قولعا الىنعان ناقتى ىستەر
«باتىس قازاقستان وبلىسى – ەلىمىزدىڭ دامىعان يندۋستريالىق-اگرارلىق وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى. جىل باسىنان بەرى وتكەن 9 اي ىشىندە وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالالارى بويىنشا تۇراقتى ءوسىم بار. سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبى – 20,5%-عا, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمى – 5,5%-عا, قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ كولەمى – 42%-عا, تۇرعىن ۇيلەردى ىسكە قوسۋ – 0,5%-عا, نەگىزگى كاپيتالعا ينۆەستيتسيالار – 23%-عا, ىشكى ساۋدا كولەمى – 19,2%-عا, كولىك قىزمەتتەرىنىڭ كولەمى – 8,3%-عا ءوستى», دەپ باستادى بايانداماسىن ءوڭىر باسشىسى. ارينە, بۇل سانداردىڭ استارىندا مىڭداعان ادامنىڭ ەڭبەگى جاتقانى انىق.
قازىرگى حالىقارالىق جاعدايلارعا بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى العا قويىپ وتىرعان ەڭ باستى مىندەتتىڭ ءبىرى – ەلىمىزدىڭ مىقتى ونەركاسىپتىك نەگىزىن قالىپتاستىرۋ جانە ەكونوميكامىز ءوزىمىزدى تولىق قامتاماسىز ەتە الاتىن جاعدايعا جەتكىزۋ.
«سوندىقتان ءوڭىر ەكونوميكاسىن ودان ءارى ءارتاراپتاندىرۋ, سونىڭ ىشىندە وڭدەۋ سالاسىن دامىتۋ باعىتىندا ناقتى ىستەردى قولعا الۋىمىز قاجەت», دەدى ن.تورەعاليەۆ.
ەلىمىزدىڭ قورعانىس سالاسىنا ورال قالاسىنداعى زاۋىتتار ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. 2023 جىلى مەملەكەتتىك قورعانىس تاپسىرىسى بويىنشا ورالدىق كاسىپورىندار جالپى قۇنى 38 ملرد تەڭگە بولاتىن 35 شارت جاساعان.
ء«بىز ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن الداعى 5 جىل ىشىندە 2,4 ترلن تەڭگەگە 67 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرامىز», دەيدى وبلىس اكىمى.
اۋىل جانە شاعىن كاسىپ
ءوڭىردىڭ وڭ جامباسىنا كەلەتىن سالانىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى. «اۋىل اماناتى» باعدارلاماسى اياسىندا 2023 جىلى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 6,4 ملرد تەڭگە كرەديتتىك قاراجات بولىنگەن ەدى. قازىر 714 ءوتىنىش بويىنشا 4,9 ملرد تەڭگە نەسيە ءوز يەسىن تاپتى. «جىل سوڭىنا دەيىن قارجىنى تولىقتاي يگەرەمىز», دەيدى اكىم.
قازىر ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى دەگەن ماسەلە وتە وتكىر تۇر. باتىس قازاقستان وبلىسى بيىل 91 مىڭ توننا كارتوپ-كوكونىس ءونىمىن جيناپ الدى. قازىر ولار 32 قويمادا ساقتاۋعا قويىلدى. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قاجەتىن تولىق قامتۋ ءۇشىن 2024 جىلى 18 مىڭ توننالىق 4 قويما سالىنباق.
وڭىردە ەتتى مال شارۋاشىلىعى دا جاقسى دامىعان.
«وبلىس حالىققا ەڭ قاجەتتى 19 ءتۇرلى ازىق-ت ۇلىك تاۋارىنىڭ 7 ءتۇرى بويىنشا ءوزىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى, 8 ءتۇر بويىنشا 75%-عا دەيىن قامتىپ وتىرمىز. ال الەۋمەتتىك ماڭىزى بار قاراقۇمىق جارماسى, كۇرىش, قانت, تۇز سەكىلدى ونىمدەر وبلىستا وندىرىلمەيدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
ارينە, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بىرنەشە فاكتورعا تاۋەلدى. سونىڭ ءبىرى – سۋ ماسەلەسى. سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى پايدالانۋ, تابيعاتقا زيان كەلتىرمەي, شارۋاشىلىققا ءتيىمدى جۇيە قالىپتاستىرۋ – ءوڭىر باسشىسى ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعان سالا. كەيىنگى جىلدارى وبلىستا ۇزىندىعى 185 شاقىرىم بولاتىن 3 ماگيسترال كانالىن قايتا جاڭعىرتۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. بۇگىندە ۇزىندىعى 66 شاقىرىم «اششى – ازنابايس – تايپاق» كانالىن جوندەۋ جۇمىسى اياقتالعان.
«بۇل جوبالار جايىق وزەنىنىڭ سول جاعالاۋىندا 350 مىڭ گەكتارعا دەيىن جايىلىمدى اۋىل شارۋاشىلىعى اينالىمىنا ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى اكىم.
جولدار, جولدار...
