الدىڭنان شىعار-شىقپاس. ونى بىرەۋ بىلەر, بىرەۋ بىلمەس. ال ءساتسىز قادامدارىڭ مەن قولايسىز جاعدايلار الدىڭنان شىعىپ, كولدەنەڭدەپ جاتسا, جاس ۇلعايعان شاقتا ادامدى سول الاڭداتادى. جانىبەك قاي ىستە دە وڭ-سولىن تانىپ بارىپ شەشىم قابىلدايتىن, اسىعىستىققا بارا بەرمەيتىن باسشى بولدى. حالقىمىز «اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باساتىن ازامات» دەپ وسىنداي بايىپتى جانداردى ايتسا كەرەك. جانىبەك قاي جەردە بولسا دا, ەڭسەسى بيىك, ءوزىنىڭ ازاماتتىق قالپىن ساقتاعان ەلىمىزدەگى ساناۋلى قايراتكەرلەرىمىزدىڭ ءبىرى.
امانكەلدى سادىربەكوۆ,
ەڭبەك ارداگەرى, قوستاناي وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
استانا
