ءبىزدىڭ ەلىمىزدە التىن قۇيمالاردى ساتىپ الۋعا 2017 جىلى عانا رۇقسات بەرىلىپ, ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر ارقىلى ساتىلىمعا شىقتى. سول كەزدەن باستاپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن التىن قۇيماعا دەگەن سۇرانىس ارتپاسا, تومەندەگەن ەمەس.
سونىمەن حالىققا تازارتىلعان التىن قۇيمالاردى ساتۋ جانە كەرى ساتىپ الۋ باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعاننان بەرى, 2017 جىلى – 1 786 دانا (64,1 كگ), 2018 جىلى – 3 925 (150,1 كگ) دانا, 2019 جىلى – 8 002 دانا (328,8 كگ), 2020 جىلى – 9 101 دانا (404 كگ), 2021 جىلى شامامەن – 9000 دانا (394,2 كگ), 2022 جىلى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەر مەن بانكتىك ەمەس جەكەلەگەن ايىرباستاۋ پۋنكتەرىندە جالپى سالماعى 1,1 توننا 37 940 التىن قۇيما ساتىلعان. سوڭعى التى جىلدا جالپى سالماعى 4,8 توننا بولاتىن 138 مىڭ 255 التىن قۇيما ساتىلىپ, جالپى سالماعى 644 كگ بولاتىن 24 مىڭ 500 ولشەۋىش قۇيما كەرى ساتىپ الىنعان.
بۇل ساتىلعان التىن قۇيمالارىنىڭ 18%-ىن قۇرايدى. كەرى ساتىپ الىنعان التىن قۇيمالاردىڭ بارلىعى دەرلىك ۇلتتىق بانكتىڭ فيليالدارى ارقىلى حالىققا ساتىلادى.
باس بانك اففيناجدالعان قۇيما تۇرىندەگى التىندى Kazakhmys Smelting جشس, «قازتسينك» جشس جانە «تاۋ-كەن التىن» جشس سەكىلدى جەرگىلىكتى كاسىپورىنداردان ساتىپ الادى. قازىرگى تاڭدا بىزدەگى «قازتسينك» پەن «تاۋ-كەن التىن» كومپانيالارى London Good Delivery حالىقارالىق ستاندارتقا ساي تازارتىلعان التىن وندىرۋشىلەر قاتارىنا ەنگەن.
قۇنىن جوعالتپايتىن بۇل مەتالل ءتۇرى ەلدەگى ينفلياتسيا مەن ەكونوميكالىق داعدارىسقا توتەپ بەرەتىن سەنىمدى ينۆەستيتسيا ءارى قارجىلىق قيىندىققا كەزىككەندەر ءۇشىن تاپتىرماس قۇرال بولىپ تابىلادى. سوندىقتان بىزدەگى بانك پەن ايىرباستاۋ پۋنكتەرى كەلۋشىلەرگە كەرەكتى قاراجاتىن سول كۇنى تولەپ, قۇيمالاردى كەرى ساتىپ الۋعا مۇمكىندىكتەر جاعىن دا قاراستىرىپ قويعان.
ۇلتتىق بانك الەمدىك نارىقتاعى التىننىڭ قۇنىن ەسەپكە الىپ, اي سايىن قۇيمالاردىڭ باعاسىن جاريالايدى. وسى رەتتە التىندى ساتۋ مەن ساتىپ الۋ باعاسى ۆاليۋتا كۋرسىنا بايلانىستى ەسەپتەلەتىنىن ايتىپ وتكەن ءجون.
سونىمەن باس بانكتىڭ ەسەبىنشە, بيىلعى جىلدىڭ تامىز ايىندا ەل تۇرعىندارى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن جانە بانكتىك ەمەس ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنەن جالپى سالماعى 137,2 كگ بولاتىن 3 072 التىن قۇيماسىن ساتىپ العان. بۇل مامىر ايىنان بەرگى ەڭ جوعارى كورسەتكىش كورىنەدى. ءبىر ايدا ساتىپ الۋلار 10,1% - عا ءوسىپ, جالپى سالماعى 68,6 كگ بولاتىن 2 395 ولشەۋىش قۇيما ساتىلعان ەكەن. بۇل وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىنداعى ەسەپتەن 28,3%-عا ارتىق بولعان.
ولشەنگەن قۇيمالاردى ساتۋدىڭ ەڭ جوعارى كولەمى الماتى (1 527 قۇيما), شىمكەنت (693 قۇيما) جانە استانا (221 قۇيما) قالالارىندا تىركەلگەن.
ايتا كەتۋ كەرەك, تامىز ايىندا التىننىڭ قۇنى 1 گرامم ءۇشىن 2,5%-عا – 28,8 مىڭ تەڭگەگە دەيىن وسكەنى بار.
الەمدىك نارىقتا التىن ۋنتسيا بويىنشا ولشەنسە, بىزدە گراممەن ەسەپتەلەدى. سوندىقتان التىن قۇيماسىنىڭ باعاسى دا سالماعىنا قاراي ءارتۇرلى. ەلىمىزدە مۇنداي قۇيمالار 5, 10, 20, 50 جانە 100 گرامدىق بولىپ بولىنەدى. دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ساتىپ الۋشىلار اراسىندا سالماعى 5 جانە 10 گرامدىق قۇيماعا دەگەن سۇرانىس جوعارى كورىنەدى.
قازىرگى تاڭدا التىن قۇيمالارىن Halyk bank-تەن, ەۋرازيالىق بانكتەن, Jýsan bank-تەن, بانكتسەنتركرەديتتەن, سونداي-اق ايىرباستاۋ پۋنكتتەرىنەن ساتىپ الۋعا جانە ولارعا كەرى ساتۋعا بولادى.
ءاربىر قۇيما قورعاۋ ەلەمەنتتەرىمەن قاپتالعان (قۇيمانىڭ اينا بەتى, ميكروتەكست جانە جيەگى بار) جانە ارنايى قوراپتا شىعارىلادى. سول ارقىلى قۇيمانىڭ اشىلعان-اشىلماعانىن وڭاي تەكسەرىپ, ال قورعانىش قورابى ساپا سەرتيفيكاتى ەكەندىگىن, سوندىقتان التىن قۇيمانى ۇقىپتى ساقتاپ, قورابىنىڭ ب ۇلىنبەۋىنە ءمان بەرىلۋى كەرەك.
ايتپاقشى, ساتىپ الۋعا نەمەسە كەرى ساتۋعا شىعاتىن التىن قۇيماسى قاراپايىم حالىق ءۇشىن قولجەتىمدى بولعانىمەن, قازاقستاننىڭ دەپوزيتتەرگە كەپىلدىك بەرۋ قورى التىن قۇيمالارىنا كەپىلدىك بەرمەيتىندىگىن اتاپ وتكەن ءجون.