اڭگىمەنى جول تاقىرىبىنان باستاپ ەدىك. ويتكەنى قىسى-جازى جول ازابىن ءجيى كورەتىن باتىسقازاقستاندىقتاردىڭ باس اۋرۋى وسى. مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا اۆتوكولىك جولدارىنىڭ قۇرىلىسى ماسەلەسى ءوز شەشىمىن تابۋعا جانە جۇمىستار ۋاقتىلى ءارى ساپالى جاسالۋعا ءتيىس دەگەن بولاتىن.
مىنە, پرەزيدەنت تاپسىرماسى اياسىندا بيىل وڭىردە 81,5 ملرد تەڭگەگە 617 شاقىرىم جول جوندەلىپ جاتىر. مۇنىڭ 148 شاقىرىمى – رەسپۋبليكالىق جولدار, 336 شاقىرىمى – وبلىستىق جانە اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار, ال 133 شاقىرىمى – كوشە جەلىلەرى.
«قازىرگى تاڭدا 513 شاقىرىم جول جوندەلدى. جىل سوڭىندا جەرگىلىكتى جولداردىڭ نورماتيۆتىك جاعدايداعى ۇلەسىن 52%-عا جەتكىزەمىز», دەيدى وبلىس اكىمى. كۇنى كەشە عانا اسفالتتى جولدىڭ ۇلەسى 30 پايىزعا دا جەتپەگەن ءوڭىر ءۇشىن بۇل – وتە ۇلكەن سەكىرىس.
ال كەلەر جىل بۇدان دا قىزۋ بولادى! 2024 جىلى جول قۇرىلىسىنا 100 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى بولىنەدى. ءسويتىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى 800 شاقىرىم جول قايتا سالىنباق. بۇل – 139 جوبا!
«بوكەي ورداسى جانە جانىبەك اۋداندارىن وبلىس ورتالىعىمەن بايلانىستىراتىن جولدىڭ 104 شاقىرىمىن بيىل اياقتادىق, قالعان 16 شاقىرىم بويىنشا جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر», دەدى ناريمان تورەعاليەۆ.
الەۋمەتتىڭ الەۋەتى قانداي؟
«بيىل «2021-2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» جونىندەگى ۇلتتىق جوبا اياسىندا 25 مىڭ ادام ءارتۇرلى جۇمىسقا تارتىلدى. ودان بولەك, 15 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى. جۇمىس ورىندارىنىڭ باسىم كوپشىلىگى (80%) اۋىلدىق جەردە», دەيدى اكىم.
سونداي-اق بيىل 25 مىڭ وتباسىعا 2 ملرد-تان استام تەڭگەنىڭ ءارتۇرلى الەۋمەتتىك كومەگى كورسەتىلگەن. سونىڭ ناتيجەسىندە, اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشى وتباسى سانى 3 117-دەن 2 240 وتباسىعا ازايعان.
ورال قالاسىندا 7,5 ملرد تەڭگەگە 150 ورىندىق الەۋمەتتىك وڭالتۋ ورتالىعى سالىنىپ جاتىر. بۇل مۇگەدەك ادامدارعا ارنالعان زاماناۋي ستاندارتتار مەن تەحنولوگيالارعا سايكەس مەكەمە بولماق.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا جاڭالىق كوپ. قازىرگى تاڭدا وڭىردە 27 مەكتەپ سالىنىپ جاتىر. ونىڭ 12-ءسى جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلەدى.
ال «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا وڭىردە 12 مەديتسينالىق نىسان قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇلاردىڭ ءبارى دە جىل سوڭىنا دەيىن حالىق يگىلىگىنە تاپسىرىلادى. ال 2024 جىلى وسىنداي 38 مەديتسينالىق نىسان سالىنادى.
«الەۋمەتتىك وسال توپتاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 2023-2024 جىلدارى 4,6 ملرد تەڭگەگە 476 پاتەر ساتىپ الۋدى كوزدەپ وتىرمىز», دەيدى اكىم.
وبلىستىڭ 47 اۋىلدىق ەلدى مەكەنىن اۋىز سۋمەن قامتۋعا 6,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن. قازىردىڭ وزىندە بۇل جوسپاردىڭ جارتىسىنان استامى جۇزەگە استى. جىل سوڭىنا دەيىن وزگە جوبالار دا اياقتالىپ, 33 مىڭ حالىق ساپالى سۋعا قول جەتكىزەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, جىل سوڭىنا دەيىن اۋىل حالقىنىڭ اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلۋى 94%-دى قۇرايتىن بولادى.
P.S. ناريمان تورەعالي ۇلى وڭىردە اتقارىلىپ جاتقان وزگە دە ىستەر تۋرالى ايتىپ, جۋرناليستەردىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ قايتاردى. مىسالى, ءوڭىر ءۇشىن وتە وزەكتى بولعان كيىك سانىن رەتتەۋ بويىنشا دا ءتۇرلى پىكىر تاراپ جۇرگەنى راس. گازەت ءتىلشىسى ارنايى ساپارعا شىعىپ, بۇل ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلى زەرتتەپ قايتتى. ول ماقالانى تاياۋداعى ساندارىمىزدىڭ بىرىنەن وقيسىزدار.
باتىس قازاقستان وبلىسى
