كوللاجدى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»
حالقىمىزدىڭ سانى 20 ميلليونعا جەتتى! بارشاڭىزدى اقجولتاي جاڭالىقپەن قۇتتىقتايمىن! باقىتتى وتباسى – باقۋاتتى ەلدىڭ نەگىزى. مەملەكەت وتباسى قۇندىلىقتارىن نىعايتۋعا, انا مەن بالانى قورعاۋعا باسا ءمان بەرەدى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ
ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, 14 قاراشادا ەلىمىزدە 20 ميلليونىنشى ازامات ومىرگە كەلگەن. بۇرىن حالىق سانى تۋرالى مالىمەتتەر قولمەن وڭدەلىپ, ول كوپ ۋاقىتتى قاجەت ەتەتىن بولسا, مەملەكەتتىك اقپاراتتىق جۇيەلەردىڭ ينتەگراتسياسى بۇل ءۇردىستى جەدەلدەتىپ, 20 ميلليونىنشى ازاماتتىڭ تۋعان كۇنىن جوعارى دالدىكپەن جانە قىسقا مەرزىمدە انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.
حالىقتىڭ دەرەكتەر بازاسىنىڭ كورسەتكىشتەرىنە سايكەس, 14 قاراشادا تاڭعى ساعات 8.10-دا تۋعان 5 بالا ەلىمىزدىڭ 20 ميلليونىنشى تۇرعىنى اتاندى. ەلىمىزدىڭ مەرەيلى ازاماتتارى ۇلىتاۋ, جەتىسۋ, اتىراۋ, اقمولا, تۇركىستان وبلىستارىندا دۇنيەگە كەلدى. ولاردىڭ ىشىندە 3 ۇل جانە 2 قىز بار.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, 1991 جىلى رەسپۋبليكا حالقىنىڭ سانى 16,4 ملن ادامدى قۇراسا, تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا 22,3 پايىزعا ءوستى. ماسەلەن, 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 2022 جىلى بالا تۋ سانى 353,2 مىڭنان 403,9 مىڭ ادامعا دەيىن نەمەسە 14,7 پايىزعا كوبەيگەن. ال 2021 جىلى, ياعني پاندەميادان كەيىن ەڭ كوپ بالا تۋ كورسەتكىشى تىركەلىپ, ەلىمىزدە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 445 مىڭ ءسابي ومىرگە كەلدى.
حالىق سانىنىڭ تابيعي ءوسىم بەرۋىنە نارەستە ءولىمىنىڭ ازايۋى دا اسەر ەتكەن. جالپى, ءولىم-ءجىتىم كورسەتكىشى 1991 جىلعى 1000 تۇرعىنعا شاققاندا 8,20-دان 2022 جىلى 6,8 ادامعا دەيىن تومەندەدى. سابيلەر ءولىمىنىڭ كوەففيتسيەنتى 3,5 ەسە ازايعان. ال ەڭ ماڭىزدى دەموگرافيالىق كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن تۋدىڭ جيىنتىق كوەففيتسيەنتى, ياعني رەپرودۋكتيۆتى كەزەڭدە ءبىر ايەلدىڭ ورتاشا ەسەپپەن قانشا رەت بالا تاباتىنىن كورسەتەتىن كوەففيتسيەنت 1991 جىلعى 2,7-دەن 1999 جىلى 1,8-گە دەيىن تومەندەگەنىمەن, كەيىننەن بىرتىندەپ كوبەيىپ, 2022 جىلى 1 ايەلگە 3,05 بالانى قۇرادى.
ەل ازاماتتارىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى دا ارتىپ كەلە جاتىر. مىسالى, بىلتىر 1991 جىلمەن سالىستىرعاندا 6,8 جىلعا كوبەيگەن. سونىڭ ىشىندە ەرلەردىڭ ورتاشا جاسى – 7,7 جىلعا, ايەلدەردە 6 جىلعا ارتتى. وسىلايشا, 2022 جىلى ەلىمىزدە ورتاشا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 74,4 جىلدى قۇرادى. بۇل پاندەمياعا دەيىنگى كەزەڭنەن 1,3 جاسقا جوعارى.
سونىمەن ءبىز قازىر حالىق سانى جونىنەن الەمدە نەشىنشى ورىنعا شىقتىق؟ ءتۇرلى الەمدىك ستاتيستيكا كورسەتكىشتەرىن جاريالايتىن «Worldometer» سايتىنىڭ مالىمەتىنشە, 2023 جىلدىڭ باسىندا ەلىمىزدە حالىق سانى 19 606 633 ادامدى قۇراپ, رۋمىنيا (19 892 812) مەن چيليدەن (19 629 590) كەيىن 66-ورىندا بولىپپىز. ال ءدال قازىر بۇل ەكى ەلدىڭ حالىق سانى ازايىپ, سايكەسىنشە 19 788 612
جانە 19 640 668 ادامدى قۇراعان. ال ءبىز 20 ميلليونعا جەتىپ, الەمدە 64-ورىنعا كوتەرىلدىك. تمد ەلدەرى اراسىندا رەسەي (144,4 ملن ادام, 9-ورىن), ۋكراينا (36,7 ملن, 41-ورىن) جانە وزبەكستاننان (35,2 ملن ادام, 43-ورىن) كەيىن 4-ورىندا تۇرمىز.
